ضربه شبانه به ارتش سوریه در دیرالزور؛ راز سکوت مقامات چه می‌تواند باشد؟
به گزارش تیترستان؛ وزارت دفاع سوریه روز گذشته در بیانیه‌ای کوتاه اعلام کرد که یکی از سربازان این کشور در حومه استان دیرالزور واقع در شرق سوریه، هدف گلوله افراد ناشناس قرار گرفته و جان باخته است. این خبر که نخستین بار از سوی منابع رسمی سوری منتشر شد، بار دیگر توجه افکار عمومی را به ناامنی‌های پراکنده اما مداوم در مناطق شرقی این کشور جلب کرده است. بر اساس گزارش وزارت دفاع، حادثه در یکی از نقاط روستایی ریف دیرالزور رخ داده که در ماه‌های اخیر شاهد تحرکات مشکوک گروه‌های مسلح غیرقانونی بوده است. هنوز هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته و مقامات نیز جزئیات بیشتری درباره هویت سرباز یا محل دقیق حادثه منتشر نکرده‌اند. این در حالی است که دیرالزور از دیرباز به عنوان یکی از استان‌های حساس و پرتنش سوریه شناخته می‌شود و کنترل کامل بر آن همواره یکی از دغدغه‌های اصلی دمشق بوده است.
روایت رسمی از حادثه؛ سکوت معنادار وزارت دفاع
وزارت دفاع سوریه در بیانیه خود تنها به ذکر این نکته بسنده کرده که سرباز مذکور «به ضرب گلوله افراد ناشناس» کشته شده است، بدون آنکه اشاره‌ای به زمان دقیق وقوع حادثه، تعداد مهاجمان یا انگیزه احتمالی آن‌ها کند. این سکوت خبری در حالی است که معمولاً وزارت دفاع سوریه در قبال تلفات نیروهای مسلح در مناطق عملیاتی، اطلاعات محدودی منتشر می‌کند و ترجیح می‌دهد جزئیات را در هاله‌ای از ابهام نگه دارد. به نظر می‌رسد مقامات دمشق نمی‌خواهند با بزرگنمایی این حادثه، احساس ناامنی را در مناطق تحت کنترل خود تشدید کنند. با این حال، انتشار همین خبر کوتاه نیز نشان می‌دهد که ناامنی در حومه دیرالزور به سطحی رسیده که دیگر نمی‌توان آن را پنهان کرد. کارشناسان مسائل امنیتی معتقدند که هدف قرار دادن سربازان ارتش سوریه در این منطقه، می‌تواند بخشی از راهبرد گروه‌های مسلح برای تضعیف روحیه نیروهای دولتی و ایجاد رعب و وحشت در میان غیرنظامیان باشد.
بررسی سابقه حوادث مشابه در ماه‌های گذشته نشان می‌دهد که ریف دیرالزور همواره یکی از نقاط پرخطر برای نیروهای ارتش سوریه بوده است. در چندین مورد، کاروان‌های نظامی و ایست‌های بازرسی در این منطقه هدف کمین و تیراندازی قرار گرفته‌اند، اما معمولاً مسئولیت آن‌ها بر عهده گروه‌های کوچک و کمتر شناخته‌شده گذاشته می‌شود. وزارت دفاع سوریه در بیانیه‌های قبلی خود اغلب از واژه «افراد ناشناس» استفاده کرده که به گفته تحلیلگران، نشان‌دهنده عدم تمایل یا ناتوانی در شناسایی دقیق عاملان این حملات است. این موضوع پرسشی جدی را مطرح می‌کند که آیا دستگاه‌های امنیتی سوریه کنترل اطلاعاتی کافی بر تحرکات گروه‌های مسلح در شرق کشور دارند یا خیر. در هر صورت، کشته شدن یک سرباز دیگر، بر شمار تلفات نیروهای مسلح سوریه در این استان اضافه کرده و نگرانی‌ها درباره آینده امنیتی منطقه را افزایش داده است.
دیرالزور؛ گلوگاه بحران‌های چندلایه سوریه
استان دیرالزور از سال‌ها پیش به دلیل موقعیت استراتژیک خود در مسیر رودخانه فرات و همسایگی با مرزهای عراق، صحنه رقابت و درگیری نیروهای مختلف بوده است. پس از شکست گروه تروریستی داعش در سال ۲۰۱۷، کنترل این استان بین ارتش سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) تقسیم شد و این تقسیم‌بندی تا امروز نیز تا حد زیادی پابرجا مانده است. ریف دیرالزور، به ویژه مناطق غربی و شمالی آن، تحت کنترل ارتش سوریه است، اما حضور سلول‌های خفته داعش و گروه‌های مسلح مخالف دمشق، همواره امنیت این مناطق را تهدید کرده است. حادثه اخیر نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ زیرا هدف قرار دادن سربازان دولتی در مناطقی که ارتش مسئولیت تأمین امنیت آن را بر عهده دارد، می‌تواند نشانه‌ای از ضعف در لایه‌های حفاظتی یا افزایش جسارت گروه‌های شورشی باشد. علاوه بر این، رقابت‌های قومی و قبیله‌ای در دیرالزور نیز مزید بر علت شده و فضای امنیتی را پیچیده‌تر کرده است.
از سوی دیگر، وضعیت اقتصادی وخیم سوریه و کاهش توانایی دولت در پرداخت حقوق و تجهیزات به نیروهای نظامی، بر آسیب‌پذیری ارتش در مناطق دورافتاده افزوده است. بسیاری از سربازان وظیفه در دیرالزور از استان‌های دیگر به این منطقه اعزام شده‌اند و با شرایط آب و هوایی سخت و نبود امکانات رفاهی کافی دست و پنجه نرم می‌کنند. این عوامل باعث شده که نیروهای دولتی در این مناطق از نظر روحی و لجستیکی در وضعیت مطلوبی قرار نداشته باشند. همچنین، حضور بازیگران خارجی و شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران و روسیه در دیرالزور، معادلات امنیتی را پیچیده‌تر کرده و هرگونه حادثه کوچک می‌تواند به تنش‌های بزرگ‌تر تبدیل شود. در چنین شرایطی، کشته شدن یک سرباز به ضرب گلوله افراد ناشناس، اگرچه در ظاهر حادثه‌ای کوچک به نظر می‌رسد، اما بازتابی از بحران‌های عمیق‌تر و چندلایه در شرق سوریه است.
پیامدهای آینده؛ از انتقام‌جویی تا تشدید عملیات امنیتی
واکنش مقامات سوریه به این حادثه تاکنون محدود به انتشار یک بیانیه کوتاه بوده است، اما تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که ارتش سوریه معمولاً پس از چنین حوادثی، عملیات پاکسازی و جستجو در مناطق اطراف را تشدید می‌کند. احتمال دارد طی روزهای آینده، نیروهای دولتی با استقرار ایست‌های بازرسی جدید و انجام گشت‌های شبانه، تلاش کنند کنترل امنیتی خود را بر ریف دیرالزور افزایش دهند. این اقدامات اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت به کاهش تحرکات مسلحانه کمک کند، اما در بلندمدت می‌تواند به افزایش نارضایتی غیرنظامیان و ایجاد تنش‌های قبیله‌ای منجر شود. از سوی دیگر، گروه‌های مسلح نیز ممکن است با انجام حملات تلافی‌جویانه، چرخه خشونت را در منطقه تشدید کنند. بنابراین، حادثه اخیر را نمی‌توان تنها یک رویداد موردی تلقی کرد، بلکه باید آن را به عنوان بخشی از الگوی ناامنی مزمن در دیرالزور مورد توجه قرار داد.
در سطح بین‌المللی نیز این حادثه ممکن است در گزارش‌های نهادهای حقوق بشری و سازمان ملل متحد درباره وضعیت غیرنظامیان و نیروهای نظامی در سوریه بازتاب یابد. با توجه به اینکه دیرالزور همچنان یکی از مناطق پرخطر برای فعالان بشردوستانه و خبرنگاران است، هرگونه افزایش درگیری می‌تواند روند امدادرسانی به آوارگان و نیازمندان را مختل کند. همچنین، کشورهای منطقه و قدرت‌های فرامنطقه‌ای که در تحولات سوریه نقش دارند، ممکن است از این حادثه برای پیشبرد اهداف سیاسی خود استفاده کنند. در مجموع، کشته شدن یک سرباز سوری در ریف دیرالزور، هرچند در مقایسه با تلفات گسترده سال‌های جنگ، کوچک به نظر می‌رسد، اما نشانه‌ای است از اینکه صلح و امنیت پایدار در سوریه هنوز به دست نیامده و مناطق شرقی این کشور همچنان آبستن حوادثی است که می‌تواند ثبات شکننده را به چالش بکشد. مسئولان سوری باید با درایت و بدون دامن زدن به تنش‌های قومی، ریشه‌های ناامنی را شناسایی و برطرف کنند تا از تکرار چنین حوادثی جلوگیری شود.
در حال بارگذاری نظرات...