بانک مرکزی رمز پویا را برای چک‌ها اجباری کرد؛ جزئیاتی که مشتریان بانکی باید بدانند

به گزارش تیترستان؛ بانک مرکزی با صدور بخشنامه‌ای جدید، استفاده از رمز یک‌بارمصرف (OTP) ارسال‌شده به سیم‌کارت فرد را برای انتقال چک‌های کاغذی و الکترونیکی الزامی کرد. این بخشنامه که به شماره ۰۵/۱۸۸۰۵۵ و مورخ ۲۵ مهرماه ۱۴۰۵ به شبکه بانکی ابلاغ شده است، با هدف تسهیل در استفاده از چک‌های الکترونیکی و ارتقای الزامات امنیتی آن صادر شده است. بر اساس این بخشنامه، مشتریان بانکی از این پس برای انجام عملیات انتقال چک، تعیین وضعیت چک‌های الکترونیکی و ممهور کردن چک‌های الکترونیکی اشخاص حقوقی، باید از رمز یک‌بارمصرف استفاده کنند. این اقدام در راستای تعمیق نفوذ چک‌های الکترونیکی در تعاملات مالی جامعه و بهبود فرآیندهای سامانه و ارتقای عملکرد آن صورت گرفته است.

جزئیات بخشنامه جدید بانک مرکزی

بر اساس بخشنامه صادرشده، بانک مرکزی با توجه به بازخوردهای دریافتی از شبکه بانکی در خصوص پیچیدگی‌های صدور و نگهداری سخت‌افزاری توکن، دغدغه‌های لجستیک و توزیع گواهی الکترونیکی مهر اشخاص حقوقی و هزینه‌های مربوط به آن، استفاده از رمز یک‌بارمصرف (OTP) به سیم‌کارت متعلق به شخص حقوقی یا بهره‌بردار را به‌عنوان رویکرد ثانویه برای درج مهر سازمانی در چک‌های الکترونیکی در نظر گرفته است. به این ترتیب، مشتری می‌تواند ممهور کردن چک را از طریق گواهی مهر سازمانی یا ارسال رمز یک‌بارمصرف انتخاب کند. اجرای این روش مستلزم رعایت تمامی اصول و ملاحظات امنیتی است، از جمله پیش‌بینی سازوکار ارسال رمز یک‌بارمصرف به سیم‌کارت متقاضی و کنترل تعلق شماره تلفن همراه به کد ملی یا شناسه ملی مندرج در سامانه شاهکار در تمامی درگاه‌های ارائه‌دهنده خدمات چک الکترونیکی.

علاوه بر این، به منظور ارتقای سطح امنیتی و پیشگیری از مخاطرات و پیامدهای احتمالی، بانک‌ها موظف هستند در زمان انجام عملیات انتقال چک‌های کاغذی و الکترونیکی، از سازوکار ارسال رمز یک‌بارمصرف به سیم‌کارت متعلق به شخص اقدام‌کننده استفاده کنند. این الزام همچنین در فرآیند تعیین وضعیت چک‌های الکترونیکی از طریق درگاه‌های غیرحضوری در تمامی درگاه‌های ارائه‌دهنده این خدمات برقرار است. به گفته کارشناسان، این اقدام می‌تواند گام مهمی در کاهش کلاهبرداری‌های مرتبط با چک باشد و امنیت تراکنش‌های بانکی را به طور قابل توجهی افزایش دهد.

مزایای امنیتی و تسهیل‌گری برای مشتریان

الزام استفاده از رمز یک‌بارمصرف برای انتقال چک‌ها، مزایای امنیتی متعددی به همراه دارد. اولاً، این روش از جعل امضا و سوءاستفاده از چک‌های کاغذی جلوگیری می‌کند، زیرا تنها فردی که به سیم‌کارت متعلق به شخص حقوقی یا بهره‌بردار دسترسی دارد، می‌تواند رمز را دریافت و عملیات را تأیید کند. ثانیاً، با استفاده از رمز یک‌بارمصرف، حتی اگر اطلاعات چک به سرقت برود، سارقان نمی‌توانند بدون دسترسی به سیم‌کارت، آن را انتقال دهند یا وضعیت آن را تغییر دهند. ثالثاً، این روش برای اشخاص حقوقی که با پیچیدگی‌های صدور و نگهداری توکن سخت‌افزاری مواجه بودند، تسهیلات قابل توجهی ایجاد می‌کند و هزینه‌های لجستیک و توزیع گواهی الکترونیکی را کاهش می‌دهد. از سوی دیگر، بانک مرکزی با الزام کنترل تعلق شماره تلفن همراه به کد ملی یا شناسه ملی در سامانه شاهکار، لایه امنیتی دیگری افزوده است که از سوءاستفاده احتمالی جلوگیری می‌کند.

این بخشنامه همچنین به بهبود فرآیندهای سامانه چک الکترونیکی کمک می‌کند. با استفاده از رمز یک‌بارمصرف، مشتریان می‌توانند به سرعت و بدون نیاز به مراجعه حضوری، عملیات مرتبط با چک را انجام دهند. این امر به ویژه در شرایط کنونی که بسیاری از خدمات بانکی به سمت غیرحضوری شدن پیش می‌رود، اهمیت زیادی دارد. کارشناسان بانکی معتقدند که این اقدام می‌تواند اعتماد عمومی به چک الکترونیکی را افزایش دهد و زمینه را برای گسترش بیشتر این ابزار مالی فراهم کند.

پیامدهای آینده و چشم‌انداز چک الکترونیکی

با اجرایی شدن این بخشنامه، انتظار می‌رود که استفاده از چک‌های الکترونیکی در تعاملات مالی جامعه گسترش یابد. چک الکترونیکی به عنوان یک ابزار مدرن، مزایای متعددی نسبت به چک کاغذی دارد، از جمله کاهش هزینه‌های چاپ و توزیع، افزایش سرعت پردازش و امکان پیگیری آسان‌تر. اما تاکنون، پیچیدگی‌های فنی و امنیتی، از جمله نیاز به توکن سخت‌افزاری برای ممهور کردن چک اشخاص حقوقی، مانع از پذیرش گسترده آن شده بود. با الزامی شدن رمز یک‌بارمصرف، این موانع تا حد زیادی برطرف می‌شود و مشتریان می‌توانند با سهولت بیشتری از چک الکترونیکی استفاده کنند. بانک مرکزی نیز با این اقدام، گامی مهم در جهت تحقق بانکداری الکترونیکی و کاهش اتکا به روش‌های سنتی برداشته است.

از سوی دیگر، این تغییرات می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر رویه‌های بانکی و رفتار مشتریان داشته باشد. بانک‌ها باید سیستم‌های خود را به‌روزرسانی کنند تا امکان ارسال رمز یک‌بارمصرف و کنترل شماره تلفن همراه را فراهم کنند. همچنین، مشتریان باید نسبت به حفظ و نگهداری سیم‌کارت خود دقت بیشتری داشته باشند، زیرا این سیم‌کارت به عنوان کلید امنیتی چک‌هایشان عمل می‌کند. در مجموع، به نظر می‌رسد که این بخشنامه گامی رو به جلو در راستای امنیت و کارایی نظام پرداخت کشور است و می‌تواند الگویی برای سایر ابزارهای مالی نیز باشد. با این حال، موفقیت آن بستگی به اجرای دقیق و نظارت مستمر بانک مرکزی بر عملکرد بانک‌ها دارد.