پشت پرده تصمیم جنجالی بیروت درباره هواپیماهای ایرانی؛ ادعایی که مقام لبنانی مطرح کرد
به گزارش تیترستان؛ طارق متری، معاون نخست‌وزیر لبنان، در گفت‌وگویی با شبکه الجزیره ضمن تشریح آخرین تحولات سیاسی و امنیتی این کشور، به موضوع ممنوعیت فرود هواپیماهای ایرانی در فرودگاه بین‌المللی بیروت پرداخت و مدعی شد که این تصمیم با هدف محافظت از فرودگاه در برابر حملات احتمالی اسرائیل اتخاذ شده است. این اظهارنظر در حالی مطرح می‌شود که طی ماه‌های گذشته تنش‌ها میان اسرائیل و لبنان بر سر فعالیت‌های هوایی و حضور گروه‌های مقاومت شدت گرفته و مقامات بیروت تحت فشارهای بین‌المللی برای محدود کردن روابط با تهران قرار دارند. متری در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از عملکرد آمریکا در قبال اسرائیل گفت که واشنگتن تاکنون فشار کافی برای وادار کردن تل‌آویو به اجرای تعهداتش وارد نکرده است. او با اشاره به توافق خروج تدریجی اسرائیل از اراضی لبنان تصریح کرد که این توافق به مرحله اجرا درنیامده و اسرائیل همچنان به نقض تعهدات خود ادامه می‌دهد. معاون نخست‌وزیر لبنان همچنین اسرائیل را به جلوگیری از بازدید صلیب سرخ از اسرای لبنانی و خودداری از ارائه فهرست اسامی آن‌ها متهم کرد و خواستار فشار جامعه بین‌المللی بر تل‌آویو برای عمل به قوانین بین‌المللی شد. این اظهارات در شرایطی بیان می‌شود که لبنان درگیر بحران‌های متعدد سیاسی و اقتصادی است و پرونده ممنوعیت پروازهای ایرانی به یکی از محورهای اصلی اختلافات داخلی و منطقه‌ای تبدیل شده است.
ممنوعیت پروازهای ایرانی؛ بهانه امنیتی یا فشار خارجی؟
طارق متری در ادامه گفت‌وگوی خود با الجزیره، درباره ممنوعیت فرود هواپیماهای ایرانی در فرودگاه بیروت مدعی شد که این تصمیم با هدف محافظت از فرودگاه در برابر حملات اسرائیل گرفته شده است. او بدون ارائه شواهد مشخصی افزود که بیروت ناچار شده برای جلوگیری از هرگونه بهانه‌جویی رژیم صهیونیستی، محدودیت‌هایی را در پروازهای ایرانی اعمال کند. این در حالی است که منتقدان داخلی لبنان معتقدند چنین تصمیمی تحت فشار آمریکا و اسرائیل اتخاذ شده و مغایر با حاکمیت ملی این کشور است. به گفته ناظران، فرودگاه بیروت طی سال‌های گذشته بارها هدف تهدیدهای اسرائیل قرار گرفته و تل‌آویو مدعی است که از این فرودگاه برای انتقال سلاح به حزب‌الله استفاده می‌شود؛ ادعایی که مقامات ایرانی و لبنانی همواره آن را رد کرده‌اند. متری در بخش دیگری از سخنانش اعلام کرد که بیروت از ایران خواسته است سفیر جدیدی در لبنان تعیین کند و تلاش‌ها برای حل‌وفصل پرونده دیپلماتیک دو کشور ادامه دارد. این اظهارات نشان می‌دهد که لبنان تلاش می‌کند ضمن حفظ روابط با تهران، به فشارهای خارجی نیز پاسخ دهد و در عمل در یک وضعیت دوگانه و پیچیده قرار دارد. کارشناسان معتقدند که تصمیم اخیر بیروت بیش از آنکه جنبه فنی و امنیتی داشته باشد، ماهیتی سیاسی دارد و می‌تواند بر روابط دوجانبه ایران و لبنان تأثیرگذار باشد.
در همین رابطه، برخی منابع آگاه در بیروت به تیترستان گفتند که ممنوعیت پروازهای ایرانی در واقع پس از هشدارهای مکرر آمریکا و برخی کشورهای غربی به دولت لبنان اعمال شده است. آن‌ها مدعی‌اند که واشنگتن تهدید کرده در صورت ادامه پروازهای ایرانی، ممکن است تحریم‌های جدیدی علیه فرودگاه بیروت وضع کند. این در حالی است که مقامات ایرانی هنوز به طور رسمی به این تصمیم واکنش نشان نداده‌اند، اما کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که تهران در روزهای آینده موضع خود را اعلام کند. از سوی دیگر، حزب‌الله لبنان نیز این اقدام را محکوم کرده و آن را تسلیم در برابر خواسته‌های آمریکا و اسرائیل دانسته است. به نظر می‌رسد که پرونده پروازهای ایرانی به یکی از موضوعات اختلاف‌برانگیز در صحنه سیاسی لبنان تبدیل شده و می‌تواند بر روند تشکیل دولت و آرایش نیروهای سیاسی تأثیر بگذارد. متری در ادامه سخنان خود تأکید کرد که برخی کشورها کمک به لبنان را به اجرای اصلاحات، انحصار سلاح در دست دولت و بازپس‌گیری اختیار تصمیم‌گیری درباره جنگ و صلح مشروط کرده‌اند؛ موضوعی که نشان‌دهنده فشارهای همه‌جانبه بر بیروت است.
بحران انحصار سلاح و بن‌بست سیاسی در لبنان
معاون نخست‌وزیر لبنان در بخش دیگری از گفت‌وگو با الجزیره به موضوع انحصار سلاح در دست دولت اشاره کرد و گفت که در این پرونده نیز پیشرفتی حاصل نشده است. او با بیان اینکه حزب‌الله با وجود موافقت با بیانیه وزارتی، اصل انحصار سلاح در دست دولت را نپذیرفته، افزود که اسرائیل خواستار خلع سلاح کامل حزب‌الله است، در حالی که این گروه عقب‌نشینی اسرائیل از اراضی لبنان را مطالبه می‌کند. به گفته متری، لبنان میان این دو موضع گرفتار شده و هیچ‌یک از طرفین حاضر به عقب‌نشینی از خواسته‌های خود نیستند. این بن‌بست سیاسی در حالی ادامه دارد که کشور در آستانه برگزاری انتخابات پارلمانی قرار گرفته و فشارهای بین‌المللی برای تشکیل دولتی مقتدر و اجرای اصلاحات ساختاری افزایش یافته است. ناظران معتقدند که بدون حل مسئله سلاح حزب‌الله، لبنان نمی‌تواند به ثبات سیاسی و اقتصادی دست یابد و این موضوع همچنان به عنوان یکی از موانع اصلی در روابط بیروت با جامعه بین‌المللی باقی خواهد ماند. متری همچنین اعلام کرد که احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه، به بیروت اطمینان داده است که دمشق قصد دخالت در امور داخلی لبنان را ندارد و سومین گروه از زندانیان سوری محکوم در لبنان نیز به‌زودی به دمشق تحویل داده خواهند شد. این تحولات نشان‌دهنده تلاش لبنان برای مدیریت روابط خارجی خود در شرایطی است که با بحران‌های داخلی متعددی دست و پنجه نرم می‌کند.
کارشناسان مسائل لبنان معتقدند که اظهارات متری درباره ممنوعیت پروازهای ایرانی و عدم پیشرفت در پرونده انحصار سلاح، بازتاب‌دهنده فشارهای فزاینده خارجی بر بیروت است. آن‌ها می‌گویند که آمریکا و برخی کشورهای اروپایی از مدت‌ها پیش لبنان را تحت فشار قرار داده‌اند تا روابط خود را با ایران محدود کند و در مقابل، وعده کمک‌های اقتصادی و مالی داده‌اند. اما به نظر می‌رسد که این فشارها تاکنون نتیجه ملموسی در پی نداشته و لبنان همچنان در باتلاق بحران‌های سیاسی و اقتصادی گرفتار است. از سوی دیگر، حزب‌الله به عنوان یکی از بازیگران اصلی صحنه سیاسی لبنان، هرگونه عقب‌نشینی از مواضع خود را رد کرده و بر ادامه مقاومت تأکید دارد. این وضعیت باعث شده که لبنان در یک وضعیت انفعالی قرار گیرد و نتواند تصمیمات مهم ملی را اتخاذ کند. متری در پایان سخنان خود تأکید کرد که برخی کشورها کمک به لبنان را به اجرای اصلاحات، انحصار سلاح در دست دولت و بازپس‌گیری اختیار تصمیم‌گیری درباره جنگ و صلح مشروط کرده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد بیروت برای دریافت کمک‌های بین‌المللی ناچار به پذیرش شروط دشواری است که برخی از آن‌ها با مقاومت گروه‌های داخلی مواجه شده است.
پیامدهای منطقه‌ای و آینده روابط ایران و لبنان
اظهارات معاون نخست‌وزیر لبنان درباره ممنوعیت فرود هواپیماهای ایرانی در فرودگاه بیروت، در حالی مطرح می‌شود که روابط تهران و بیروت طی سال‌های گذشته همواره دستخوش تحولات پیچیده‌ای بوده است. ایران یکی از حامیان اصلی حزب‌الله و گروه‌های مقاومت در لبنان است و در طول سال‌های اخیر کمک‌های اقتصادی و سیاسی قابل توجهی به این کشور ارائه کرده است. اما فشارهای آمریکا و اسرائیل بر دولت لبنان برای کاهش روابط با تهران، به ویژه پس از جنگ ۳۳ روزه و بحران سوریه، شدت گرفته است. تصمیم اخیر بیروت برای ممنوعیت پروازهای ایرانی را می‌توان در چارچوب همین فشارها تحلیل کرد. به نظر می‌رسد که دولت لبنان تلاش می‌کند با اعمال محدودیت‌های نمادین، خشم واشنگتن و تل‌آویو را کاهش دهد، اما در عین حال نمی‌خواهد روابط خود را با تهران به طور کامل قطع کند. این سیاست دوگانه ممکن است در کوتاه‌مدت به کاهش تنش‌ها کمک کند، اما در بلندمدت نمی‌تواند پایدار باشد. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که در صورت ادامه فشارهای خارجی، لبنان ممکن است با واکنش تند ایران و حزب‌الله مواجه شود و این موضوع می‌تواند به افزایش تنش در منطقه منجر شود.
از سوی دیگر، تحولات اخیر در لبنان نشان‌دهنده رقابت شدید میان بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای برای نفوذ در این کشور است. عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند تا نفوذ خود را در لبنان افزایش دهند و از گروه‌های سیاسی مخالف حزب‌الله حمایت کنند. این رقابت‌ها باعث شده که لبنان به میدان نبرد نیابتی میان ایران و متحدانش از یک سو و آمریکا و متحدان عربش از سوی دیگر تبدیل شود. در چنین شرایطی، تصمیماتی مانند ممنوعیت پروازهای ایرانی بیش از آنکه جنبه فنی داشته باشد، ابزاری برای امتیازگیری سیاسی است. متری در سخنان خود تأکید کرد که اسرائیل تلاش کرده است از مذاکرات برای اعلام ائتلافی با دولت لبنان علیه حزب‌الله بهره‌برداری کند؛ موضوعی که نشان می‌دهد بیروت در معرض فشارهای پیچیده‌ای قرار دارد. به نظر می‌رسد که آینده روابط ایران و لبنان به تحولات داخلی لبنان، نتیجه انتخابات پارلمانی و میزان فشارهای خارجی بستگی دارد. اگر دولت لبنان نتواند تعادل میان خواسته‌های داخلی و خارجی برقرار کند، احتمال افزایش نارضایتی عمومی و بی‌ثباتی سیاسی در این کشور وجود دارد. در نهایت، باید منتظر واکنش رسمی تهران به این تصمیم ماند؛ واکنشی که می‌تواند مسیر آینده روابط دوجانبه را مشخص کند.
در حال بارگذاری نظرات...