مدیرعامل ایران‌ایر پرده برداشت: چرا بزرگ‌ترین ناوگان هوایی ایران زمین‌گیر شد؟
به گزارش تیترستان؛ طاهر عبدالحی، مدیرعامل هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما)، در یک نشست خبری با تشریح ابعاد مختلف مشکلات این شرکت، از کاهش ناوگان عملیاتی، از دست رفتن بازارهای بین‌المللی و ناهماهنگی نیروی انسانی با ظرفیت پروازی خبر داد. او با اشاره به وضعیت وخیم این شرکت گفت: «مشکلات هما مانند سرطان شده است.» این اظهارنظر صریح نشان‌دهنده عمق بحرانی است که بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین شرکت هواپیمایی ایران با آن دست و پنجه نرم می‌کند. عبدالحی در این نشست، که به نظر می‌رسید پس از ماه‌ها سکوت در برابر افکار عمومی برگزار شده، جزئیات کمتر گفته‌شده‌ای را درباره ریشه‌های این بحران آشکار کرد. از نبود خلبان برای هواپیماهای فوکر گرفته تا بدهی‌های میلیون دلاری برای خدمات فرودگاهی در مسیر استانبول، همگی حکایت از وضعیتی دارد که به گفته او، به تدریج و در اثر انباشت مشکلات در بخش‌های مختلف شکل گرفته است.
از پرواز به شرق آسیا تا زمین‌گیری در فرودگاه‌های اروپایی
مدیرعامل ایران‌ایر در تشریح جایگاه پیشین هما در شبکه حمل‌ونقل هوایی بین‌المللی اظهار کرد که این شرکت در گذشته به مقاصد متعددی در شرق آسیا و اروپا پرواز داشت و در بسیاری از مسیرهای بین‌المللی، تنها شرکت هواپیمایی ایرانی فعال بود. به گفته او، هما در آن دوره به شهرهایی مانند سئول، پکن، بمبئی، توکیو، داکا، بانکوک و کوالالامپور پرواز می‌کرد و شبکه گسترده‌ای از مقاصد اروپایی از استکهلم و گوتنبرگ تا آمستردام، کپنهاگ، لندن، پاریس، فرانکفورت، هامبورگ، میلان، رم، وین، آتن و مادرید را نیز پوشش می‌داد. این پروازها نه تنها برای جابه‌جایی مسافران، بلکه برای تأمین سوخت و انجام برخی خدمات عملیاتی در مقاصدی مانند بوداپست، کی‌یف، لوبلیانا، مینسک و بلگراد نیز مورد استفاده قرار می‌گرفت. عبدالحی با اشاره به اینکه این شرکت از توان فنی و تخصصی و مجوزهای لازم برای فعالیت در اروپا برخوردار بود، افزود که به‌تدریج محدودیت‌هایی در دریافت خدمات فرودگاهی، تأمین سوخت و فروش بلیت ایجاد شد و هما سال‌ها تلاش کرد ارتباط هوایی ایران با اروپا را حفظ کند، اما مشکلات و موانع فعالیت‌های بین‌المللی آن‌گونه که باید اطلاع‌رسانی نشد.
او در ادامه با اشاره به کاهش تعداد هواپیماهای عملیاتی و تشدید مشکلات مالی تصریح کرد که در مقطعی، هما دیگر امکان پوشش تمام مسیرهای قبلی خود را نداشت و بخشی از بازارهای شرق آسیا را از دست داد. پرواز به مقاصدی مانند سئول، بمبئی، پکن، توکیو، داکا، بانکوک و کوالالامپور که از بازارهای درآمدزای شرکت بودند، محدود یا متوقف شد، در حالی که تلاش می‌شد برخی مسیرهای اروپایی از جمله پروازهای لندن حفظ شوند. این کاهش مسیرها نه تنها درآمدهای ارزی شرکت را به شدت کاهش داد، بلکه وجهه بین‌المللی هما را نیز خدشه‌دار کرد. به گفته عبدالحی، وضعیت کنونی شرکت حاصل انباشته‌شدن مشکلات در بخش‌های مختلف است و با کاهش درآمدها و پیشی‌گرفتن هزینه‌ها از منابع مالی، مسائل ابتدا در بخشی از شرکت شکل گرفت و سپس به سایر بخش‌ها سرایت کرد.
سرطان نیروی انسانی و نبود خلبان برای فوکرها
یکی از عوامل تشدید این وضعیت، به گفته مدیرعامل ایران‌ایر، ناهماهنگی میان تعداد کارکنان و ظرفیت عملیاتی ناوگان است. او با اشاره به اینکه شمار کارکنان هما اکنون بیش از ۹ هزار نفر است، افزود که با کاهش تعداد هواپیماهای عملیاتی، لازم بود ساختار نیروی انسانی نیز متناسب با شرایط جدید اصلاح شود، موضوعی که به گفته او به‌طور کامل محقق نشده است. این ناهماهنگی باعث افزایش هزینه‌های جاری شرکت بدون افزایش متناسب درآمد شده و فشار مالی مضاعفی را بر هما تحمیل کرده است. عبدالحی در ادامه با اشاره به وضعیت هواپیماهای فوکر، از نبود خلبان برای این هواپیماها خبر داد؛ موضوعی که در کنار محدودیت ناوگان، چالش‌های عملیاتی شرکت را تشدید می‌کند. فوکرها از جمله هواپیماهای نسبتاً قدیمی هستند که در سال‌های اخیر به دلیل تحریم‌ها و مشکلات تأمین قطعات، با محدودیت‌های پروازی مواجه شده‌اند و اکنون نبود خلبان آموزش‌دیده برای این مدل، ضربه دیگری بر پیکره ناوگان هما وارد کرده است.
مدیرعامل هما همچنین به مشکلات مالی این شرکت در ارائه خدمات بین‌المللی اشاره کرد و به وضعیت پرواز استانبول پرداخت. او گفت که در یکی از موارد، بدهی شرکت بابت خدمات این مسیر حدود چهار میلیون دلار اعلام شده و با توجه به تمدیدهای قبلی، فرصت محدودی برای ادامه استفاده از خدمات وجود داشته است. عبدالحی توضیح داد که در چنین شرایطی، شرکت باید با بخش بازرگانی هماهنگ کند تا فروش بلیت برای روزهای بعد متوقف شود و در صورت نیاز، شرکت‌های هواپیمایی دیگر از جمله هواپیمایی قشم جابه‌جایی مسافران را بر عهده بگیرند. این اقدامات برای جلوگیری از سرگردانی مسافران و مدیریت پیامدهای محدودیت‌های عملیاتی انجام می‌شود، اما نشان‌دهنده عمق وابستگی هما به خدمات خارجی و ناتوانی در تأمین منابع ارزی مورد نیاز است. به نظر می‌رسد که این بدهی‌ها تنها نمونه‌ای از مشکلات گسترده‌تر مالی باشد که در صورت عدم رسیدگی، می‌تواند به تعلیق کامل برخی مسیرهای بین‌المللی منجر شود.
آینده‌ای مبهم در انتظار هما؛ از انحصار تا رقابت
وضعیت کنونی ایران‌ایر را می‌توان در بستر کلی صنعت هوانوردی ایران و تحریم‌های بین‌المللی تحلیل کرد. هما به عنوان قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین شرکت هواپیمایی ایران، سال‌هاست که با محدودیت دسترسی به قطعات یدکی، به‌روزرسانی ناوگان و خدمات بین‌المللی دست و پنجه نرم می‌کند. تحریم‌های آمریکا پس از خروج از برجام، تأمین هواپیماهای جدید و قطعات را برای ایران تقریباً غیرممکن کرده و شرکت‌های هواپیمایی را به استفاده از ناوگان فرسوده وادار کرده است. در چنین شرایطی، کاهش درآمدهای ارزی ناشی از از دست رفتن بازارهای بین‌المللی، توان مالی هما برای نگهداری و تعمیر همان ناوگان محدود را نیز تحت تأثیر قرار داده است. از سوی دیگر، رشد شرکت‌های هواپیمایی خصوصی و نیمه‌خصوصی مانند قشم ایر، ماهان و سایرین، فضای رقابتی را برای هما تنگ‌تر کرده و سهم بازار داخلی آن را نیز کاهش داده است. در گذشته نه چندان دور، هما نماد اقتدار هوایی ایران در منطقه بود و بسیاری از مسافران خارجی برای سفر به ایران تنها گزینه پرواز با این شرکت را داشتند، اما امروز با کاهش پروازها و افت کیفیت خدمات، اعتماد بازار تا حد زیادی از دست رفته است.
پیامدهای آینده این بحران می‌تواند بسیار گسترده باشد. نخست، ادامه روند فعلی می‌تواند به تعطیلی کامل برخی مسیرهای بین‌المللی و کاهش بیشتر سهم هما از بازار حمل‌ونقل هوایی منجر شود. دوم، نبود خلبان برای فوکرها و ناهماهنگی نیروی انسانی، احتمال بروز اختلال در برنامه پروازی و افزایش تأخیرها را بالا می‌برد که تجربه مسافران را بیش از پیش تضعیف می‌کند. سوم، بدهی‌های ارزی و ناتوانی در پرداخت هزینه‌های فرودگاهی در مقاصدی مانند استانبول، می‌تواند به لغو مجوزهای پروازی در سایر کشورها نیز سرایت کند و انزوای بین‌المللی هما را تشدید کند. از منظر کلان، ضعف هما به عنوان پرچمدار هوایی کشور، بر تصویر اقتصادی ایران در بازارهای جهانی تأثیر منفی می‌گذارد و جذب گردشگر و سرمایه‌گذاری خارجی را دشوارتر می‌سازد. با این حال، مدیرعامل هما با اذعان به مشکلات، راه حل را در اصلاح ساختار نیروی انسانی، بهینه‌سازی هزینه‌ها و تمرکز بر مسیرهای کم‌هزینه‌تر می‌داند. اما بدون رفع تحریم‌ها و دسترسی به منابع مالی و قطعات، به نظر می‌رسد که این سرطان، همان‌طور که عبدالحی توصیف کرد، همچنان به پیشروی خود ادامه خواهد داد و درمان آن نیازمند عزمی فراتر از توان یک شرکت است.
در حال بارگذاری نظرات...