وقتی مرزهای پکتیکا می‌لرزد؛ راز درگیری شبانه‌ای که کابل و اسلام‌آباد آن را پنهان می‌کنند!
به گزارش تیترستان؛ منابع خبری محلی از وقوع درگیری شدید و کم‌سابقه میان نیروهای طالبان افغانستان و نظامیان پاکستان در شهرستان برمل ولایت پکتیکا واقع در جنوب شرق افغانستان خبر می‌دهند. بر اساس گزارش‌های اولیه، این رویارویی که از ساعاتی پیش آغاز شده، همچنان با شدت تمام ادامه دارد و صدای تبادل آتش سنگین در مناطق مرزی شنیده می‌شود. هنوز هیچ‌یک از دو طرف به طور رسمی درباره تلفات یا علت دقیق شروع درگیری بیانیه‌ای صادر نکرده‌اند، اما منابع محلی از استقرار نیروهای کمکی و تشدید تحرکات نظامی در دو سوی مرز خبر داده‌اند. نگرانی اصلی در این میان، احتمال گسترش دامنه درگیری به سایر گذرگاه‌های مرزی و تأثیر آن بر رفت‌وآمدهای تجاری و مردمی است که در سال‌های اخیر بارها دستخوش تنش‌های سیاسی شده است.
جزئیات پنهان از درگیری مرزی؛ از تبادل آتش تا سکوت مقامات
شهرستان برمل در ولایت پکتیکا به دلیل موقعیت کوهستانی و صعب‌العبور خود، همواره یکی از کانون‌های تنش میان نیروهای مرزی افغانستان و پاکستان بوده است. طبق اطلاعات دریافتی، درگیری اخیر حوالی مناطق صفر مرزی و در نزدیکی روستاهای پراکنده آغاز شده و ظاهراً با تیراندازی نیروهای گشت مرزی دو طرف به سمت یکدیگر وارد فاز جدیدی شده است. برخی منابع محلی ادعا می‌کنند که ابتدا نیروهای پاکستانی اقدام به ساخت یک پاسگاه جدید در خاک افغانستان کرده‌اند و این امر باعث واکنش نیروهای طالبان شده است، هرچند این روایت هنوز به طور مستقل تأیید نشده است. در همین حال، تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی حاکی از اعزام خودروهای نظامی و نیروهای تقویتی به منطقه است، اما مقامات محلی طالبان در پکتیکا از اظهارنظر رسمی خودداری کرده و تنها به «در حال بررسی» بودن موضوع اشاره کرده‌اند.
از سوی دیگر، رسانه‌های پاکستانی نیز بدون ارائه جزئیات دقیق، تنها به نقل از منابع امنیتی از «پاسخ قاطع» به هرگونه تحرک غیرمجاز در مرز خبر داده‌اند. کارشناسان مسائل منطقه معتقدند که سکوت دو طرف نشان‌دهنده حساسیت بالای موضوع و تلاش برای جلوگیری از تشدید تنش‌های دیپلماتیک است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که درگیری‌های مرزی میان افغانستان و پاکستان اغلب با میانجی‌گری ریش‌سفیدان محلی یا گفت‌وگوهای پشت پرده پایان یافته، اما این بار شدت تبادل آتش و تداوم آن، نشانه‌هایی از یک رویارویی جدی‌تر را به نمایش می‌گذارد. همچنین گزارش‌هایی از قطع شدن خطوط مخابراتی و اینترنت در برخی روستاهای نزدیک به درگیری منتشر شده که نگرانی خانواده‌ها را برانگیخته است.
واکنش‌های منطقه‌ای و سایه سنگین تنش‌های تاریخی بر مرز دیورند
مرز دیورند که پکتیکا را از مناطق قبیله‌ای پاکستان جدا می‌کند، از دیرباز محل مناقشه سیاسی و حقوقی میان کابل و اسلام‌آباد بوده است. دولت افغانستان هیچ‌گاه خط دیورند را به رسمیت نشناخته و همین مسئله باعث شده تا هرگونه تحرک نظامی در این مناطق به سرعت به بحرانی دیپلماتیک تبدیل شود. در ماه‌های اخیر، تنش‌ها بر سر ساخت دیوار حائل و تیراندازی‌های پراکنده در گذرگاه‌های تورخم و سپین‌بولدک بارها خبرساز شده بود، اما درگیری کنونی در برمل از شدت و دامنه بیشتری برخوردار است. ناظران معتقدند که همزمانی این رویداد با تحولات سیاسی در اسلام‌آباد و همچنین افزایش حملات گروه‌های مسلح در خاک پاکستان، می‌تواند بر پیچیدگی اوضاع بیفزاید.
منابع دیپلماتیک در کابل می‌گویند که مقامات طالبان در تماس با همتایان پاکستانی خود خواستار خویشتن‌داری شده‌اند، اما هیچ تضمینی برای آتش‌بس فوری وجود ندارد. از سوی دیگر، برخی تحلیلگران بر این باورند که پاکستان ممکن است از این درگیری به عنوان ابزاری برای فشار بر طالبان جهت دستگیری اعضای تحریک طالبان پاکستان (TTP) استفاده کند. در همین حال، شورای عالی صلح افغانستان (غیرفعال در دوره طالبان) و شخصیت‌های قبیله‌ای در مناطق مرزی خواستار تشکیل کمیته مشترک تحقیق برای روشن شدن علت حادثه شده‌اند. آنچه مسلم است، ادامه درگیری می‌تواند بر روند تجارت رسمی و غیررسمی میان دو کشور تأثیر منفی بگذارد و معیشت هزاران خانواده مرزی را که به بازارهای دو طرف وابسته‌اند، به خطر بیندازد.
پیامدهای آینده؛ آیا پکتیکا به دروازه بحران جدید تبدیل می‌شود؟
درگیری در برمل در حالی رخ می‌دهد که افغانستان و پاکستان در ماه‌های گذشته چندین دور مذاکره امنیتی را پشت سر گذاشته‌اند، اما هیچ‌یک به توافق پایدار منجر نشده است. اهمیت این رویداد را می‌توان از دو منظر بررسی کرد: نخست، تأثیر آن بر امنیت داخلی پاکستان که با موج جدیدی از حملات مسلحانه در ایالت خیبر پختونخوا مواجه است و اسلام‌آباد طالبان را به بی‌توجهی به تعهداتش متهم می‌کند. دوم، پیامدهای آن برای ثبات افغانستان که هنوز با بحران انسانی و اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند و هرگونه تنش مرزی می‌تواند روند کمک‌های بین‌المللی و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های زیرساختی را مختل کند. به نظر می‌رسد که دو طرف برای جلوگیری از برخورد گسترده، نیازمند مکانیسم فوری اعتمادسازی و تشکیل کمیسیون مشترک نظامی هستند، اما تجربه نشان داده که چنین سازوکارهایی در گذشته بارها شکست خورده‌اند.
از منظر راهبردی، تداوم درگیری در پکتیکا می‌تواند گروه‌های مسلح فرامرزی را جسورتر کند و زمینه را برای بی‌ثباتی بیشتر در کل منطقه مرزی فراهم آورد. همچنین، این رویداد می‌تواند بر روابط طالبان با کشورهای همسایه و قدرت‌های جهانی تأثیر بگذارد؛ چرا که پاکستان متحد سنتی غرب در منطقه است و هرگونه تنش میان کابل و اسلام‌آباد، معادلات دیپلماتیک را پیچیده‌تر می‌کند. در داخل افغانستان نیز برخی گروه‌های مخالف طالبان ممکن است از این تنش بهره‌برداری تبلیغاتی کنند و دولت طالبان را در مدیریت مرزها ناتوان جلوه دهند. در نهایت، آنچه اکنون بیش از هر چیز ضروری به نظر می‌رسد، خویشتن‌داری فوری دو طرف و بازگشت به میز مذاکره است تا از تبدیل پکتیکا به یک بحران تمام‌عیار جلوگیری شود.
در حال بارگذاری نظرات...