طرح «ایران ۲۰۳۵» رونمایی شد؛ اولویت‌هایی که آینده کشور را زیر و رو می‌کند
به گزارش تیترستان؛ طرح «ایران ۲۰۳۵» با هم‌اندیشی ۱۴۰ صاحب‌نظر در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی، فناوری، سیاست داخلی و روابط بین‌الملل، اولویت‌های راهبردی کشور در افق ۱۴۱۴ را مشخص کرده است. این گزارش که بخش چهارم آن با عنوان «اولویت‌های راهبردی ایران» منتشر شده، بر ضرورت انتخاب چند مسیر محدود و متمرکز برای توسعه تأکید دارد و نشان می‌دهد که هوش مصنوعی، فناوری‌های آب، فناوری‌های انرژی و زیست‌فناوری چهار اولویت اصلی در بخش فناوری هستند. در حوزه اقتصاد، کنترل کسری بودجه و بهبود محیط کسب‌وکار در صدر قرار گرفته‌اند و در بخش اجتماعی، بازطراحی محتوای آموزش پایه بیشترین امتیاز را کسب کرده است. همچنین در پرسشی با فرض بهبود روابط بین‌المللی، تبدیل ایران به هاب لجستیکی ترکیبی و ترانزیت کالا بالاترین امتیاز را به دست آورده است. این گزارش تأکید می‌کند که تحقق این مسیرها نیازمند سرمایه‌گذاری خارجی و پیوند پایدار با جهان است و «تنش‌زدایی دیپلماتیک» را شرط مشترک همه آن‌ها معرفی می‌کند.
هوش مصنوعی در صدر؛ فناوری‌هایی که آینده ایران را می‌سازند
در بخش فناوری، ۲۷ صاحب‌نظر از میان ۱۵ حوزه دست به انتخاب زده‌اند و چهار اولویت اصلی را مشخص کرده‌اند: هوش مصنوعی با شاخص اجماع ۸۶، فناوری‌های آب با ۷۳، فناوری‌های انرژی با ۶۱ و زیست‌فناوری و مهندسی ژنتیک با ۵۳. هوش مصنوعی با فاصله قابل توجه از دیگر گزینه‌ها در جایگاه نخست قرار گرفته است. دامنه این حوزه در گزارش شامل یادگیری ماشین و یادگیری عمیق، تحلیل کلان‌داده، پیش‌بینی، خودکارسازی تصمیم‌ها و بهینه‌سازی فرایندها می‌شود. سند برای هوش مصنوعی کاربردهای گسترده‌ای در سلامت، امور مالی، نفت و گاز، لجستیک، صنعت، کشاورزی و کشورداری معرفی می‌کند؛ از تشخیص زودهنگام بیماری و کشف تقلب گرفته تا بهینه‌سازی مسیر، پیش‌بینی خرابی تجهیزات و هدفمندسازی یارانه‌ها. این انتخاب نشان‌دهنده درک عمیق خبرگان از نقش تحول‌آفرین هوش مصنوعی در آینده اقتصاد و حکمرانی است.
فناوری‌های آب به عنوان دومین اولویت، شامل تصفیه، نمک‌زدایی، بازچرخانی و پایش هوشمند است. کاهش نشت شبکه، آبیاری هوشمند، مدیریت پساب صنعتی و احیای منابع آب از کاربردهای مطرح‌شده در این بخش هستند. اولویت سوم به فناوری‌های تولید، انتقال و بهینه‌سازی انرژی اختصاص دارد که افزایش برداشت از میدان‌ها، مایع‌سازی گاز، انرژی‌های تجدیدپذیر، شبکه هوشمند، مدیریت مصرف و کاهش تلفات را در بر می‌گیرد. زیست‌فناوری و مهندسی ژنتیک نیز با کاربردهایی مانند تولید واکسن و دارو، سلول‌درمانی، بذرهای مقاوم به خشکی و شوری، تصفیه زیستی فاضلاب و پالایش خاک در جایگاه چهارم قرار دارند. این چهار حوزه به دلیل نقش زیرساختی و تأثیرگذاری بالا در حل چالش‌های اساسی کشور انتخاب شده‌اند و انتظار می‌رود در صورت تمرکز منابع بر آن‌ها، تحول قابل توجهی در اقتصاد و رفاه اجتماعی ایجاد شود.
اقتصاد ایران؛ کنترل کسری بودجه و بهبود محیط کسب‌وکار در اولویت
در بخش اقتصادی، ۶۲ صاحب‌نظر درباره ۱۷ گزینه اصلاحی نظر داده‌اند و چهار محور نهایی گزارش مشخص شده است: کنترل کسری بودجه با شاخص اجماع ۶۸، بهبود محیط کسب‌وکار با امتیاز ۶۰، خروج نهادهای حاکمیتی از بنگاه‌داری با امتیاز ۵۷ و حذف قیمت‌گذاری دولتی و دستوری با امتیاز ۵۶. کنترل کسری بودجه به عنوان بالاترین اولویت، با هدف اصلاح ساختار مالی دولت، افزایش انضباط مالی و کاهش قدرت موتور تولیدکننده تورم تعریف شده است. بهبود محیط کسب‌وکار نیز شامل کاهش مجوزها یا صدور خودکار آن‌ها در صورت پاسخ ندادن دستگاه‌ها در مهلت قانونی، حذف انحصارها، مقررات‌زدایی و بهبود تنظیم‌گری بخشی است. گزارش در توضیح تنظیم‌گری به حوزه‌هایی مانند پلتفرم‌های محتوایی، فین‌تک و سلامت نیز اشاره می‌کند که نیازمند قوانین شفاف و کارآمد هستند.
خروج نهادهای حاکمیتی از بنگاه‌داری با پیشنهاد تبدیل این نهادها به سرمایه‌گذار و واگذاری فضای فعالیت اقتصادی به بخش مردمی واقعی مطرح شده است. حذف تدریجی قیمت‌گذاری دولتی و دستوری نیز با استثنا کردن کالاها و خدمات انحصاری و عمومی به عنوان چهارمین اولویت اقتصادی معرفی شده است. پس از این چهار محور، اصلاح نظام بانکی و حذف پایدار نظام ارزی چندنرخی هر دو با شاخص اجماع ۵۵ قرار دارند. این انتخاب‌ها نشان‌دهنده اجماع نسبی خبرگان بر ضرورت اصلاحات ساختاری در اقتصاد ایران است که بدون آن‌ها رشد پایدار و مهار تورم امکان‌پذیر نیست. به نظر می‌رسد اولویت‌دهی به این حوزه‌ها بتواند مسیر تصمیم‌گیری policymakers را در سال‌های آینده روشن‌تر کند.
آموزش پایه و بازطراحی نظام اجتماعی؛ کلید توسعه پایدار
در حوزه اجتماعی، بازطراحی محتوای آموزش پایه با امتیاز اجماع ۶۸ بالاترین جایگاه را دارد. این بازطراحی بر سوادها و مهارت‌های نسل جدید شهروندان متمرکز است: حقوق شهروندی، سواد دیجیتال و رسانه‌ای، سواد مالی، تفکر انتقادی، مهارت هوش مصنوعی و سواد سلامت برای خودمراقبتی. اصلاح صندوق‌های بازنشستگی و نظام تأمین آتیه با امتیاز ۶۳ دومین اولویت است و توسعه عدالت آموزشی و بهداشتی با امتیاز ۶۲ در جایگاه بعدی قرار دارد. اصلاح و استقلال آموزش عالی و تشکل‌بخشی جامعه مدنی نیز هر دو با امتیاز ۵۶ پس از سه اولویت نخست قرار گرفته‌اند. در بخش جامعه مدنی، تسهیل فعالیت سازمان‌های مردم‌نهاد، انجمن‌های تخصصی، خیریه‌ها و تشکل‌های داوطلبانه پیشنهاد شده است. اصلاح قوانین کار و بیمه متناسب با دورکاری، فریلنسری، اشتغال پلتفرمی و سایر شکل‌های جدید کار نیز با شاخص اجماع ۵۵ از دیگر گزینه‌های بررسی‌شده در این بخش است.
این اولویت‌ها نشان می‌دهد که خبرگان بر اهمیت سرمایه‌گذاری در آموزش و مهارت‌آموزی نسل آینده به عنوان زیربنای توسعه پایدار تأکید دارند. بازطراحی آموزش پایه می‌تواند شهروندانی توانمند، خلاق و سازگار با تحولات فناوری پرورش دهد. همچنین اصلاح نظام بازنشستگی و تأمین آتیه با توجه به بحران صندوق‌های بازنشستگی در سال‌های اخیر، ضرورتی انکارناپذیر است. توسعه عدالت آموزشی و بهداشتی نیز به کاهش شکاف‌های اجتماعی و افزایش سرمایه انسانی کمک می‌کند. در مجموع، بخش اجتماعی طرح ایران ۲۰۳۵ بر توانمندسازی جامعه و اصلاح نهادهای اجتماعی برای مواجهه با چالش‌های آینده متمرکز است.
در بخش روابط بین‌الملل، حل‌وفصل اختلافات با آمریکا و ایجاد روابط متوازن با بلوک‌های قدرت از اولویت‌های منتخب هستند. همچنین تبدیل ایران به هاب لجستیکی ترکیبی و ترانزیت کالا با شاخص اجماع ۷۰ بالاترین امتیاز را در پرسش مربوط به فرض بهبود روابط بین‌المللی کسب کرده است. توسعه مکران به عنوان قطب اقتصاد دریامحور و تبدیل ایران به یکی از مقاصد برتر گردشگری منطقه نیز هر دو امتیاز ۶۰ را به دست آورده‌اند. این گزارش تحقق این مسیرها را نیازمند سرمایه‌گذاری خارجی و پیوند پایدار با جهان می‌داند و تنش‌زدایی دیپلماتیک را شرط مشترک آن‌ها معرفی می‌کند. به طور کلی، طرح ایران ۲۰۳۵ با گردآوری دیدگاه‌های نخبگان، نقشه راهی برای آینده کشور ترسیم کرده است که اجرای آن می‌تواند ایران را به جایگاه شایسته‌ای در اقتصاد و فناوری منطقه برساند.
در حال بارگذاری نظرات...