چرا قیمت نفت ناگهان سقوط کرد؟ تصمیمی که بازارهای جهانی را شوکه کرد

به گزارش تیترستان؛ قیمت نفت در معاملات روز دوشنبه پس از صعود به نزدیکی ۱۱۰ دلار در هر بشکه، تحت تأثیر تصمیم تازه دونالد ترامپ درباره معافیت‌های تحریمی کاهش یافت. قیمت معاملات آتی نفت خام برنت با یک دلار و ۴۳ سنت معادل ۱.۳۰ درصد کاهش، به ۱۰۸ دلار و ۴۳ سنت در هر بشکه رسید. قیمت نفت برنت در پایان معاملات روز جمعه تا ۱۱۰ دلار صعود کرده و به بالاترین سطح خود از ۱۹ مه رسیده بود. قیمت نفت خام «وست تگزاس اینترمدیت» (WTI) آمریکا نیز با ۵۳ سنت معادل ۰.۵۲ درصد کاهش، به قیمت ۱۰۰ دلار و ۸۸ سنت در هر بشکه معامله شد. این کاهش قیمت در حالی رخ داد که بازارهای جهانی هنوز در شوک تنش‌های اخیر خاورمیانه بودند و بسیاری از تحلیلگران پیش‌بینی می‌کردند روند صعودی قیمت‌ها ادامه یابد.

فرمان اجرایی ترامپ؛ چرخش ناگهانی در سیاست تحریمی

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه فرمان اجرایی را امضا کرد که بر اساس آن، تحریم‌ها و تعرفه‌های کلیدی مقرر در قانونی موسوم به «قانون گراهام» لغو می‌شوند. ترامپ ماه گذشته این قانون را با اصرار قانون‌گذارانی امضا کرده بود که قصد داشتند به دلیل جنگ در اوکراین، بر مسکو فشار وارد کنند. با این حال، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، اعلام کرد که رئیس‌جمهور تا ۶۰ روز فرصت خواهد داشت تا تاثیرات اقتصادی این معافیت‌ها را ارزیابی کند. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که ترامپ با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، برای صادرات گازوئیل به آمریکا به توافق رسید. به نظر می‌رسد این توافق نقطه عطفی در روابط دو کشور و بازار انرژی باشد.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، اظهار کرد که این اقدامات آمریکا به اوکراین آسیب خواهد رساند و آن را نشانه‌ای از کاهش حمایت غرب از کی‌یف در برابر روسیه دانست. کارشناسان معتقدند که این فرمان اجرایی می‌تواند به کاهش تنش‌ها در بازار انرژی منجر شود، اما همزمان نگرانی‌هایی را در مورد استمرار تحریم‌ها علیه روسیه ایجاد کرده است. برخی تحلیلگران سیاسی بر این باورند که ترامپ با این حرکت قصد دارد همزمان با کاهش فشار بر مسکو، زمینه را برای توافقات گسترده‌تر اقتصادی فراهم کند. این در حالی است که کنگره آمریکا هنوز واکنش رسمی به این تصمیم نشان نداده است.

تنش‌های خاورمیانه و تهدید امنیت کشتیرانی

روز جمعه، قیمت نفت خام برنت برای نخستین بار از ماه مه، تحت تاثیر تنش‌ها و تهدیدهای امنیتی در خاورمیانه که نگرانی‌هایی را در مورد امنیت کشتیرانی و محدودتر شدن عرضه جهانی انرژی ایجاد کرده بود، به مرز ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسید. بر اساس گزارش رویترز، شرکت تحلیل داده‌های «کپلر» در یادداشتی در روز جمعه اعلام کرد که تشدید حملات به کشتی‌های تجاری باعث شده جریان نفت خام از خلیج فارس به‌شدت کاهش یابد؛ به‌طوری که میانگین هفت‌روزه صادرات در هفته گذشته به حدود ۸.۵ میلیون بشکه در روز رسید، در حالی که این رقم در هفته پیش از آن بیش از ۲۰ میلیون بشکه در روز بود. این شرکت افزود که هفته گذشته دست‌کم ۱۰ حادثه تایید شده برای کشتی‌های تجاری گزارش شده است.

این کاهش شدید صادرات نفت از خلیج فارس، که شریان حیاتی بازار جهانی انرژی محسوب می‌شود، نگرانی‌های جدی را در مورد امنیت عرضه ایجاد کرده است. کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامه این تنش‌ها می‌تواند به افزایش بی‌سابقه قیمت نفت و ایجاد اختلال در زنجیره تأمین انرژی جهانی منجر شود. کشورهای واردکننده نفت، به ویژه در آسیا و اروپا، در حال بررسی راه‌های جایگزین برای تأمین نیازهای خود هستند. همچنین بیمه‌های کشتیرانی نرخ‌های خود را برای عبور از تنگه هرمز به شدت افزایش داده‌اند که این خود عامل دیگری برای افزایش هزینه‌های حمل و نقل نفت است.

پیامدهای آینده؛ آیا جهش قیمت‌ها ادامه خواهد یافت؟

تصمیم ترامپ برای لغو تحریم‌ها و تعرفه‌های قانون گراهام، در حالی که تنش‌های خاورمیانه هنوز فروکش نکرده، بازار نفت را در وضعیت بلاتکلیفی قرار داده است. از یک سو، کاهش تنش‌های ژئوپلیتیک ناشی از توافق با روسیه می‌تواند به آرامش بازار کمک کند، اما از سوی دیگر، اختلال در صادرات نفت خلیج فارس به دلیل حملات به کشتی‌ها، خطر کمبود عرضه را جدی نگه داشته است. تحلیلگران مؤسسات مالی بین‌المللی پیش‌بینی می‌کنند که در کوتاه‌مدت نوسانات قیمت نفت ادامه یابد و هرگونه خبر جدید از خاورمیانه یا روسیه می‌تواند روند قیمت‌ها را به سرعت تغییر دهد.

در چنین شرایطی، کشورهای مصرف‌کننده نفت با چالش دوگانه‌ای روبرو هستند: از یک سو باید امنیت عرضه انرژی خود را تضمین کنند و از سوی دیگر، با افزایش قیمت‌ها و فشار تورمی مقابله کنند. کارشناسان انرژی معتقدند که اگر تنش‌ها در خلیج فارس ادامه یابد، قیمت نفت می‌تواند به بالای ۱۲۰ دلار در هر بشکه برسد و این امر می‌تواند به رکود اقتصادی در برخی کشورهای واردکننده منجر شود. از سوی دیگر، اگر توافق ترامپ و پوتین به کاهش واقعی تنش‌ها منجر شود، ممکن است شاهد کاهش تدریجی قیمت‌ها باشیم. اما آنچه مسلم است، بازار نفت همچنان تحت تأثیر عوامل سیاسی و امنیتی، روزهای پرنوسانی را پیش رو خواهد داشت و فعالان بازار باید آماده هرگونه غافلگیری باشند.