چراغ سبز غیرمنتظره لندن به بروکسل؛ آیا پرده‌های برگزیت در حال فرو ریختن است؟

به گزارش تیترستان؛ در حالی که سال‌ها از تصمیم جنجالی بریتانیا برای خروج از اتحادیه اروپا می‌گذرد، نشانه‌های تازه‌ای از بازنگری عمیق در این سیاست در لندن دیده می‌شود. مؤسسه تحقیقات سیاست عمومی انگلیس (IPPR) در گزارشی راهبردی، به دولت پیشنهاد داده است که عضویت مجدد در اتحادیه اروپا را به عنوان یک هدف میان‌مدت در دستور کار خود قرار دهد. این پیشنهاد در شرایطی مطرح می‌شود که کشور با بحران‌های اقتصادی و سیاسی پی‌درپی دست و پنجه نرم می‌کند و بسیاری از تحلیلگران، برگزیت را عامل تشدید این مشکلات می‌دانند. به نظر می‌رسد که لندن پس از سال‌ها آزمون و خطا، اکنون با واقعیت‌های تلخ اقتصادی روبرو شده و به تدریج مسیر بازگشت به آغوش اروپا را هموار می‌کند. این چرخش بزرگ، پرسش‌های جدی را درباره آینده روابط لندن و بروکسل و همچنین سرنوشت توافق برگزیت ایجاد کرده است.

برگزیت؛ از وعده رهایی تا واقعیت کاهش بهره‌وری

گزارش اندیشکده IPPR به صراحت تأکید می‌کند که فرضیات اقتصادی و راهبردی لندن دیگر اعتبار گذشته را ندارند و برگزیت نه‌تنها به کاهش بهره‌وری اقتصادی منجر شده، بلکه وابستگی انگلیس به بازارهای اروپایی را نیز بیش از پیش آشکار کرده است. برآوردها نشان می‌دهد که خروج از اتحادیه اروپا در بلندمدت حدود ۴ درصد کاهش بهره‌وری را به همراه خواهد داشت، رقمی که تأثیر قابل توجهی بر رشد اقتصادی و سطح زندگی شهروندان بریتانیایی دارد. در سال ۲۰۲۵، حدود ۴۱ درصد از صادرات انگلیس به مقصد اتحادیه اروپا خواهد بود، که این امر نشان‌دهنده پیوند عمیق و گریزناپذیر اقتصادی دو طرف است. این وابستگی در حالی است که برگزیت موانع تجاری جدیدی ایجاد کرده و هزینه‌های صادرات را برای کسب‌وکارهای بریتانیایی افزایش داده است.

علاوه بر این، بسیاری از شرکت‌های کوچک و متوسط بریتانیایی که ستون فقرات اقتصاد این کشور محسوب می‌شوند، از پیچیدگی‌های گمرکی و مقررات جدید پس از برگزیت به شدت آسیب دیده‌اند. کاهش سرمایه‌گذاری خارجی و فرار مغزها نیز از دیگر پیامدهای منفی برگزیت بوده که کارشناسان اقتصادی به آن اذعان دارند. در چنین شرایطی، گزارش IPPR به عنوان یک زنگ خطر جدی برای سیاستمداران تلقی می‌شود و نشان می‌دهد که ادامه مسیر فعلی می‌تواند به انزوای بیشتر اقتصادی بریتانیا منجر شود. از این رو، بازگشت به اتحادیه اروپا به عنوان یک راهکار عملی برای جبران خسارات ناشی از برگزیت مطرح شده است.

فشار بحران‌های جهانی و تغییر معادلات سیاسی

عوامل متعددی در تغییر نگرش لندن نسبت به اتحادیه اروپا نقش داشته‌اند که از جمله می‌توان به بحران‌های جهانی نظیر همه‌گیری کرونا و جنگ اوکراین اشاره کرد. این بحران‌ها فشارهای اقتصادی سنگینی را بر بریتانیا تحمیل کرده و نیاز به بازنگری در سیاست‌های اقتصادی را اجتناب‌ناپذیر ساخته است. افزایش قیمت انرژی ناشی از تحولات ژئوپلیتیکی، هزینه‌های تولید را به شدت بالا برده و رقابت‌پذیری صنایع بریتانیایی را کاهش داده است. همچنین تغییر سیاست‌های آمریکا و چالش‌های امنیتی در سطح بین‌المللی، نیاز به نزدیکی دوباره به اروپا را برجسته‌تر کرده است، زیرا لندن درمی‌یابد که به تنهایی قادر به مقابله با این چالش‌های فرامرزی نیست.

در عرصه داخلی نیز تغییر رویکرد احزاب سیاسی و نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که افکار عمومی نسبت به بازگشت به اتحادیه اروپا در حال تغییر است. نخست‌وزیر جدید، اندی برنهام، به وضوح از نیاز به بازنگری در روابط با اتحادیه اروپا سخن گفته و این موضوع را به یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی خود تبدیل کرده است. نظرسنجی‌ها حاکی از آن است که ۹۲ درصد از مدیران مالی خواهان روابط نزدیک‌تر با اتحادیه اروپا هستند و ۵۲ درصد از جامعه از عضویت مجدد حمایت می‌کنند. این آمار نشان‌دهنده یک تغییر پارادایم در افکار عمومی است که می‌تواند زمینه‌ساز تصمیمات سیاسی بزرگ در آینده نزدیک باشد. فشار افکار عمومی و نخبگان اقتصادی، دولت را به سمت اتخاذ رویکردی عملگرایانه‌تر سوق می‌دهد.

آینده مبهم؛ فرصت‌ها و موانع بازگشت به اروپا

با وجود نشانه‌های مثبت، بازگشت کامل بریتانیا به اتحادیه اروپا با موانع جدی روبرو است. از یک سو، مخالفان برگزیت در داخل حزب حاکم و همچنین گروه‌های طرفدار حاکمیت ملی، هرگونه عقب‌نشینی از برگزیت را خیانت به رأی مردم در همه‌پرسی ۲۰۱۶ می‌دانند و فشار سیاسی قابل توجهی را اعمال می‌کنند. از سوی دیگر، اتحادیه اروپا نیز ممکن است شرایط سختی را برای پذیرش مجدد بریتانیا تعیین کند، از جمله پذیرش یورو و پیوستن به منطقه شنگن که در گذشته از موضوعات بحث‌برانگیز بوده است. با این حال، گزارش IPPR پیشنهاد می‌کند که دولت ابتدا بر تقویت روابط تجاری و همکاری‌های امنیتی با اروپا تمرکز کند و سپس به تدریج به سمت عضویت کامل حرکت نماید.

تحلیلگران معتقدند که بازگشت بریتانیا به اتحادیه اروپا می‌تواند تأثیرات عمیقی بر اقتصاد این کشور و معادلات سیاسی اروپا داشته باشد. کاهش موانع تجاری، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و افزایش نفوذ سیاسی لندن در بروکسل از جمله مزایای بالقوه این بازگشت است. اما در سوی دیگر، این امر می‌تواند به افزایش تنش‌های داخلی و تقویت جریان‌های پوپولیست منجر شود. در هر صورت، به نظر می‌رسد که دوران انزوای بریتانیا در حال پایان یافتن است و لندن بار دیگر به سمت همسایگان اروپایی خود متمایل شده است. آنچه مسلم است، آینده روابط لندن و بروکسل نه تنها برای بریتانیا بلکه برای کل قاره اروپا سرنوشت‌ساز خواهد بود و باید دید که آیا این بار بازگشت به اتحادیه اروپا ممکن خواهد شد یا خیر.