نشست مخفیانه اسلو؛ چرا زلنسکی و نماینده ترامپ به نروژ رفتند؟
به گزارش تیترستان؛ در حالی که بحران اوکراین وارد ماه‌های حساس و سرنوشت‌سازی شده است، منابع خبری از آغاز گفت‌وگوهای کلیدی و فشرده در شهر اسلو، پایتخت نروژ خبر می‌دهند. این نشست که با حضور چهره‌های ارشد سیاسی و دیپلماتیک از جمله استیو ویتکاف نماینده ویژه آمریکا در امور اوکراین، ولودیمیر زلنسکی رئیس‌جمهور اوکراین و نخست‌وزیر نروژ برگزار می‌شود، به عنوان یکی از مهم‌ترین رویدادهای دیپلماتیک ماه‌های اخیر در قاره سبز تلقی می‌گردد. هدف اعلام‌شده از این مذاکرات، هماهنگی برای ارائه یک پیشنهاد جامع و جدید به منظور از سرگیری مذاکرات صلح با روسیه است؛ موضوعی که می‌تواند معادلات جنگ و صلح را در شرق اروپا دستخوش تغییرات بنیادین کند. در شرایطی که کی‌یف با فشارهای نظامی و اقتصادی فزاینده‌ای روبرو است، حضور نماینده ویژه آمریکا در این نشست نشان‌دهنده عزم واشنگتن برای ایفای نقشی فعال‌تر و تعیین‌کننده‌تر در مدیریت این بحران است. ناظران سیاسی بر این باورند که این دور از گفت‌وگوها ممکن است نقطه عطفی در روند دیپلماسی اوکراین باشد و مسیر جدیدی را برای تعاملات آینده ترسیم کند.
ترکیب بازیگران و اهداف پشت پرده نشست اسلو
در این نشست مهم، ترکیبی از مقامات ارشد کشورهای غربی و نهادهای بین‌المللی حضور دارند که نشان‌دهنده ابعاد گسترده و چندلایه این مذاکرات است. علاوه بر استیو ویتکاف و ولودیمیر زلنسکی، نمایندگانی از گروه «ای-۴» شامل انگلیس، فرانسه، آلمان و لهستان نیز در اسلو حاضر شده‌اند تا هماهنگی‌های لازم را برای ارائه یک جبهه متحد در برابر مسکو انجام دهند. همچنین نمایندگانی از اتحادیه اروپا و ناتو در این گفت‌وگوها مشارکت دارند که بر اهمیت امنیتی و استراتژیک این نشست برای کل قاره اروپا تأکید می‌کند. یکی از نکات قابل توجه، حضور مجازی جرد کوشنر، داماد و مشاور ارشد پیشین دونالد ترامپ، به دلیل بیماری است؛ حضوری که به دلیل ارتباطات خاص او با دولت‌های منطقه و تجربه‌اش در توافق‌های خاورمیانه، می‌تواند به عنوان یک برگ برنده پنهان در این مذاکرات عمل کند. هدف اصلی این گردهمایی، تدوین چارچوبی جامع برای از سرگیری مذاکرات با روسیه است که هم منافع اوکراین را تضمین کند و هم زمینه‌ساز کاهش تنش‌ها در منطقه شود. این در حالی است که دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، پیش از این تأکید کرده بود که کی‌یف باید مسئولیت‌پذیری لازم را برای دستیابی به توافق نهایی از خود نشان دهد؛ موضعی که نشان می‌دهد مسکو نیز به دقت تحولات اسلو را رصد می‌کند.
تحلیلگران معتقدند که ترکیب حاضرین در این نشست، از یک سو فشار بین‌المللی بر روسیه را افزایش می‌دهد و از سوی دیگر تلاش می‌کند تا با ایجاد یک ائتلاف قوی، موضع اوکراین را در هرگونه مذاکره آتی تقویت کند. حضور نمایندگان ناتو و اتحادیه اروپا در کنار مقامات آمریکایی و اوکراینی، پیامی روشن به مسکو مخابره می‌کند مبنی بر اینکه غرب در حمایت از کی‌یف تا رسیدن به یک راه‌حل پایدار و قابل قبول، متحد و یکپارچه باقی خواهد ماند. از طرف دیگر، سفر قریب‌الوقوع ویتکاف به روسیه پس از این نشست، نشان‌دهنده تلاش برای ایجاد کانال‌های ارتباطی مستقیم و انتقال پیام‌های مشخص به کرملین است. این دیپلماسی رفت و برگشتی، اگرچه پیچیده و زمان‌بر است، اما می‌تواند تنها راه خروج از بن‌بست فعلی باشد که تاکنون هزینه‌های انسانی و اقتصادی سنگینی را به دو طرف تحمیل کرده است.
واکنش مسکو و سایه سنگین اظهارات ترامپ بر مذاکرات
در حالی که دیپلمات‌ها در اسلو مشغول رایزنی هستند، اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا و نامزد احتمالی انتخابات آینده، فضای مذاکرات را تحت تأثیر قرار داده است. ترامپ در اظهاراتی جنجالی پیشنهاد کرده است که شاید زمان آن فرا رسیده باشد که فرد دیگری به نمایندگی از اوکراین در مذاکرات حاضر شود؛ جمله‌ای که به شدت از سوی کی‌یف و متحدانش مورد انتقاد قرار گرفته و آن را دخالت در امور داخلی اوکراین تلقی کرده‌اند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که زلنسکی در اسلو حضور دارد و تلاش می‌کند تا حمایت بین‌المللی را برای طرح صلح خود جلب کند. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، نیز با اشاره به نیاز به مسئولیت‌پذیری کی‌یف، عملاً تأکید کرده است که مسکو هرگونه توافقی را تنها با طرفی می‌پذیرد که بتواند تعهدات خود را اجرا کند. به نظر می‌رسد که کرملین با دقت تحولات داخلی آمریکا و تأثیر آن بر سیاست خارجی این کشور را دنبال می‌کند و احتمالاً منتظر روشن شدن نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکاست تا بتواند استراتژی نهایی خود را در قبال اوکراین تنظیم کند.
این تناقض در مواضع غرب، در حالی که مقامات آمریکایی در اسلو بر حمایت از اوکراین تأکید می‌کنند، اما اظهارات ترامپ سایه تردید بر تداوم این حمایت می‌افکند، می‌تواند موضع مذاکره‌کنندگان اوکراینی را تضعیف کند. از سوی دیگر، حضور جرد کوشنر به صورت مجازی، یادآور رویکرد ترامپ در قبال توافق‌های بین‌المللی است که مبتنی بر معامله‌گری و دستیابی به نتایج سریع است. به نظر می‌رسد که تیم بایدن نیز تلاش می‌کند تا با پیش‌دستی در این نشست، ابتکار عمل را از رقیب سیاسی خود بگیرد و نشان دهد که دیپلماسی فعال می‌تواند نتایج بهتری به همراه داشته باشد. در مجموع، نشست اسلو را می‌توان تلاقی دیپلماسی سنتی و سیاست‌ورزی داخلی آمریکا دانست که سرنوشت آن نه تنها به اراده طرفین درگیر در جنگ بستگی دارد، بلکه به تحولات سیاسی در واشنگتن نیز گره خورده است.
چشم‌انداز آینده؛ آیا اسلو می‌تواند کلید صلح باشد؟
اهمیت نشست اسلو را باید در چارچوب بن‌بست طولانی‌مدت جنگ اوکراین و ناکامی تلاش‌های پیشین برای دستیابی به آتش‌بس ارزیابی کرد. از زمان آغاز تهاجم روسیه در فوریه ۲۰۲۲، چندین دور مذاکره در شهرهای مختلف برگزار شده اما هیچ‌کدام نتوانسته است به نتیجه‌ای پایدار منجر شود. اکنون با فرسایشی شدن جنگ و افزایش هزینه‌های اقتصادی برای اروپا و آمریکا، فشارها برای یافتن راه‌حل دیپلماتیک بیش از پیش افزایش یافته است. نشست اسلو با حضور گسترده نمایندگان کشورهای غربی و نهادهای بین‌المللی، تلاشی است برای تدوین یک نقشه راه جدید که هم شامل تضمین‌های امنیتی برای اوکراین باشد و هم زمینه‌ساز عقب‌نشینی تدریجی روسیه از مناطق اشغالی شود. با این حال، چالش‌های پیش رو کم نیستند؛ از جمله اختلاف نظر در مورد الحاق کریمه، وضعیت مناطق جدایی‌طلب در دونباس و مسئله تحریم‌های غرب علیه مسکو. هرگونه پیشنهاد جامع باید بتواند این مسائل پیچیده را به شکلی متوازن حل و فصل کند تا مورد قبول طرفین قرار گیرد.
از منظر تحلیلگران، موفقیت نشست اسلو به سه عامل کلیدی بستگی دارد: نخست، انسجام و وحدت رویه کشورهای غربی در حمایت از اوکراین و عدم تضعیف موضع کی‌یف در اثر اظهارات متناقض مقامات آمریکایی؛ دوم، آمادگی روسیه برای تن دادن به مذاکرات جدی و پذیرش محدودیت‌هایی که ممکن است با منافع استراتژیک این کشور در تضاد باشد؛ و سوم، توانایی دیپلمات‌های اروپایی در ارائه تضمین‌های امنیتی معتبر به اوکراین بدون تحریک بیشتر مسکو. در صورت شکست این دور از مذاکرات، احتمال طولانی‌تر شدن جنگ و افزایش ناامنی در اروپا وجود دارد. اما اگر اسلو بتواند چارچوبی برای از سرگیری مذاکرات فراهم کند، می‌تواند به عنوان یک دستاورد دیپلماتیک مهم برای دولت بایدن و متحدان اروپایی‌اش در آستانه انتخابات آمریکا تلقی شود. در نهایت، آنچه مسلم است این است که بحران اوکراین بدون راه‌حل دیپلماتیک قابل حل نیست و نشست اسلو، هرچند دشوار، گامی ضروری در این مسیر پرپیچ و خم است.
در حال بارگذاری نظرات...