پشت پرده مخالفت واشنگتن با آسمان امن عراق؛ چه کسی اجازه نمی‌دهد بغداد نفس بکشد؟
به گزارش تیترستان؛ ائتلاف النصر عراق در تازه‌ترین موضع‌گیری خود، پرده از یک واقعیت تلخ برای افکار عمومی این کشور برداشته است: آمریکا نه تنها مانع تقویت پدافند هوایی عراق می‌شود، بلکه به گفته سخنگوی این ائتلاف، هرگونه تلاش بغداد برای خرید سامانه‌های پیشرفته پدافند هوایی و رادارهای مدرن را با کارشکنی‌های آشکار و پنهان روبه‌رو می‌کند. این اتهام که در شرایط حساس کنونی منطقه و پس از سال‌ها حضور نظامی آمریکا در عراق مطرح شده، پرسش‌های جدی درباره ماهیت روابط واشنگتن و بغداد و میزان واقعی حاکمیت ملی عراق ایجاد کرده است. به نظر می‌رسد پرونده تسلیحات و توانمندی‌های دفاعی، به یکی از محورهای اصلی تنش میان متحدان سابق تبدیل شده و ائتلاف النصر با طرح این موضوع، خواستار شفاف‌سازی افکار عمومی درباره دلیل ناتوانی عراق در حفاظت از آسمان خود شده است. این در حالی است که عراق سال‌هاست از تهدیدات هوایی و حملات پراکنده رنج می‌برد و نبود یک سامانه پدافندی یکپارچه، همواره به عنوان یکی از نقاط ضعف استراتژیک این کشور در معادلات امنیتی منطقه مطرح بوده است.
ممانعت آمریکا؛ طرحی برای نگه‌داشتن عراق در وضعیت انفعال دفاعی
سخنگوی ائتلاف النصر با صراحت اعلام کرده است که واشنگتن با بهانه‌های مختلف از جمله نگرانی‌های مربوط به انتقال فناوری یا تحریم‌های بین‌المللی، مسیر دستیابی بغداد به سامانه‌های پیشرفته پدافند هوایی را مسدود کرده است. به گفته وی، این ممانعت نه یک بار بلکه به شکل سیستمی و در طول سال‌های گذشته ادامه داشته و هر زمان که مقامات عراقی به طور جدی برای خرید تجهیزات دفاعی از کشورهای مختلف از جمله روسیه و چین اقدام کرده‌اند، فشارهای آمریکایی به شکل محسوس افزایش یافته است. این مقام در ائتلاف النصر تأکید کرده که واشنگتن ترجیح می‌دهد عراق همچنان به عنوان کشوری با آسمان باز و بدون توان دفاعی مستقل باقی بماند تا بتواند از این خلأ برای اعمال نفوذ و حتی اجرای عملیات‌های هوایی خود در خاک عراق استفاده کند. این ادعا در حالی مطرح می‌شود که حضور نظامی آمریکا در عراق طی سال‌های اخیر همواره یکی از موضوعات مناقشه‌برانگیز میان گروه‌های سیاسی و مردم این کشور بوده است.
از سوی دیگر، کارشناسان مسائل نظامی معتقدند که وابستگی عراق به آمریکا در زمینه آموزش و تجهیزات، به واشنگتن این امکان را داده تا با استفاده از اهرم‌های فشار، هرگونه خرید تسلیحاتی از رقبای خود را تحت کنترل بگیرد. به عنوان مثال، قرارداد خرید سامانه اس-۴۰۰ روسیه که سال‌ها پیش در عراق مطرح شد، هرگز به مرحله اجرا نرسید و مقامات عراقی در آن زمان به طور غیررسمی از فشارهای آمریکا برای لغو این قرارداد خبر داده بودند. ائتلاف النصر اکنون با احیای این پرونده، در واقع خواستار پاسخگویی دولت درباره دلیل عقب‌نشینی‌های مکرر از قراردادهای تسلیحاتی و عدم تحقق وعده‌های تقویت پدافند هوایی است. این ائتلاف که خود را مدافع حاکمیت ملی عراق می‌داند، از پارلمان و دولت خواسته تا گزارش شفافی از موانع موجود بر سر راه تقویت توان دفاعی کشور ارائه کنند و اجازه ندهند که منافع ملی عراق تحت‌الشعاع فشارهای خارجی قرار گیرد.
واکنش‌ها و پیامدهای امنیتی؛ از نگرانی داخلی تا سکوت منطقه‌ای
موضع‌گیری ائتلاف النصر با واکنش‌های متفاوتی در فضای سیاسی عراق روبه‌رو شده است. برخی از گروه‌های نزدیک به مقاومت، این اظهارات را تأیید کرده و خواستار خروج کامل نیروهای آمریکایی از عراق شده‌اند و آن را تنها راه تضمین استقلال کامل نظامی کشور دانسته‌اند. در مقابل، جریان‌های میانه‌رو و برخی از شرکای سنتی آمریکا در بغداد، سعی کرده‌اند این موضوع را کم‌اهمیت جلوه دهند و بر اهمیت حفظ روابط با واشنگتن در شرایط فعلی تأکید کنند. اما آنچه مسلم است، افکار عمومی عراق به ویژه پس از حوادث اخیر و حملات هوایی که گاهی امنیت شهروندان را به خطر انداخته، به شدت نسبت به این موضوع حساس شده است و پرسش اصلی این است که چرا یک کشور ثروتمند و دارای منابع کافی نمی‌تواند آسمان خود را ایمن کند. این تناقض، اعتماد عمومی را نسبت به کارایی دولت و اراده سیاسی آن برای تقویت توان دفاعی خدشه‌دار کرده است.
در سطح منطقه‌ای نیز، این خبر می‌تواند بر معادلات امنیتی تأثیرگذار باشد. عراق در همسایگی کشورهایی قرار دارد که برخی از آن‌ها دارای پیشرفته‌ترین سامانه‌های پدافندی هستند و در سال‌های اخیر شاهد رقابت تسلیحاتی در منطقه بوده‌ایم. ناتوانی عراق در تقویت پدافند هوایی، این کشور را به یک نقطه ضعف در معماری امنیتی منطقه تبدیل کرده و ممکن است برخی از بازیگران خارجی را به ماجراجویی در آسمان عراق تشویق کند. از سوی دیگر، اگر عراق بتواند بر فشارهای آمریکا غلبه کند و به سامانه‌های پیشرفته دست یابد، این امر می‌تواند موازنه قدرت را در منطقه تغییر دهد و به کاهش وابستگی بغداد به واشنگتن منجر شود. ائتلاف النصر با طرح این موضوع، در واقع تلاش دارد تا گفتمان استقلال‌خواهی در حوزه دفاعی را به یک مطالبه عمومی تبدیل کند و دولت را در برابر افکار عمومی برای هرگونه عقب‌نشینی در این زمینه پاسخگو سازد.
پیشینه پرونده و آینده پیش‌رو؛ آیا عراق می‌تواند آسمان خود را از آنِ خود کند؟
پرونده تقویت پدافند هوایی عراق سابقه‌ای طولانی دارد و به سال‌های پس از سقوط رژیم صدام بازمی‌گردد. در آن زمان، آمریکا با وعده تجهیز ارتش عراق به سلاح‌های مدرن، در واقع ساختار نظامی این کشور را به شکلی طراحی کرد که وابستگی حداکثری به واشنگتن داشته باشد. در طول دو دهه گذشته، عراق بارها تلاش کرده تا با خرید سامانه‌های پدافندی از کشورهای مختلف، این وابستگی را کاهش دهد، اما هر بار با موانعی از جمله فشارهای سیاسی آمریکا، تحریم‌های بین‌المللی (به ویژه در دوره تحریم‌های تسلیحاتی علیه روسیه و چین) و همچنین نبود زیرساخت‌های فنی لازم روبه‌رو شده است. ائتلاف النصر اکنون این پرونده را به عنوان نمادی از ناکامی دولت در تأمین امنیت ملی مطرح می‌کند و خواستار بازنگری جدی در راهبرد دفاعی کشور است. به گفته تحلیلگران، بدون یک پدافند هوایی قوی، عراق نمی‌تواند ادعای حاکمیت کامل بر آسمان خود را داشته باشد و این امر بر سایر حوزه‌های امنیتی و حتی اقتصادی نیز تأثیر منفی می‌گذارد.
آینده این پرونده به چند عامل کلیدی بستگی دارد: نخست، اراده سیاسی دولت عراق برای ایستادگی در برابر فشارهای آمریکا و تنوع‌بخشی به منابع تسلیحاتی خود؛ دوم، تحولات بین‌المللی و میزان انعطاف‌پذیری واشنگتن در قبال متحدان خود در منطقه؛ و سوم، میزان هماهنگی گروه‌های سیاسی عراقی برای حمایت از یک برنامه ملی تقویت پدافند. ائتلاف النصر با طرح این موضوع در رسانه‌ها، سعی دارد تا افکار عمومی را نسبت به این پرونده حساس نگه دارد و از فراموش شدن آن جلوگیری کند. در هفته‌های آینده، احتمالاً شاهد طرح سؤال از وزیر دفاع در پارلمان و یا برگزاری جلسات تخصصی در کمیسیون امنیت و دفاع خواهیم بود. آنچه مسلم است، عراق در یک نقطه حساس قرار گرفته و باید تصمیم بگیرد که آیا می‌خواهد همچنان آسمانش میدان تاخت‌وتاز دیگران باشد یا با تکیه بر توان داخلی و همکاری‌های منطقه‌ای، حاکمیت هوایی خود را تثبیت کند. پاسخ به این پرسش، سرنوشت امنیت نسل‌های آینده عراق را رقم خواهد زد.
در حال بارگذاری نظرات...