پشت پرده تصمیم جنجالی بنزین؛ چرا گرانی سوخت به کاهش مصرف کمکی نمی‌کند؟
به گزارش تیترستان؛ در حالی که بحث‌های زیادی درباره افزایش قیمت بنزین و تأثیر آن بر کاهش مصرف سوخت در کشور مطرح می‌شود، یک عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه گرانی بنزین لزوماً مصرف سوخت را کاهش نمی‌دهد، خواستار واردات خودروهای باکیفیت و توسعه حمل‌ونقل عمومی شد. رحیم زارع، نماینده مردم آباده در مجلس، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد که پیش از هرگونه تصمیم‌گیری درباره افزایش قیمت بنزین، باید وضعیت حمل‌ونقل عمومی، شرایط واردات خودرو و کیفیت خودروهای تولید داخل مورد توجه قرار گیرد. وی افزود که تولید خودروهای بی‌کیفیت در داخل کشور، در کنار تأکید مداوم بر حمایت از خودروسازان داخلی، از جمله مسائلی است که باید مورد بازنگری قرار گیرد. این عوامل می‌توانند بر میزان مصرف سوخت تأثیرگذار باشند؛ بنابراین، به‌جای تمرکز صرف بر اصلاح قیمت‌ها، باید اصلاح ساختارها در اولویت قرار گیرد. زارع با اشاره به تجربه کشورهای دیگر تصریح کرد که افزایش قیمت بنزین بدون در نظر گرفتن زیرساخت‌های جایگزین، تنها فشار اقتصادی بر مردم را افزایش می‌دهد و نمی‌تواند راهکار مؤثری برای مدیریت مصرف باشد.
ضرورت توسعه حمل‌ونقل عمومی و واردات خودروهای باکیفیت
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با تأکید بر ضرورت توسعه حمل‌ونقل عمومی، تسهیل واردات خودرو و حرکت به سمت تولید خودروهای برقی و هیبریدی، خاطرنشان کرد: «باید از خودروسازان داخلی خواسته شود متناسب با نیاز روز کشور حرکت کنند. برای مثال، ادامه تولید خودروهایی مانند پراید چه توجیهی دارد؟ ایران‌خودرو و سایپا نیز باید به سمت تولید خودروهای باکیفیت، برقی و هیبریدی حرکت کنند.» وی در ادامه افزود که حتی می‌توان از محل منابع مرتبط با واردات، حمایت‌های مالی و یارانه‌هایی را برای تولیدکنندگان خودرو در نظر گرفت تا به سمت تولید محصولات باکیفیت‌تر حرکت کنند. زارع با اشاره به تجربه چین گفت: «چین علاوه بر خودروهای بی‌کیفیتی که برخی از محصولات آن در بازار ایران عرضه می‌شود، خودروهای باکیفیت نیز تولید می‌کند. بنابراین، باید زمینه ورود خودروهای باکیفیت چینی، به‌ویژه خودروهای برقی و هیبریدی نیز فراهم شود.» این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که سال‌هاست واردات خودروهای خارجی با محدودیت‌های متعدد مواجه بوده و کیفیت خودروهای داخلی نیز همواره مورد انتقاد کارشناسان قرار داشته است.
نماینده مردم آباده در مجلس شورای اسلامی همچنین با اشاره به ضرورت تقویت حمل‌ونقل عمومی رایگان در کلان‌شهرها تصریح کرد: «اقدام شهرداری تهران در زمینه رایگان‌سازی حمل‌ونقل عمومی، اقدام مثبتی است و سایر کلان‌شهرهای کشور نیز می‌توانند از این الگو استفاده کنند.» وی تأکید کرد که لازم است در بودجه، اعتبار و ردیف مشخصی برای حمایت از حمل‌ونقل عمومی در کلان‌شهرها پیش‌بینی شود. به گفته زارع، می‌توان منابعی را برای تأمین هزینه‌های حمل‌ونقل عمومی رایگان اختصاص داد تا ضمن کمک به مدیریت مصرف سوخت، فشار اقتصادی کمتری به مردم وارد شود. این در حالی است که بسیاری از کارشناسان حمل‌ونقل معتقدند توسعه مترو و اتوبوس‌رانی می‌تواند به طور قابل‌توجهی از تمایل شهروندان به استفاده از خودروهای شخصی بکاهد و در نتیجه مصرف بنزین را کاهش دهد.
تأثیر گرانی بنزین بر معیشت مردم و اقتصاد کشور
وی با اشاره به تأثیر محدود افزایش قیمت بنزین بر کاهش مصرف سوخت، گفت: «به اعتقاد من، افزایش بیشتر قیمت بنزین لزوماً تغییر محسوسی در میزان مصرف ایجاد نخواهد کرد، در مقابل، افزایش قیمت بنزین می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر معیشت مردم داشته باشد و ممکن است در هزینه‌های روزمره خانوار و قیمت کالاهای مختلف نمایان شود.» زارع علت این مسئله را وابستگی اقتصاد کشور به قیمت سوخت عنوان کرد و افزود: «همان‌گونه که از تأثیر نرخ ارز بر قیمت کالاها صحبت می‌شود، بنزین نیز می‌تواند بر هزینه‌های تولید، حمل‌ونقل و در نهایت قیمت سایر کالاها اثر بگذارد.» این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که دولت در ماه‌های اخیر بارها موضوع اصلاح قیمت حامل‌های انرژی را مطرح کرده و کارشناسان اقتصادی نسبت به پیامدهای تورمی آن هشدار داده‌اند. به نظر می‌رسد افزایش قیمت بنزین بدون اقدامات جبرانی می‌تواند به افزایش هزینه‌های تولید و در نتیجه گرانی بیشتر کالاهای مصرفی منجر شود.
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تجربه سایر کشورها در مدیریت مصرف سوخت، اظهار داشت که کشورهایی مانند ژاپن و کره جنوبی با سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل ریلی و توسعه خودروهای کم‌مصرف توانسته‌اند مصرف بنزین را به طور پایدار کاهش دهند، نه صرفاً با افزایش قیمت. وی تأکید کرد که در ایران نیز باید به جای تمرکز بر ابزار قیمتی، به سراغ سیاست‌های تشویقی برای تولید خودروهای برقی و هیبریدی رفت و زیرساخت‌های شارژ این خودروها را فراهم کرد. زارع همچنین به ضرورت بازنگری در سیاست‌های حمایتی از خودروسازان داخلی اشاره کرد و گفت: «حمایت از خودروسازان باید مشروط به ارتقای کیفیت و کاهش مصرف سوخت محصولات آن‌ها باشد، در غیر این صورت تداوم این حمایت‌ها تنها به اتلاف منابع ملی و افزایش مصرف بنزین منجر می‌شود.»
جمع‌بندی و پیامدهای آینده
به طور کلی، اظهارات رحیم زارع نشان‌دهنده رویکردی متفاوت در قبال مسئله مصرف بنزین است که بر اصلاح ساختارها و توسعه زیرساخت‌ها تأکید دارد. این در حالی است که در سال‌های گذشته، سیاست‌های قیمتی به عنوان ابزار اصلی مدیریت مصرف سوخت مورد استفاده قرار گرفته و نتایج مطلوبی در پی نداشته است. کارشناسان معتقدند که بدون بهبود کیفیت خودروهای داخلی، توسعه حمل‌ونقل عمومی و تسهیل واردات خودروهای کم‌مصرف، هرگونه افزایش قیمت بنزین تنها به افزایش فشار بر اقشار متوسط و کم‌درآمد جامعه منجر خواهد شد و تأثیر چندانی بر کاهش واقعی مصرف نخواهد داشت. از سوی دیگر، تجربه کشورهای موفق در این زمینه نشان می‌دهد که ترکیبی از سیاست‌های قیمتی هوشمندانه، سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل عمومی و مشوق‌های تولید خودروهای پاک می‌تواند به کاهش پایدار مصرف سوخت کمک کند.
با توجه به نزدیک شدن به فصل بررسی بودجه سال آینده در مجلس، به نظر می‌رسد موضوع اصلاح قیمت حامل‌های انرژی و نحوه مدیریت مصرف بنزین یکی از محورهای اصلی بحث‌ها خواهد بود. نمایندگانی مانند زارع که بر ضرورت اصلاح ساختارها تأکید دارند، احتمالاً در ماه‌های آینده فشار بیشتری برای تغییر رویکرد دولت در این حوزه وارد خواهند کرد. از طرف دیگر، دولت نیز با چالش تأمین منابع مالی و کنترل تورم مواجه است و ممکن است همچنان به افزایش قیمت بنزین به عنوان راهی برای کاهش کسری بودجه اصرار داشته باشد. در نهایت، آنچه مسلم است این است که بدون در نظر گرفتن ابعاد اجتماعی و اقتصادی، هیچ سیاستی در حوزه سوخت نمی‌تواند موفق باشد و باید مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در حوزه خودروسازی، حمل‌ونقل عمومی و قیمت‌گذاری اتخاذ شود تا هم مصرف بهینه شود و هم معیشت مردم آسیب نبیند.
در حال بارگذاری نظرات...