پاسخ عجیب یک کارگردان به منتقدان سینمای جنگ؛ چرا پرده از راز ۴۰ ساله برداشته شد؟
به گزارش تیترستان؛ انسیه شاه‌حسینی، کارگردان شناخته‌شده سینمای دفاع مقدس، در حاشیه نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت با انتقاد از رویکردهای مقطعی به سینمای جنگ، تأکید کرد که حمایت از این گونه سینمایی باید از مرحله نگارش فیلمنامه آغاز شود و تا اکران و دیده شدن اثر ادامه یابد. او با اشاره به اینکه سال‌ها فیلم‌سازان این حوزه با این بهانه که «جنگ دیگر مخاطب ندارد» از تولید آثارشان منصرف می‌شدند، گفت حضور گسترده مردم در رویدادهای اخیر نشان داد که مخاطب سینمای مقاومت همچنان زنده و پویاست. این کارگردان با بیان خاطره‌ای از روزهای ابتدایی جنگ تحمیلی افزود در سال‌های ۱۳۶۲ و ۱۳۶۳ که فیلم‌های جبهه‌ای ساخته می‌شدند، تماشاگر پس از دیدن فیلم احساس وظیفه می‌کرد و حتی کسانی که پیش‌تر آشنایی چندانی با فضای جنگ نداشتند، تحت تأثیر قرار می‌گرفتند. به گفته وی، امروز نیز فیلم‌های مقاومت می‌توانند همان نقش را ایفا کنند، به شرط آنکه مورد حمایت واقعی قرار گیرند و تنها به یک رویداد مناسبتی محدود نشوند.
سینمای مقاومت؛ از برانگیختن هیجان تا واکاوی ریشه‌های جنگ
شاه‌حسینی با تفکیک دو کارکرد متفاوت برای سینمای دفاع مقدس توضیح داد که آثاری که هم‌زمان با وقوع حوادث یا بلافاصله پس از آن ساخته می‌شوند، بیشتر بر هیجان و نگاه حماسی تکیه دارند و می‌توانند روحیه جمعی را تقویت کنند. اما به گفته او، با فاصله گرفتن از فضای جنگ، فیلم‌ساز موظف است به پرسش‌های عمیق‌تر نسل‌های بعدی پاسخ دهد؛ پرسش‌هایی مانند اینکه رزمندگان از چه محیطی آمده بودند، چه دغدغه‌هایی داشتند و اساساً چرا جنگ اتفاق افتاد. او تأکید کرد که نسل آینده ممکن است موشک‌باران و ویرانی خانه‌ها را تنها در خبرها خوانده باشد و سینما باید چرایی وقوع جنگ و ریشه‌های آن را برای این نسل روشن کند. این کارگردان در عین حال اذعان داشت که همه فیلم‌های جدید این حوزه را ندیده و درباره مجموعه آثار نمی‌تواند قضاوت جامعی داشته باشد، اما از میان کارهای اخیر، فیلم «نیمه‌شب» به کارگردانی محمدحسین مهدویان را دیده است.
وی با اشاره به اینکه در سال‌های نخست دفاع مقدس، بسیاری از فیلم‌ها در فضای جبهه ساخته می‌شدند و کارکردی برای تقویت روحیه و جذب نیرو داشتند، افزود: «مخاطب پس از تماشای این آثار احساس می‌کرد باید به میدان برود و در دفاع مشارکت کند؛ حتی افرادی که پیش‌تر با این فضا آشنایی چندانی نداشتند، تحت تأثیر فیلم‌ها قرار می‌گرفتند و با دغدغه‌های رزمندگان همراه می‌شدند.» به اعتقاد شاه‌حسینی، امروز نیز اگر فیلم‌های مقاومت با کیفیت و حمایت مناسب تولید شوند، می‌توانند همان همدلی و همراهی را در جامعه ایجاد کنند، اما برای ماندگاری در حافظه تاریخی نسل‌های آینده، باید از سطح هیجان فراتر رفته و به تحلیل و تبیین بپردازند. او این دو رویکرد را مکمل یکدیگر دانست و نه رقیب.
دشمنی تغییر نکرده؛ فقط شکل میدان نبرد عوض شده است
این کارگردان با اشاره به پیوند میان جنگ‌های مختلف در منطقه، اظهار کرد: «به اعتقاد من، این جنگ‌ها به یکدیگر پیوند دارند و می‌توان ریشه‌های مشترکی را در آنها دنبال کرد. ممکن است شکل میدان نبرد و خاکریزها تغییر کرده باشد، اما از نگاه من، جنس دشمنی و اهداف دشمن تغییر نکرده است.» او با یادآوری جنگ تحمیلی عراق علیه ایران گفت هدف اصلی دشمن در آن مقطع تجزیه ایران بود، زیرا کشور را بزرگ و قدرتمند می‌دانستند و تصور می‌کردند با تجزیه آن می‌توانند به اهداف خود برسند. شاه‌حسینی در ادامه به تغییر نسل‌ها اشاره کرد و افزود: «میان دختر بچه‌ای که در سال‌های دفاع مقدس زندگی می‌کرد و کودک امروز، از نظر عشق به وطن و باورهایشان تفاوت بنیادینی نمی‌بینم. حتی به نظرم نسل امروز در بسیاری از زمینه‌ها جلوتر است؛ زیرا وقتی پای حرف‌ها و شعارهای آنان می‌نشینیم، می‌بینیم که با آگاهی و شناخت بیشتری درباره مسائل صحبت می‌کنند.»
وی با اشاره به تصویری از کودکی که در یک دست شیشه شیر و در دست دیگر پرچم ایران دارد، این تصویر را نماد پیوند نسل‌ها و آرزوهای نسل انقلاب دانست و تأکید کرد: «این نسل امیدبخش است و نشان می‌دهد میان نسل ما و نسل جدید فاصله‌ای از جنس بی‌تفاوتی وجود ندارد. اگر نسل ما در مواجهه با دشمن بیشتر با هیجان واکنش نشان می‌داد، امروز جوانان و نوجوانان در کنار احساسات خود، تحلیل‌هایی هم درباره رویدادها ارائه می‌کنند که قابل تأمل است.» به گفته این کارگردان، اگر دشمن در اهداف خود ثابت‌قدم مانده باشد، عشق و شور مردم ایران نسبت به وطن، دین و انقلاب نیز پابرجاست و همین پایداری یکی از رمزهای پیروزی است. او این نگاه را مبنای اصلی تولید آثار جدید در سینمای مقاومت می‌داند.
حمایت از فیلم‌ساز دفاع مقدس باید مانند پشتیبانی از یک عملیات باشد
شاه‌حسینی در بخش پایانی سخنانش با تأکید بر جایگاه جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت گفت: «من همیشه به جشنواره دفاع مقدس علاقه‌مند بوده‌ام و معتقدم سینمای دفاع مقدس یکی از ملی‌ترین گونه‌های سینمای ایران است؛ سینمایی که می‌تواند با قدرت مسیر خود را ادامه دهد و ظرفیت‌های مهمی برای روایت تاریخ و هویت جامعه دارد.» او با انتقاد از حمایت‌های مقطعی و مناسبتی، خواستار نگاهی راهبردی به این حوزه شد و اظهار کرد: «وقتی یک فیلم‌ساز دفاع مقدس می‌خواهد کار تازه‌ای را آغاز کند، مسئولان و نهادهای پشتیبان باید احساس کنند که یک عملیات در حال شروع است. همان‌طور که در یک عملیات نظامی از نیروها پشتیبانی می‌شود، باید از فیلم‌سازان نیز از مرحله ارائه طرح و نگارش فیلمنامه تا تولید، پخش و اکران حمایت شود.»
این کارگردان با اشاره به تجربه خود در تولید آثار دفاع مقدس افزود: «در یک عملیات ممکن است در ابتدا کسی از جزئیات آنچه در حال وقوع است اطلاع نداشته باشد، اما پس از پیروزی نتیجه تلاش‌ها آشکار می‌شود. درباره سینمای دفاع مقدس نیز باید زمینه‌ای فراهم شود تا فیلم‌ساز بتواند با حمایت لازم کار خود را به سرانجام برساند و مردم نتیجه این تلاش را ببینند.» وی با ابراز امیدواری نسبت به ظرفیت مدیران و مسئولان حوزه مقاومت، گفت: «شناخت و انگیزه مسئولان می‌تواند مسیر تولید آثار دفاع مقدس را هموار کند؛ به شرط آنکه حمایت‌ها از مرحله طرح و تولید آغاز شود و تا رسیدن اثر به مخاطب ادامه پیدا کند.» شاه‌حسینی در پایان ابراز امیدواری کرد نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت با حضور مؤثر فیلم‌سازان و حمایت از آثار این حوزه، زمینه‌ساز رونق بیشتر سینمای دفاع مقدس و مقاومت شود. این جشنواره به دبیری جلال غفاری قدیر، از هفتم تا چهاردهم آبان ۱۴۰۵ در تهران برگزار می‌شود.
در حال بارگذاری نظرات...