تغییرات بنیادی در فوتبال ملی آسیا با طرح جدید AFC

به گزارش تیترستان؛ به نقل از ""، فوتبال ملی آسیا در آستانه یکی از بزرگ‌ترین تغییرات ساختاری خود قرار دارد. وب‌سایت «The Asian Game» از دسترسی به سند کامل توجیهی AFC خبر داده و اعلام کرده است که این کنفدراسیون در تاریخ ۶ اکتبر پیشنهادهای خود برای راه‌اندازی لیگ ملت‌های آسیا را به فدراسیون‌های عضو ارائه می‌دهد. اگرچه این طرح هنوز نهایی نشده، اما جزئیات نشان می‌دهد که موضوع فراتر از اضافه کردن یک جام جدید به تقویم فوتبال قاره است.

کنفدراسیون فوتبال آسیا در دسامبر ۲۰۲۵ برای اولین بار از برنامه خود برای برگزاری لیگ ملت‌ها خبر داده بود. هدف اعلام‌شده شامل افزایش تعداد مسابقات رسمی و معنادار، نزدیک کردن سطح تیم‌ها، کاهش هزینه‌ها و ترسیم مسیر واضح‌تری برای پیشرفت تیم‌های ملی است. به تازگی مشخص شده که AFC قصد دارد لیگ ملت‌ها را به طور مستقیم با انتخابی جام ملت‌های آسیا و جام جهانی پیوند دهد.

این ساختار به طور قابل توجهی با لیگ ملت‌های اروپا متفاوت خواهد بود. مسابقات پیشنهادی AFC قرار نیست تنها جایگزین برخی بازی‌های دوستانه شود و بلکه به چارچوب اصلی فوتبال ملی آسیا تبدیل می‌شود. نتایج این رقابت‌ها تأثیر مستقیم بر جایگاه تیم‌ها در دوره‌های بعدی، صعود یا سقوط میان سطوح و مسیر آنها برای رسیدن به دو تورنمنت بزرگ ملی خواهد داشت. طبق طرح ارائه‌شده، ۴۷ تیم ملی عضو AFC به سه سطح تقسیم خواهند شد.

در دوره‌ای که مسابقات به انتخابی جام ملت‌های آسیا متصل است، هر تیم در سطح اول و دوم شش بازی، شامل سه دیدار خانگی و سه مسابقه خارج از خانه، انجام می‌دهد. در دوره مرتبط با انتخابی جام جهانی، تعداد بازی‌های هر تیم به ۱۲ مسابقه افزایش خواهد یافت. سطح سوم نیز به سه گروه تقسیم می‌شود که دو گروه چهار تیمی و یک گروه سه تیمی هستند و دیدارها به شکل رفت و برگشت برگزار خواهد شد. صعود و سقوط میان سطوح هر دو سال یک بار انجام می‌شود.

در یکی از مهم‌ترین بخش‌های طرح، تمام ۱۸ تیم سطح اول مستقیماً به جام ملت‌ها راه پیدا می‌کنند و شش تیم برتر سطح دوم نیز ۲۴ تیم حاضر در مرحله نهایی را تکمیل خواهند کرد. به این ترتیب، مرحله انتخابی جداگانه‌ای برای جام ملت‌ها وجود نخواهد داشت و جایگاه تیم‌ها در لیگ ملت‌های آسیا تعیین‌کننده صعودکنندگان خواهد بود. این طرح همچنین مسیر تیم‌های سطح سوم را برای صعود به جام ملت‌ها دشوارتر می‌کند.

ساختار انتخابی جام جهانی نیز پیچیده‌تر خواهد بود. تیم‌هایی که در دوره قبلی جایگاه خود را در سطح اول تثبیت کرده‌اند، وارد لیگ ۱۸ تیمی انتخابی جام جهانی می‌شوند و هر کدام ۱۲ مسابقه برگزار خواهند کرد. شش تیم بالای جدول مستقیماً راهی جام جهانی خواهند شد و تیم‌های رده هفتم تا دهم وارد پلی‌آف چهار تیمی می‌شوند. در این طرح، تیم‌های سطح دوم و سوم به جام جهانی مسیر مستقیمی نخواهند داشت.

لیگ ملت‌های آسیا همچنین یک قهرمان مستقل خواهد داشت. هشت تیم برتر سطح اول به مرحله یک‌چهارم نهایی می‌روند و چهار برنده به مرحله نهایی متمرکز راه پیدا می‌کنند. این مرحله شامل دو مسابقه نیمه‌نهایی و دیدار فینال خواهد بود و هر دو سال یک بار برگزار می‌شود.

در نتیجه، تیم‌های بزرگ قاره علاوه بر رقابت برای سهمیه جام جهانی یا جام ملت‌ها، برای کسب جام لیگ ملت‌های آسیا نیز مبارزه خواهند کرد. اجرای این برنامه به صورت یک‌باره نخواهد بود و فاصله سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰ به عنوان دوره گذار در نظر گرفته می‌شود.

ایران به عنوان یکی از قدرت‌های قاره، ممکن است به سطح اول راه یابد. این موضوع می‌تواند مسیر تیم ملی به جام ملت‌ها را تسهیل کرده و تعداد بازی‌های رسمی را افزایش دهد. اما با توجه به اینکه بخش زیادی از پنجره‌های فیفا با مسابقات درون‌قاره‌ای پر می‌شود، این احتمال وجود دارد که برگزاری دیدارهای تدارکاتی با تیم‌های اروپایی و آمریکایی کاهش یابد.

این طرح همچنین انتقاداتی را به همراه دارد. به عنوان مثال، ممکن است یک تیم با پیروزی در تمام مسابقات در یک چرخه، به دلیل آغاز رقابت‌ها از سطح سوم، به جام ملت‌ها یا جام جهانی نرسد. همچنین احتمال تقابل رسمی تیم‌هایی نظیر ژاپن و سریلانکا نیز کاهش خواهد یافت.

مدیران AFC معتقدند تقسیم آسیا به دو منطقه شرق و غرب یا پنج منطقه جغرافیایی می‌تواند تعادل مسابقات را از بین ببرد و ارتباط میان بخش‌های مختلف قاره را محدود کند. از این رو، تیم‌ها می‌توانند بدون توجه به منطقه جغرافیایی خود با هم‌سطح‌های خود رقابت کنند.

در نهایت، استقبال هواداران از این ساختار اهمیت بالایی دارد. برگزاری متمرکز نیمه‌نهایی و فینال هر دو سال یک بار می‌تواند به جذابیت لیگ ملت‌ها بیفزاید، اما تجربه نشان داده است که یک مرحله نهایی متمرکز همیشه نمی‌تواند فضای مورد انتظار تماشاگران را ایجاد کند. موفقیت این پروژه به کیفیت مسابقات و همراهی هواداران بستگی خواهد داشت و به این ترتیب، لیگ ملت‌های آسیا می‌تواند به تحولی بزرگ در فوتبال ملی آسیا تبدیل شود.