افشای یک راز هسته‌ای در وین؛ چرا نماینده ایران از «افت اعتبار» یک معاهده جهانی می‌گوید؟
به گزارش تیترستان؛ نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان‌های بین‌المللی مستقر در وین در هفتادمین نشست کارگروه «الف» کمیسیون مقدماتی سازمان پیمان منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای (CTBTO) با طرح موضوعی حساس اعلام کرد که برخورداری رژیم صهیونیستی از تسلیحات هسته‌ای، اعتبار و یکپارچگی نظام جهانی منع اشاعه و خلع سلاح را به‌شدت تضعیف کرده است. این نشست که از ۲۷ تا ۲۹ مهر ۱۴۰۵ در مقر سازمان ملل متحد در وین برگزار می‌شود، شاهد مواضع صریح هیئت ایرانی بود که سرپیچی مستمر این رژیم از معاهدات بین‌المللی را عامل اصلی ناکارآمدی سازوکارهای جهانی دانست. نمایندگی کشورمان تأکید کرد که ادامه این وضعیت، نه تنها کارآمدی معاهده منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای را زیر سؤال می‌برد، بلکه اعتماد کشورهای عضو به فرایندهای خلع سلاح را نیز به شکل بی‌سابقه‌ای خدشه‌دار کرده است. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که جامعه جهانی پس از دهه‌ها مذاکره، همچنان نتوانسته است اراده سیاسی لازم برای لازم‌الاجرا شدن این معاهده حیاتی را فراهم کند.
هشدار ایران در وین: زرادخانه هسته‌ای اسرائیل و فروپاشی اعتماد جهانی
هیئت جمهوری اسلامی ایران در این نشست با اشاره به اینکه رژیم صهیونیستی هیچ‌گاه به معاهده منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای نپیوسته و از نظارت‌های بین‌المللی شانه خالی کرده است، تصریح کرد: «سرپیچی مستمر رژیم صهیونیستی، همراه با برخورداری این رژیم از تسلیحات هسته‌ای، اعتبار، کارآمدی و یکپارچگی نظام جهانی منع اشاعه و خلع سلاح را به میزان قابل توجهی تضعیف می‌کند.» این موضع ایران بازتاب‌دهنده نگرانی عمیق کشورهای منطقه از دوگانگی استانداردهای بین‌المللی است، جایی که یک رژیم بدون عضویت در معاهدات خلع سلاح، آشکارا به داشتن سلاح هسته‌ای مباهات می‌کند اما کشورهای پایبند به قوانین بین‌المللی تحت فشار قرار می‌گیرند. نمایندگی کشورمان همچنین با اشاره به ناکامی تلاش‌های بین‌المللی برای تحقق خلع سلاح هسته‌ای تأکید کرد که با وجود دهه‌ها تلاش جامعه جهانی برای پیشبرد خلع سلاح و منع اشاعه تسلیحات هسته‌ای، همچنان اراده سیاسی لازم برای لازم‌الاجرا شدن معاهده منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای وجود ندارد. این سخنان در واقع هشداری جدی به قدرت‌های هسته‌ای است که ادامه رویکرد فعلی، مشروعیت نظام بین‌المللی را در معرض خطر قرار می‌دهد.
در بخش دیگری از مواضع ایران آمده است: «هنگامی که رئیس‌جمهور یکی از کشورهای دارنده تسلیحات هسته‌ای آشکارا به برخورداری از برترین زرادخانه هسته‌ای جهان افتخار می‌کند، این موضوع به‌راستی مایه نگرانی عمیق است.» این اشاره ظریف به اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، نشان می‌دهد که ایران چگونه رفتار قدرت‌های هسته‌ای را عامل اصلی تضعیف رژیم عدم اشاعه می‌داند. نمایندگی جمهوری اسلامی ایران با طرح این موضوع، نسبت به تداوم رویکرد قدرت‌های هسته‌ای و پیامدهای آن برای تلاش‌های بین‌المللی در زمینه خلع سلاح و منع اشاعه هشدار داد و خواستار بازنگری جدی در سازوکارهای نظارتی شد. به گفته کارشناسان، این مواضع ایران در شرایطی مطرح می‌شود که تنش‌های هسته‌ای در سطح جهانی افزایش یافته و برخی کشورها به بهانه ناامنی، برنامه‌های هسته‌ای خود را گسترش می‌دهند.
معاهده‌ای که سه دهه خاک خورد: CTBTO و بحران اراده سیاسی
معاهده منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای (CTBT) که در سال ۱۹۹۶ برای امضای کشورها ارائه شد، انجام هرگونه انفجار آزمایشی هسته‌ای با اهداف نظامی یا غیرنظامی را ممنوع می‌کند. با این حال، این معاهده با وجود گذشت سه دهه از تدوین آن، به دلیل تکمیل نشدن روند تصویب در کشورهای مشخص‌شده در متن معاهده، هنوز لازم‌الاجرا نشده است. کشورهایی مانند آمریکا، چین، هند، پاکستان، کره شمالی، مصر و ایران از جمله ۴۴ کشوری هستند که برای لازم‌الاجرا شدن معاهده باید آن را تصویب کنند، اما برخی از این کشورها به دلایل سیاسی از انجام این کار خودداری کرده‌اند. این وضعیت باعث شده است که سازمان پیمان منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای (CTBTO) عملاً بدون قدرت اجرایی لازم برای نظارت بر آزمایش‌های هسته‌ای باقی بماند. نمایندگی ایران در این نشست با انتقاد از این روند، خواستار فشار بیشتر بر کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای برای پیوستن به معاهده و اجرای کامل تعهدات خلع سلاحی شد.
هفتادمین نشست کارگروه «الف» کمیسیون مقدماتی سازمان پیمان منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای از ۲۷ تا ۲۹ مهر ۱۴۰۵ در وین برگزار می‌شود و قرار است در آن، گزارش‌هایی درباره پیشرفت اجرای این معاهده و موانع موجود بررسی شود. ایران به عنوان یکی از اعضای فعال این کمیسیون، همواره بر ضرورت خلع سلاح هسته‌ای کامل و بی‌قید و شرط تأکید کرده است. در همین راستا، نمایندگی کشورمان در سخنان خود یادآور شد که بدون اراده سیاسی واقعی از سوی قدرت‌های هسته‌ای، هیچ معاهده‌ای نمی‌تواند به اهداف خود دست یابد. این موضع ایران با استقبال برخی کشورهای غیرمتعهد مواجه شده است که خواستار ایجاد یک کنفرانس بین‌المللی برای بررسی راه‌های تقویت رژیم خلع سلاح هستند. به نظر می‌رسد که نشست وین می‌تواند به محلی برای هماهنگی بیشتر کشورهای در حال توسعه برای اعمال فشار بر قدرت‌های هسته‌ای تبدیل شود.
پیامدهای دوگانگی: از آزمایش‌های مخفی تا مسابقه تسلیحاتی جدید
بررسی پیشینه موضوع نشان می‌دهد که رژیم صهیونیستی تنها قدرت هسته‌ای در خاورمیانه است که هرگز به معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) نپیوسته و از پذیرش بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) خودداری کرده است. این رژیم در دهه‌های گذشته با کمک برخی قدرت‌های غربی، برنامه تسلیحات هسته‌ای خود را بدون هیچ نظارتی توسعه داده و همواره از پاسخگویی به جامعه بین‌المللی شانه خالی کرده است. برخورداری این رژیم از تسلیحات هسته‌ای، نه تنها امنیت منطقه را تهدید می‌کند، بلکه باعث شده است که برخی کشورهای عربی نیز به فکر دستیابی به فناوری هسته‌ای بیفتند. ایران در این نشست با اشاره به این خطر، خواستار تشکیل یک منطقه عاری از سلاح‌های هسته‌ای در خاورمیانه شد، ایده‌ای که از دهه ۱۹۷۰ میلادی در مجمع عمومی سازمان ملل مطرح بوده اما همواره با کارشکنی رژیم صهیونیستی و حمایت آمریکا مواجه شده است.
از سوی دیگر، تضعیف اعتبار سازمان منع صلاح هسته‌ای (CTBTO) می‌تواند پیامدهای خطرناکی برای امنیت جهانی داشته باشد. اگر کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای به تعهدات خود عمل نکنند و کشورهای غیرعضو مانند رژیم صهیونیستی بدون هیچ هزینه‌ای به توسعه زرادخانه‌های خود ادامه دهند، سایر کشورها نیز انگیزه‌ای برای پیوستن به معاهدات خلع سلاح نخواهند داشت. این وضعیت می‌تواند به یک مسابقه تسلیحاتی جدید در مناطق مختلف جهان دامن بزند و دستاوردهای چند دهه‌ای دیپلماسی هسته‌ای را از بین ببرد. نمایندگی ایران در وین با هشدار درباره این روند، از همه کشورهای عضو خواست تا با اعمال فشار جمعی، رژیم صهیونیستی را به پیوستن به معاهدات بین‌المللی و پذیرش بازرسی‌های کامل وادار کنند. به گفته دیپلمات‌های حاضر در نشست، این موضع ایران می‌تواند به شکل‌گیری یک ائتلاف جدید در میان کشورهای خواهان خلع سلاح منجر شود.
در نهایت، سخنان نمایندگی ایران در هفتادمین نشست کارگروه «الف» کمیسیون مقدماتی CTBTO نشان‌دهنده عزم جمهوری اسلامی برای پیگیری مطالبات برحق جامعه جهانی در زمینه خلع سلاح هسته‌ای است. این مواضع در حالی بیان می‌شود که تنش‌های هسته‌ای در سطح بین‌المللی افزایش یافته و برخی قدرت‌ها به جای پایبندی به تعهدات خود، به دنبال تقویت زرادخانه‌های هسته‌ای هستند. ایران با افشای دوگانگی استانداردهای بین‌المللی، عملاً نقاب از چهره نظام عدم اشاعه برداشته و خواستار بازنگری اساسی در سازوکارهای موجود شده است. آینده این تلاش‌ها به میزان همبستگی کشورهای مستقل و فشار افکار عمومی جهانی بر قدرت‌های هسته‌ای بستگی دارد.
در حال بارگذاری نظرات...