زلزله‌ای در قلب تأسیسات نفتی عربستان؛ چرا بازار جهانی نفت غافلگیر شد؟
به گزارش تیترستان؛ در حالی که فعالان بازار انرژی هنوز در شوک کاهش سه دلاری قیمت نفت در معاملات روز سه‌شنبه بودند، انتشار گزارش‌های میدانی از حملات گسترده به مراکز اقتصادی و نظامی عربستان، معادلات بازار را به یک‌باره دگرگون کرد. بر اساس آخرین داده‌های بورس‌های جهانی، قیمت معاملات آتی نفت خام برنت پس از این تحولات با رشدی ۱۷ سنتی معادل ۰.۱۵ درصد به مرز ۱۱۰.۰۳ دلار در هر بشکه بازگشت و همزمان نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا با جهشی ۱.۶۸ دلاری معادل ۱.۶۶ درصد به ۱۰۳.۰۹ دلار رسید. این نوسان شدید در کمتر از ۲۴ ساعت نشان می‌دهد که بازار نفت به شدت نسبت به هرگونه تهدید علیه زیرساخت‌های انرژی در خاورمیانه حساس است و کوچک‌ترین خبر از اصابت موشک به تأسیسات نفتی می‌تواند روند نزولی قیمت‌ها را به یک صعود انفجاری تبدیل کند.
روایت رسمی از ۴۸ ساعت عملیات بی‌سابقه
سخنگوی ارتش یمن، یحیی سریع، در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که نیروهای مسلح این کشور طی ۴۸ ساعت گذشته شش عملیات نظامی با کیفیت بالا را با استفاده از شمار زیادی موشک بالستیک، موشک کروز و پهپادهای انتحاری به اجرا درآورده‌اند. به گفته وی، در نخستین عملیات، تأسیسات شرکت آرامکو در منطقه ینبع در دو مرحله به طور مستقیم مورد اصابت قرار گرفته و آتش‌سوزی‌های گسترده‌ای در محل‌های هدف ایجاد شده است. این نخستین بار در ماه‌های اخیر است که یک مقام نظامی یمن با صراحت از هدف قرار دادن زیرساخت‌های نفتی عربستان در چنین مقیاسی خبر می‌دهد و جزئیات عملیات را با ذکر نام منطقه ینبع تأیید می‌کند.
بر اساس گزارش‌های تکمیلی، عملیات مذکور نه تنها شامل حمله به پالایشگاه‌ها و مخازن نفتی بوده، بلکه فرودگاه‌های ریاض و برخی مراکز نظامی واقع در پایتخت عربستان را نیز هدف قرار داده است. این گستردگی اهداف نشان می‌دهد که طرف یمنی به دنبال ارسال پیامی راهبردی به ریاض و متحدان غربی آن است مبنی بر اینکه هیچ نقطه‌ای در خاک عربستان در برابر توان موشکی و پهپادی آن‌ها امن نیست. در همین حال، منابع خبری از شنیده شدن صدای انفجارهای متعدد در آسمان شهرهای جنوبی و مرکزی عربستان خبر می‌دهند، هرچند مقامات سعودی تاکنون جزئیات دقیقی از خسارات وارده منتشر نکرده‌اند.
واکنش فوری بازار؛ از کاهش سه دلاری تا بازگشت به کانال ۱۱۰ دلار
تحلیلگران اقتصادی معتقدند که نوسان اخیر قیمت نفت عمدتاً ناشی از دو عامل همزمان است: نخست، انتشار اخبار حملات یمن به تأسیسات نفتی عربستان که ریسک ژئوپلیتیکی عرضه نفت را به شدت بالا برده است، و دوم، بازگشت سریع معامله‌گران به بازار پس از یک دوره فروش گسترده. در واقع، در جریان معاملات روز سه‌شنبه، قیمت نفت بیش از سه دلار کاهش یافته بود که بسیاری آن را ناشی از افزایش ذخایر آمریکا و نگرانی‌های مربوط به تقاضای چین می‌دانستند، اما انتشار خبر حملات، این روند نزولی را متوقف کرد و حتی آن را معکوس ساخت. به عبارت دیگر، بازار نفت در یک بازه زمانی بسیار کوتاه، از یک فضای نزولی به یک فضای صعودی جهش کرد و همین موضوع نشان‌دهنده شکنندگی شدید تعادل عرضه و تقاضا در بازار جهانی است.
کارشناسان انرژی همچنین به تأثیر روانی این حملات بر معامله‌گران اشاره می‌کنند و می‌گویند صرف نظر از میزان واقعی خسارات وارد شده به تأسیسات آرامکو، صرف انتشار خبر اصابت موشک به یک پالایشگاه بزرگ، کافی است تا پوشش ریسک (Hedging) در بازار افزایش یابد و سرمایه‌گذاران به سمت خرید قراردادهای آتی نفت روی آورند. این رفتار دقیقاً مشابه واکنش بازار به حملات پیشین به تأسیسات نفتی عربستان در سال‌های گذشته است که هر بار منجر به جهش چند درصدی قیمت نفت در کوتاه‌مدت شده است. اکنون پرسش اصلی این است که آیا این افزایش قیمت پایدار خواهد ماند یا اینکه با فروکش کردن تنش‌ها، بازار دوباره به روند نزولی خود بازخواهد گشت.
پیامدهای راهبردی برای عربستان و آینده بازار انرژی
حمله به تأسیسات نفتی ینبع و فرودگاه‌های ریاض، از منظر راهبردی، ضربه‌ای سنگین به تصویر امنیتی عربستان سعودی وارد می‌کند. این کشور در سال‌های اخیر با سرمایه‌گذاری‌های کلان در سامانه‌های پدافندی مانند پاتریوت و تاد تلاش کرده بود تا حریم هوایی خود را در برابر حملات موشکی و پهپادی مصون کند، اما اصابت موفقیت‌آمیز موشک‌ها به اهدافی در عمق خاک عربستان نشان می‌دهد که این سپر دفاعی نه تنها نفوذپذیر است، بلکه هزینه‌های سیاسی و اقتصادی سنگینی را نیز برای ریاض به همراه دارد. از سوی دیگر، عربستان به عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده نفت جهان، همواره تلاش کرده است تا ثبات عرضه نفت را به عنوان یک اصل اساسی در سیاست خارجی خود حفظ کند، اما وقوع چنین حملاتی می‌تواند اعتماد مشتریان آسیایی و اروپایی را نسبت به امنیت بلندمدت عرضه نفت از این کشور خدشه‌دار کند.
در سطح کلان‌تر، تشدید تنش‌ها در خاورمیانه می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای اقتصاد جهانی داشته باشد. افزایش قیمت نفت به بالای ۱۱۰ دلار در هر بشکه، فشار تورمی بر اقتصادهای واردکننده انرژی را افزایش می‌دهد و همزمان هزینه‌های حمل و نقل و تولید را بالا می‌برد. کشورهای آسیایی مانند چین، هند، ژاپن و کره جنوبی که بخش عمده نفت خود را از خلیج فارس تأمین می‌کنند، بیش از همه در معرض خطر افزایش هزینه‌های انرژی قرار دارند. از سوی دیگر، اگر حملات به تأسیسات نفتی عربستان ادامه یابد یا به سایر کشورهای منطقه تسری پیدا کند، احتمال جهش قیمت نفت به سطوح بالاتر از ۱۲۰ دلار نیز دور از ذهن نخواهد بود. در چنین سناریویی، بانک‌های مرکزی جهان ممکن است مجبور شوند نرخ بهره را برای مهار تورم افزایش دهند که خود می‌تواند رشد اقتصادی جهانی را کندتر کند. بنابراین، آنچه امروز در بازار نفت می‌گذرد، تنها یک نوسان قیمتی ساده نیست، بلکه نشانه‌ای از یک تغییر بنیادین در معادلات امنیتی و اقتصادی منطقه است که پیامدهای آن تا ماه‌ها و سال‌های آینده ادامه خواهد داشت.
در حال بارگذاری نظرات...