سرمایه‌گذاری تریلیون دلاری بن‌سلمان در آمریکا؛ بهای سنگینی که عربستان را غافلگیر کرد!
به گزارش تیترستان؛ در حالی که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، طی سال‌های گذشته با اتکا به روابط نزدیک خود با دونالد ترامپ و جرد کوشنر، میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری در اقتصاد آمریکا انجام داده و توافق‌های تسلیحاتی گسترده‌ای را به امضا رسانده است، اکنون به نظر می‌رسد که این راهبرد معامله‌محور با چالش‌های جدی روبرو شده است. بر اساس گزارشی که گاردین منتشر کرده، بن سلمان که پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵ متعهد شده بود طی چهار سال سرمایه‌گذاری و تجارت با آمریکا را ۶۰۰ میلیارد دلار افزایش دهد و حتی وعده رساندن آن به نزدیک یک تریلیون دلار را داده بود، حالا در حال تجربه کردن درسی تلخ است: نمی‌توان برای محافظت از خود به ترامپ اعتماد کرد. این در حالی است که انتظار می‌رفت واشنگتن در قبال این حجم از سرمایه‌گذاری، در مواقع حساس از ریاض دفاع کند، اما تحولات اخیر نشان می‌دهد که چنین تضمینی وجود ندارد.
آتش جنگ یمن دوباره شعله‌ور شد؛ درخواست‌های بی‌پاسخ بن سلمان از ترامپ
در طول تابستان، همزمان با تشدید حملات انصارالله به خاک عربستان و افزایش درگیری‌ها میان ریاض و صنعا، بن سلمان چندین بار در ماه سپتامبر با ترامپ تماس گرفت و از او خواست تا حملات هوایی آمریکا علیه انصارالله را آغاز کند. با این حال، ترامپ تاکنون در برابر این درخواست‌ها مقاومت کرده و نیروهای آمریکایی را به نبرد میان انصارالله و عربستان نکشانده است. این تصمیم ترامپ، در حالی که در میان مجموعه‌ای از تصمیم‌های بحث‌برانگیز دوره دوم ریاست‌جمهوری او قرار دارد، از سوی برخی ناظران به عنوان یکی از بهترین تصمیم‌هایش در عرصه سیاست خارجی ارزیابی می‌شود، چرا که از گسترش جنگ منطقه‌ای جلوگیری کرده است. اما برای بن سلمان، این مقاومت مایه شرمساری بوده و نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری‌های کلان او در شرکت‌های آمریکایی از جمله شرکت سرمایه‌گذاری کوشنر و سازمان ترامپ، نتوانسته است حمایت نظامی مورد انتظار را به همراه داشته باشد.
با این حال، این درگیری به شیوه‌هایی خطرناک در حال تشدید است. انصارالله در ۱۰ اکتبر یک موشک کروز به سوی فرودگاه بین‌المللی ریاض شلیک کردند که در پی آن دست‌کم ۱۳ نفر کشته و بیش از ۳۰۰ نفر زخمی شدند. پس از این حمله، هنگامی که خبرنگاران در واشنگتن از ترامپ پرسیدند آیا تمایل بیشتری پیدا کرده است که دستور حملات آمریکا علیه انصارالله را صادر کند، او پاسخ روشنی نداد و موضعی نامشخص اتخاذ کرد. ترامپ گفت: «شاید این کار را بکنیم. موضوع را بررسی خواهیم کرد. ما تازه از حمله اخیر مطلع شده‌ایم. بنابراین تصمیمی خواهیم گرفت.» این اظهارات مبهم، نگرانی‌های جدی در ریاض درباره تعهد آمریکا به امنیت عربستان را برانگیخته است، به ویژه آنکه برخی از پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه طی هفت ماه گذشته در حملات تهران به شدت ویران شده‌اند و عملاً توان بازدارندگی خود را از دست داده‌اند.
پایگاه‌های آمریکایی ویران شده؛ عربستان به دنبال راهی برای فشار بر ترامپ
وضعیت کنونی نشان می‌دهد که عربستان سعودی و دیگر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، حتی پس از صرف ده‌ها میلیارد دلار برای خرید تسلیحات آمریکایی و ایجاد پایگاه‌های نظامی آمریکا، نمی‌توانند برای محافظت از خود به دولت ترامپ تکیه کنند. این در حالی است که برخی از این پایگاه‌ها در حملات اخیر تهران به شدت آسیب دیده‌اند و کارایی خود را از دست داده‌اند. مقاومت ترامپ در برابر صدور دستور حملات آمریکا علیه انصارالله، به ویژه برای بن سلمان مایه شرمساری بوده است، چرا که میلیاردها دلار از سرمایه‌گذاری‌های عربستان سعودی به شرکت سرمایه‌گذاری خصوصی کوشنر و شرکت خانوادگی رئیس‌جمهور، سازمان ترامپ، اختصاص یافته است. اکنون پاداش عربستان سعودی در برابر این سرمایه‌گذاری‌ها، حمایت سرد و کم‌رمق واشنگتن از این کشور در مقابله با انصارالله است.
فعلاً به نظر می‌رسد ترامپ نگران گسترش نقش آمریکا در جنگی منطقه‌ای است که در میان آمریکایی‌ها به شدت نامحبوب است؛ حتی بخش‌هایی از پایگاه حامیان جنبش «ماگا» (عظمت را دوباره به آمریکا بازگردانیم) که به وعده‌های مکرر ترامپ مبنی بر آغاز نکردن جنگ‌های جدید باور داشتند، با این درگیری مخالف‌اند. جنگ ایالات متحده علیه ایران باعث افزایش قیمت بنزین و سایر حامل‌های انرژی شده و نرخ تورم آمریکا را در ماه سپتامبر به ۳.۷ درصد رسانده است؛ آن هم تنها چند هفته پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای که جمهوری‌خواهان در آستانه آن با خشم گسترده مردم بر سر هزینه‌های زندگی روبه‌رو هستند. مشخص نیست که آیا ترامپ پس از انتخابات ماه آینده، همچنان در برابر آغاز حملات هوایی علیه انصارالله مقاومت خواهد کرد یا خیر؛ انتخاباتی که ممکن است در آن دموکرات‌ها کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست بگیرند. اگر انصارالله حملات خود به زیرساخت‌های عربستان سعودی را ادامه دهد و مناطق بیشتری را که در اختیار نیروهای همسو با عربستان است، تصرف کنند، ممکن است ریاض و جمهوری‌خواهان جنگ‌طلب فشار بیشتری بر ترامپ وارد کنند تا در این درگیری مداخله کند. در آن صورت، ترامپ دیگر به اندازه دوران پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، به دلیل نگرانی از گسترش جنگ با ایران، برای خود محدودیت قائل نخواهد بود.
سرمایه‌گذاری‌های عربستان در آمریکا؛ اهرم فشار یا تهدید علیه ترامپ؟
ولیعهد عربستان سعودی که از پیامدهای جنگ بر صادرات نفت این کشور به شدت متأثر شده است، می‌تواند با تهدید به متوقف کردن سرمایه‌گذاری‌های عربستان در اقتصاد آمریکا و کسب‌وکار خانوادگی رئیس‌جمهور، فشار بر ترامپ را نیز افزایش دهد. این موضوع خطر دیگری را آشکار می‌کند که در پسِ شیوه حکمرانی فاسد و معامله‌محور ترامپ نهفته است: منافع آمریکا ممکن است تحت‌الشعاع خواسته‌های حاکمان ثروتمندی قرار گیرد که می‌کوشند از طریق فعالیت‌های تجاری گسترده ترامپ از او سوءاستفاده کنند. در این مورد، به جای بمباران یک طرف برای کمک به طرف دیگر، منافع آمریکا به روشنی ایجاب می‌کند که دیپلماسی ترویج شود و از شدت درگیری میان انصارالله و عربستان سعودی کاسته شود. این در حالی است که در اوایل نخستین دوره ریاست‌جمهوری ترامپ، بن سلمان رابطه‌ای نزدیک با رئیس‌جمهور آمریکا و مشاوران کلیدی او، به ویژه کوشنر، برقرار کرد و در ماه می ۲۰۱۷، ترامپ برخلاف سنت معمول، عربستان سعودی را به عنوان نخستین مقصد سفر خارجی خود در مقام رئیس‌جمهور انتخاب کرد.
سعودی‌ها متوجه شده بودند که ترامپ به شدت مشتاق تملق و ستایش است؛ بنابراین با برگزاری ضیافت‌های مجلل در کاخ‌های آراسته به طلا از او پذیرایی کردند و بالاترین نشان غیرنظامی کشورشان را به وی اعطا کردند. در آن زمان، بن سلمان در حال تحکیم قدرت خود بود و در عمل، به جای پدر بیمار خود، ملک سلمان، بر کشور حکومت می‌کرد. این شاهزاده همچنین مسئولیت مجموعه‌ای از سیاست‌های منطقه‌ای ویرانگر را بر عهده داشت؛ از جمله حمله نظامی تحت رهبری عربستان به یمن در سال ۲۰۱۵ و کارزار متعاقب آن برای محاصره قطر. ترامپ و کوشنر ثابت کردند که متحدانی بسیار ارزشمند برای این عضو جوان و جاه‌طلب خاندان سلطنتی هستند. در اکتبر ۲۰۱۸، جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد سعودی، در داخل کنسولگری عربستان در استانبول به قتل رسید. یک تیم ترور ۱۵ نفره این قتل را انجام داد و جسد او را با اره قطعه‌قطعه کرد. نهادهای اطلاعاتی آمریکا به سرعت به این نتیجه رسیدند که بن سلمان دستور قتل را صادر کرده بود، اما ترامپ از این عضو خاندان سلطنتی در برابر تحریم‌های آمریکا و فشار اعضای خشمگین کنگره محافظت نمود. چند سال بعد، بن سلمان راهی برای جبران لطف ترامپ پیدا کرد. در ژانویه ۲۰۲۱، پس از آنکه گروهی از هواداران ترامپ به ساختمان کنگره آمریکا یورش بردند تا نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری را تغییر دهند، بانک‌های آمریکایی و چندین شرکت بزرگ از سازمان ترامپ فاصله گرفتند. اما عربستان سعودی در دورانی که ترامپ از قدرت کنار رفته بود، همچنان در کنار او باقی ماند و با ایجاد فرصت‌هایی برای معاملات املاک و مشارکت‌های جدید در حوزه گلف، به کسب‌وکار خانوادگی ترامپ در یکی از ضعیف‌ترین مقاطع زمانی‌اش یاری رساند. پس از جنجال گسترده بر سر قتل خاشقجی، بن سلمان به مدت هفت سال از سفر به آمریکا خودداری کرد؛ تا اینکه ترامپ دوباره به قدرت بازگشت و در نوامبر گذشته از او دعوت کرد تا در سفری تشریفاتی، پیروزی ترامپ را جشن بگیرد. ترامپ با تشریفاتی باشکوه از او استقبال کرد و در کاخ سفید، ناهاری با حضور مقام‌های ارشد دولت برای ولیعهد عربستان ترتیب داد. ترامپ همچنین ضیافتی رسمی برگزار کرد که در آن مدیران شرکت‌های بزرگ حضور داشتند—افرادی که مشتاق بودند سرمایه‌گذاری‌های جدیدی از صندوق ثروت ملی عربستان که تحت کنترل ولیعهد است، جذب کنند. ترامپ علاوه بر استقبال پرزرق‌وبرق از بن سلمان، زمانی که خبرنگاری درباره قتل خاشقجی از او سؤال کرد، از ولیعهد دفاع کرد و اصرار داشت که شاهزاده سعودی «هیچ اطلاعی از» قتل خاشقجی نداشته است؛ این ادعا در تضاد کامل با نتیجه‌گیری سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سی‌آی‌اِی) در نخستین دوره ریاست‌جمهوری ترامپ بود. ترامپ سال‌ها از متحد و حامی مالی سعودی خود دفاع کرده و از او محافظت نموده است. اکنون، در هفته‌های پیش رو، وی با هدف کمک به این شاهزاده، در معرض خطر گسترش مداخله ایالات متحده در یک جنگ منطقه‌ای فاجعه‌بار قرار دارد. این وضعیت نشان‌دهنده پیچیدگی روابط بین‌الملل و اهمیت اتکا به دیپلماسی به جای معاملات شخصی است.
در حال بارگذاری نظرات...