رکوردشکنی خاموش: خورشید برای اولین بار از هسته‌ای پیشی گرفت؛ اما چرا هیچ‌کس این خبر را جدی نگرفت؟
به گزارش تیترستان؛ بر اساس تازه‌ترین گزارش سالانه وضعیت جهانی صنعت هسته‌ای (WNISR 2026)، تولید برق خورشیدی در سال ۲۰۲۵ برای نخستین بار در مقیاس سالانه از تولید برق هسته‌ای در سطح جهان پیشی گرفت. این تغییر تاریخی در حالی رخ می‌دهد که ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر به سرعت در حال افزایش است و صنعت هسته‌ای همچنان با محدودیت‌های ساختاری و تأخیرهای طولانی در پروژه‌های جدید دست‌وپنجه نرم می‌کند. گزارش مذکور نشان می‌دهد که تولید برق بادی در مارس ۲۰۲۵ برای اولین بار در یک ماه از تولید برق هسته‌ای فراتر رفت و انرژی خورشیدی نیز یک ماه بعد، در آوریل، از آن پیشی گرفت. از مارس ۲۰۲۵ تا ژوئن ۲۰۲۶، تولید برق خورشیدی یا بادی به تنهایی در هر ماه از تولید برق هسته‌ای بیشتر بوده است. در مارس، آوریل و مه ۲۰۲۶، هر دو منبع به طور جداگانه برق بیشتری نسبت به انرژی هسته‌ای تولید کردند. این آمار بی‌سابقه نشان‌دهنده یک چرخش بنیادین در سبد انرژی جهانی است که تا چند سال پیش غیرقابل تصور به نظر می‌رسید.
رشد انفجاری ظرفیت خورشیدی و بادی در برابر رکود هسته‌ای
بر اساس این گزارش، ظرفیت نصب‌شده انرژی خورشیدی در سطح جهانی در سال ۲۰۲۵ با افزایش ۵۱۰ گیگاواتی به ۲۳۸۳ گیگاوات رسید که نشان‌دهنده رشدی ۲۷ درصدی نسبت به سال گذشته است. ظرفیت انرژی بادی نیز با ثبت رکوردی جدید، ۱۵۹ گیگاوات افزایش یافت و به ۱۲۹۱ گیگاوات رسید که از رشد ۱۴ درصدی حکایت دارد. در مقابل، ظرفیت نیروگاه‌های هسته‌ای تنها ۱٫۵ گیگاوات افزایش یافت و به ۳۹۹٫۵ گیگاوات رسید. با این حال، ظرفیت نیروگاه‌های هسته‌ای در حال بهره‌برداری ۰٫۵ گیگاوات کاهش یافت و به ۳۶۸٫۶ گیگاوات رسید. این ارقام به وضوح نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری‌ها و سیاست‌های انرژی در جهان به سمت منابع پاک و سریع‌النصب مانند خورشید و باد تغییر جهت داده است.
گزارش WNISR تأکید می‌کند که ظرفیت انرژی هسته‌ای در سطح جهانی در بیش از ۲۵ سال گذشته تقریباً ثابت مانده است، در حالی که انرژی بادی و به ویژه خورشیدی به سرعت در حال گسترش هستند. سهم انرژی هسته‌ای از کل تولید برق جهانی نیز به ۸٫۸ درصد کاهش یافته که پایین‌ترین میزان در چهار دهه و نیم گذشته محسوب می‌شود. این سهم در سال ۱۹۹۶ به اوج ۱۷٫۵ درصدی خود رسیده بود. به عبارت دیگر، نه تنها ظرفیت هسته‌ای رشد نکرده، بلکه سهم آن از بازار برق جهان نیز به نصف کاهش یافته است. در همین حال، کشورهای مختلف به دلیل هزینه‌های بالای ساخت، زمان طولانی احداث و مسائل مربوط به پسماندهای رادیواکتیو، اقبال کمتری به نیروگاه‌های هسته‌ای جدید نشان می‌دهند.
عامل کلیدی: کاهش هزینه باتری‌ها و مدیریت نوسانات تجدیدپذیرها
یکی از عوامل مؤثر در ادامه رشد انرژی خورشیدی، کاهش چشمگیر هزینه باتری‌ها به شمار می‌رود. این باتری‌ها می‌توانند به شبکه‌های برق کمک کنند تا نوسانات تولید انرژی‌های تجدیدپذیر را مدیریت کرده و اثر دوره‌هایی را کاهش دهند که عرضه برق به مازاد می‌رسد و قیمت‌ها به سطوح بسیار پایین یا حتی منفی سقوط می‌کنند. با ارزان‌تر شدن ذخیره‌سازی انرژی، خورشیدی و بادی می‌توانند به عنوان منابع اصلی و قابل اتکا در شبکه‌های برق عمل کنند و وابستگی به نیروگاه‌های هسته‌ای را که به عنوان منابع بار پایه شناخته می‌شوند، کاهش دهند. این تحول فنی و اقتصادی، معادلات جهانی انرژی را به کلی دگرگون کرده است.
کارشناسان معتقدند که ترکیب خورشیدی و بادی با سیستم‌های ذخیره‌سازی باتری، حتی در مناطقی که تابش خورشید یا وزش باد متغیر است، می‌تواند برق پایدار و ارزان تولید کند. این در حالی است که نیروگاه‌های هسته‌ای به دلیل هزینه‌های سرمایه‌ای بالا و زمان ساخت طولانی (گاهی بیش از ۱۰ سال) نمی‌توانند با سرعت رشد تقاضای برق در کشورهای در حال توسعه همگام شوند. گزارش WNISR نشان می‌دهد که بسیاری از پروژه‌های هسته‌ای در جهان با تأخیرهای قابل توجه و افزایش هزینه‌ها مواجه هستند و همین امر سرمایه‌گذاران را به سمت گزینه‌های سریع‌تر و ارزان‌تر سوق داده است.
پیامدهای آینده: آیا عصر هسته‌ای به پایان خود نزدیک می‌شود؟
این خبر نه تنها یک نقطه عطف آماری، بلکه نشانه‌ای از تغییر پارادایم در سیاست‌های انرژی جهانی است. برای دهه‌ها، انرژی هسته‌ای به عنوان یک منبع پرقدرت و کم‌کربن، ستون فقرات تولید برق در بسیاری از کشورهای صنعتی بود. اما امروز با ظهور انرژی خورشیدی ارزان و باتری‌های پیشرفته، معادله هزینه و فایده به کلی تغییر کرده است. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که با ادامه روند کاهش قیمت پنل‌های خورشیدی و باتری‌ها، سهم انرژی هسته‌ای از سبد انرژی جهان بیش از پیش کاهش یابد و کشورهای بیشتری به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر روی آورند. با این حال، برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند که کنار گذاشتن کامل هسته‌ای ممکن است به افزایش وابستگی به سوخت‌های فسیلی در دوره‌های کم‌آفتاب یا کم‌باد منجر شود، مگر آنکه ذخیره‌سازی به اندازه کافی گسترش یابد.
در مجموع، گزارش WNISR 2026 نشان می‌دهد که جهان در آستانه یک تحول انرژی بی‌سابقه قرار دارد. پیشی گرفتن خورشیدی از هسته‌ای در تولید سالانه برق، تنها یک شاخص از این تحول است. آنچه اهمیت دارد، روند فزاینده سرمایه‌گذاری در تجدیدپذیرها و کاهش جذابیت اقتصادی نیروگاه‌های هسته‌ای است. اگر این روند ادامه یابد، ممکن است تا پایان دهه جاری، خورشیدی و بادی به تنهایی بیش از نیمی از برق جهان را تأمین کنند و عصر سلطه هسته‌ای بر تولید برق پایه به پایان برسد. تصمیم‌گیرندگان در سراسر جهان باید خود را برای این آینده جدید آماده کنند.
در حال بارگذاری نظرات...