رادارهای اسرائیل در قلب سویدا؛ آیا یک پایگاه هشدار جدید در راه است؟

به گزارش تیترستان؛ منابع میدانی در جنوب سوریه از تحرکات جدید نیروهای شناسایی رژیم صهیونیستی در منطقه سویدا خبر می‌دهند. بر اساس این گزارش‌ها، تیم‌های شناسایی این رژیم با عبور از مناطق مرزی، خود را به قله تل قلیب در حومه شهر سویدا رسانده و در حال انجام بررسی‌های دقیق برای احداث یک پایگاه هشدار اولیه جدید هستند. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که دمشق بارها هرگونه حضور نظامی خارجی در خاک خود را نقض آشکار حاکمیت ملی خوانده و خواستار خروج فوری نیروهای بیگانه شده است. ناظران منطقهای معتقدند این تحرکات می‌تواند به افزایش تنش‌ها در جنوب سوریه و واکنش‌های بین‌المللی منجر شود، به‌ویژه که همزمان با حملات پراکنده هوایی اسرائیل به مواضع منتسب به ایران در حومه دمشق و حلب گزارش شده است.

جزئیات حضور میدانی در قله تل قلیب

تیم‌های شناسایی رژیم صهیونیستی طی روزهای اخیر با استفاده از خودروهای زرهی سبک و تجهیزات پیشرفته نقشه‌برداری، به قله استراتژیک تل قلیب در شمال غرب سویدا صعود کرده‌اند. این قله به دلیل اشراف کامل بر دشت‌های اطراف و مسیرهای مواصلاتی به درعا و قنیطره، از دیرباز به عنوان یکی از نقاط کلیدی برای استقرار سامانه‌های هشدار زودهنگام شناخته می‌شود. به گفته شاهدان عینی، نیروهای اسرائیلی پس از استقرار در قله، اقدام به نصب دکل‌های موقت مخابراتی و دوربین‌های حرارتی کرده‌اند که به نظر می‌رسد مقدمه‌ای برای ایجاد یک پایگاه دائمی باشد. این در حالی است که ارتش سوریه و متحدانش تاکنون واکنش نظامی مشخصی به این تحرکات نشان نداده‌اند، اما منابع محلی از افزایش گشت‌های هوایی جنگنده‌های سوری در آسمان منطقه خبر می‌دهند.

بر اساس گزارش‌های اولیه، هدف اصلی این تیم‌ها بررسی امکان نصب رادارهای پیشرفته و سامانه‌های شنود الکترونیکی است که بتواند تحرکات نیروهای مقاومت و ارتش سوریه را در عمق خاک این کشور رصد کند. کارشناسان نظامی بر این باورند که استقرار چنین پایگاهی در سویدا می‌تواند به اسرائیل امکان دهد تا هرگونه انتقال سلاح یا نیرو از سوی ایران به سمت بلندی‌های جولان را پیش از وقوع شناسایی و خنثی کند. همچنین این منطقه در نزدیکی مرزهای اردن قرار دارد و از نظر ژئوپلیتیک، حلقه اتصال میان سوریه، اردن و اراضی اشغالی محسوب می‌شود. حضور نظامی اسرائیل در این نقطه می‌تواند معادلات امنیتی منطقه را به کلی تغییر دهد و فشار مضاعفی بر دولت دمشق وارد آورد.

واکنش‌های محلی و بین‌المللی به نقض حاکمیت سوریه

خبر حضور نیروهای اسرائیلی در حومه سویدا با واکنش تند مقامات محلی و گروه‌های سیاسی سوری مواجه شده است. شورای استانی سویدا در بیانیه‌ای این اقدام را «تجاوز آشکار به حاکمیت ملی سوریه» و «نقض قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل» توصیف کرده و از جامعه جهانی خواسته است تا فوراً برای توقف این تحرکات مداخله کند. همچنین فعالان مدنی در سویدا با انتشار تصاویری از تردد خودروهای نظامی اسرائیلی در جاده‌های روستایی، خواستار برگزاری تظاهرات اعتراضی شدند. از سوی دیگر، وزارت خارجه سوریه با ارسال نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل، خواستار محکومیت رسمی این اقدام و اتخاذ تدابیر بازدارنده شده است، اما تاکنون هیچ بیانیه رسمی از سوی نهادهای بین‌المللی منتشر نشده است.

در سطح منطقهای نیز، منابع دیپلماتیک از رایزنی‌های فشرده میان سوریه، روسیه و ایران برای یافتن راهی جهت توقف پیشروی اسرائیل در جنوب سوریه خبر می‌دهند. روسیه که در چارچوب توافق آتش‌بس ۲۰۲۱ نقش ضامن را در جنوب سوریه ایفا می‌کند، تاکنون سکوت اختیار کرده است، اما تحلیلگران معتقدند مسکو نمی‌تواند نسبت به تغییر موازنه قدرت در نزدیکی مرزهای اردن بی‌تفاوت بماند. اردن نیز به عنوان همسایه غربی سویدا، نگرانی خود را از افزایش تنش‌ها ابراز کرده و خواستار حفظ ثبات در مناطق مرزی شده است. در همین حال، رسانه‌های اسرائیلی بدون اشاره مستقیم به این عملیات، از «فعالیت‌های مستمر برای تقویت سامانه‌های هشدار در جبهه شمالی» خبر داده‌اند که به نظر می‌رسد تأیید غیررسمی این گزارش‌ها باشد.

پیامدهای راهبردی و آینده مبهم جنوب سوریه

استقرار یک پایگاه هشدار اولیه در قله تل قلیب می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای امنیت منطقه داشته باشد، از جمله افزایش احتمال درگیری‌های نیابتی میان اسرائیل و گروه‌های مقاومت. در سال‌های اخیر، اسرائیل بارها به بهانه جلوگیری از «نفوذ ایران» به مواضع نظامی در سوریه حمله کرده است، اما این نخستین بار است که به طور علنی تیم‌های شناسایی خود را به عمق خاک سوریه اعزام می‌کند. به عقیده کارشناسان، این اقدام می‌تواند واکنش نظامی محور مقاومت را برانگیزد و جبهه جنوبی سوریه را به صحنه رویارویی جدیدی تبدیل کند. از سوی دیگر، تضعیف حاکمیت دولت مرکزی سوریه در این منطقه که از سال ۲۰۱۸ تحت کنترل ارتش و متحدانش قرار دارد، می‌تواند خلأ امنیتی ایجاد کرده و زمینه را برای فعالیت گروه‌های مسلح مخالف فراهم آورد.

در سطح راهبردی، این تحرکات نشان‌دهنده تغییر رویکرد اسرائیل از حملات هوایی مقطعی به حضور زمینی پایدار در سوریه است؛ رویکردی که می‌تواند به ایجاد «مناطق حائل» جدید در جنوب این کشور منجر شود. برخی تحلیلگران معتقدند اسرائیل با ایجاد چنین پایگاه‌هایی قصد دارد تا خط دفاعی خود را از بلندی‌های جولان به داخل خاک سوریه گسترش دهد و از این طریق، توان بازدارندگی خود را در برابر تهدیدات آینده افزایش دهد. با این حال، این اقدام می‌تواند به تشدید تنش‌ها با روسیه و ترکیه نیز منجر شود، زیرا هر دو کشور در شمال و جنوب سوریه حضور نظامی دارند و نسبت به تغییر وضعیت موجود حساس هستند. در نهایت، آینده سویدا و کل جنوب سوریه به واکنش بازیگران اصلی از جمله ایران، روسیه و دولت سوریه بستگی دارد و باید دید آیا این تحرکات به یک رویارویی تمام‌عیار تبدیل می‌شود یا صرفاً یک مانور تاکتیکی برای امتیازگیری در مذاکرات آتی است.