چرخش ناگهانی مسکو در قبال تهران؛ لاوروف پرده از یک تصمیم پنهان برداشت
به گزارش تیترستان؛ سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در اظهاراتی که بازتاب گسترده‌ای در محافل سیاسی و رسانه‌های بین‌المللی داشته است، هرگونه حمله به ایران را «بی‌اساس و غیرقابل توجیه» خواند و بر لزوم حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات تأکید کرد. این موضع‌گیری صریح در حالی مطرح می‌شود که تنش‌های منطقه‌ای بر سر برنامه هسته‌ای ایران و حضور نیروهای خارجی در خلیج فارس طی ماه‌های اخیر شدت گرفته است. لاوروف با اشاره به پیامدهای خطرناک هرگونه ماجراجویی نظامی، هشدار داد که چنین اقداماتی می‌تواند ثبات کل خاورمیانه را به لبه پرتگاه بکشاند. همزمان، وزیر خارجه روسیه از بازگشت تدریجی پرسنل روسی به نیروگاه اتمی بوشهر خبر داد؛ موضوعی که به باور ناظران، نشانه‌ای از عادی‌سازی نسبی شرایط امنیتی در جنوب ایران و ادامه همکاری‌های هسته‌ای مسکو و تهران است.
واکنش تند مسکو به گمانه‌زنی‌های نظامی علیه ایران
لاوروف در نشست خبری خود با اشاره به گزارش‌های برخی رسانه‌های غربی درباره احتمال حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران، این ادعاها را کاملاً بی‌پایه خواند و گفت: «هیچ توجیه قانونی یا اخلاقی برای اقدام نظامی علیه یک کشور مستقل وجود ندارد.» او تأکید کرد که روسیه به عنوان یکی از اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل متحد، هرگونه تحرک نظامی خارج از چارچوب حقوق بین‌الملل را محکوم می‌کند و از همه طرف‌ها می‌خواهد خویشتن‌داری پیشه کنند. وزیر خارجه روسیه همچنین یادآور شد که تجربه جنگ‌های گذشته در منطقه نشان داده است که راه‌حل نظامی نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه بر دامنه بحران‌ها می‌افزاید و زمینه را برای افراط‌گرایی و بی‌ثباتی پایدار فراهم می‌سازد. به گفته او، مسکو در تماس‌های دیپلماتیک خود با کشورهای غربی و بازیگران منطقه‌ای، بر ضرورت بازگشت به میز مذاکره و احیای برجام تأکید کرده است.
این اظهارات در حالی بیان می‌شود که روابط روسیه و ایران در سال‌های اخیر به سطح بی‌سابقه‌ای از همکاری در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی رسیده است. لاوروف در ادامه با اشاره به رایزنی‌های مستمر با مقامات ایرانی، گفت که مسکو اطلاعات دقیقی درباره تحرکات نظامی مشکوک در نزدیکی مرزهای ایران ندارد و هرگونه گمانه‌زنی در این باره را «بازی خطرناک با آتش» توصیف کرد. او افزود که کشورش آماده است تا در صورت نیاز، میانجی‌گری برای کاهش تنش میان ایران و کشورهای غربی را انجام دهد، هرچند تأکید کرد که چنین تلاشی باید با حسن نیت همه طرف‌ها همراه باشد. تحلیلگران معتقدند این موضع‌گیری صریح لاوروف می‌تواند نشانه‌ای از هماهنگی بیشتر مسکو و تهران در قبال فشارهای خارجی باشد.
بازگشت تدریجی پرسنل روس به بوشهر؛ نشانه‌ای از کاهش تنش؟
در بخش دیگری از سخنان خود، وزیر امور خارجه روسیه از بازگشت آرام و تدریجی کارکنان روسی نیروگاه اتمی بوشهر به ایران خبر داد و گفت که این روند پس از ارزیابی‌های امنیتی و فنی صورت می‌گیرد. نیروگاه بوشهر که نخستین نیروگاه هسته‌ای ایران و حاصل همکاری مشترک دو کشور است، در ماه‌های گذشته شاهد خروج بخشی از کارشناسان روسی به دلایل نامشخص بود؛ اقدامی که برخی ناظران آن را نشانه‌ای از نگرانی مسکو نسبت به احتمال درگیری نظامی تفسیر کرده بودند. اکنون با اعلام بازگشت این پرسنل، به نظر می‌رسد که کرملین ارزیابی خود از ریسک امنیتی در منطقه را کاهش داده است. لاوروف در این باره تصریح کرد که هیچ وقفه‌ای در تعهدات روسیه برای تکمیل و راه‌اندازی کامل نیروگاه بوشهر ایجاد نشده و همکاری‌های فنی و مهندسی دو کشور طبق برنامه ادامه دارد.
نیروگاه اتمی بوشهر از زمان آغاز به کار خود در سال ۲۰۱۱ میلادی، همواره یکی از محورهای همکاری راهبردی ایران و روسیه بوده است. روسیه تأمین سوخت هسته‌ای، آموزش نیروی انسانی و نگهداری فنی این نیروگاه را بر عهده دارد و کارشناسان روسی به طور مستمر در آن حضور داشته‌اند. خروج موقت شماری از این کارشناسان در ماه‌های اخیر، پرسش‌هایی را درباره آینده همکاری‌های هسته‌ای دو کشور برانگیخته بود، اما اکنون با اعلام بازگشت آن‌ها، به نظر می‌رسد که مسکو تصمیم گرفته است به تعهدات خود پایبند بماند. به گفته کارشناسان، این تحول می‌تواند پیامی مثبت به بازار انرژی و سرمایه‌گذاری خارجی در ایران باشد و نشان دهد که روسیه همچنان ایران را شریکی قابل اعتماد در حوزه فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز می‌داند.
پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی اظهارات لاوروف
موضع‌گیری اخیر وزیر خارجه روسیه را می‌توان در چارچوب راهبرد کلان مسکو برای تقویت حضور خود در خاورمیانه و مقابله با یکجانبه‌گرایی غرب تحلیل کرد. روسیه در سال‌های گذشته با اتخاذ رویکردی عمل‌گرایانه، روابط خود را با ایران، ترکیه، عربستان سعودی و دیگر بازیگران منطقه‌ای گسترش داده و تلاش کرده است نقش خود را به عنوان یک میانجی قدرتمند در بحران‌های منطقه‌ای تثبیت کند. اظهارات لاوروف علیه هرگونه حمله به ایران، در واقع تأکیدی بر این سیاست است که هرگونه تغییر مرزها یا تغییر رژیم از طریق زور را رد می‌کند. از سوی دیگر، این موضع‌گیری می‌تواند در مذاکرات آتی میان ایران و قدرت‌های جهانی بر سر برنامه هسته‌ای نیز تأثیرگذار باشد، چرا که روسیه یکی از اعضای گروه ۱+۵ است و نقش مهمی در فرآیند دیپلماتیک دارد.
در سطح بین‌المللی، واکنش‌ها به اظهارات لاوروف متفاوت بوده است. برخی کشورهای غربی آن را «فرافکنی» و تلاشی برای انحراف افکار عمومی از بحران اوکراین دانسته‌اند، در حالی که چین و برخی کشورهای غیرمتعهد از این موضع‌گیری استقبال کرده و آن را گامی در جهت کاهش تنش توصیف کرده‌اند. به باور ناظران، همزمانی اعلام بازگشت پرسنل روس به بوشهر با این اظهارات، نشان‌دهنده یک بسته سیاسی-فنی هماهنگ است که مسکو از طریق آن می‌خواهد هم به تهران اطمینان خاطر بدهد و هم به غرب پیام دهد که در قبال ایران، رویکردی متفاوت از فشار حداکثری را دنبال می‌کند. در مجموع، به نظر می‌رسد که روسیه با این اقدامات درصدد است تا نقش خود را به عنوان یک قدرت مسئول و ثبات‌ساز در منطقه پرتنش خاورمیانه پررنگ‌تر کند و از این طریق، دستاوردهای بیشتری در عرصه دیپلماسی بین‌المللی کسب نماید.
در حال بارگذاری نظرات...