تغییر معادله تقوا در اقتصاد ایران؛ پیامی که از تریبون دولتی به گوش کارآفرینان رسید
به گزارش تیترستان؛ معاون حقوقی رئیس‌جمهور در اظهاراتی که به نظر می‌رسد نقطه عطفی در گفتمان اقتصادی دولت چهاردهم باشد، تأکید کرد که تقوا در عرصه تولید و کارآفرینی با مسئولیت‌پذیری معنا می‌یابد. این سخنان که در جمع فعالان اقتصادی و صنعتی بیان شد، بازتاب گسترده‌ای در محافل کارآفرینی و رسانه‌های تخصصی داشته است. نگاهی به متن خبر نشان می‌دهد که او هر مسئولیتی را دارای الزامات خاص خود دانسته و تقوای حرفه‌ای را نه یک مفهوم انتزاعی، بلکه مستلزم تلاش مسئولانه برای خدمت به جامعه تفسیر کرده است. این تفسیر تازه از مفهوم تقوا، در فضایی که سال‌هاست تولیدکنندگان با چالش‌های متعدد ساختاری و مقرراتی دست و پنجه نرم می‌کنند، می‌تواند به مثابه تغییر رویکرد دولت در قبال بخش خصوصی تلقی شود. به عبارت دیگر، معاون حقوقی رئیس‌جمهور کوشیده است تا با پیوند زدن مفاهیم اخلاقی و دینی با وظایف اقتصادی، مسئولیت‌پذیری را به عنوان معیار اصلی تقوای حرفه‌ای معرفی کند. این سخنان در حالی مطرح می‌شود که بسیاری از فعالان اقتصادی از وجود موانع بروکراتیک و تفسیرهای ناهمگون از قوانین گلایه دارند و امیدوارند چنین مواضعی به تغییر رویه‌های اجرایی منجر شود.
تقوای حرفه‌ای؛ از شعار تا عمل در میدان تولید
معاون حقوقی رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اینکه تقوا تنها به عبادات فردی محدود نمی‌شود، تصریح کرد که عرصه تولید و کارآفرینی نیز عرصه آزمون تقواست. او توضیح داد که یک کارآفرین متقی کسی است که علاوه بر سودآوری، به مسئولیت‌های اجتماعی و اخلاقی خود نیز پایبند باشد و در قبال جامعه و ذی‌نفعان احساس تعهد کند. این مقام مسئول تأکید کرد که تقوای حرفه‌ای مستلزم پذیرش مسئولیت در قبال کیفیت محصول، رعایت حقوق کارگران و حفظ محیط زیست است و نمی‌توان آن را تنها با ظاهر دینداری سنجید. به گفته او، هر کسی که در هر جایگاهی قرار دارد، باید پاسخگوی عملکرد خود باشد و این پاسخگویی خود مصداقی از تقواست. این اظهارات در شرایطی بیان می‌شود که منتقدان سال‌هاست بر ضرورت شفافیت و پاسخگویی در بدنه اجرایی کشور تأکید می‌کنند و آن را کلید حل مشکلات اقتصادی می‌دانند. به نظر می‌رسد معاون حقوقی رئیس‌جمهور با این سخنان می‌خواهد بار دیگر بر اهمیت اخلاق حرفه‌ای در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی تأکید کند و آن را به عنوان یک ضرورت راهبردی برای عبور از بحران‌ها معرفی نماید.
در ادامه این نشست، وی با انتقاد از نگاه تک‌بعدی به مقوله تولید، خاطرنشان ساخت که نمی‌توان تنها با صدور بخشنامه و دستورالعمل، تقوا را در عرصه اقتصاد نهادینه کرد. او بر لزوم همکاری همه جانبه دستگاه‌های دولتی و نهادهای نظارتی برای ایجاد فضایی شفاف و قابل پیش‌بینی تأکید کرد و گفت که کارآفرینان باید احساس امنیت کنند تا بتوانند با انگیزه بیشتری در مسیر تولید گام بردارند. به اعتقاد او، تقوای حرفه‌ای بدون فراهم کردن زیرساخت‌های لازم و کاهش بوروکراسی معنایی نخواهد داشت و دولت نیز باید در این زمینه پیشقدم شود. این سخنان بازتابی از دغدغه‌های فعالان اقتصادی است که بارها از پیچیدگی قوانین و مقررات به عنوان بزرگ‌ترین مانع تولید یاد کرده‌اند. بنابراین، تأکید بر مسئولیت‌پذیری متقابل دولت و بخش خصوصی می‌تواند گامی مثبت در جهت بهبود فضای کسب و کار تلقی شود، هرچند که اجرایی شدن آن نیازمند عزم جدی و اقدامات عملی فراتر از شعار است.
واکنش فعالان اقتصادی به تفسیر تازه از تقوا
پس از انتشار این اظهارات، جمعی از فعالان اقتصادی و تشکل‌های صنعتی به آن واکنش نشان دادند و آن را نشانه‌ای از تغییر نگاه دولت به مقوله تولید دانستند. برخی کارآفرینان در گفت‌وگو با رسانه‌ها ابراز امیدواری کردند که این سخنان مقدمه‌ای برای کاهش فشارهای مقرراتی و افزایش اعتماد متقابل باشد. آنها تأکید کردند که سال‌هاست تقوای حرفه‌ای را در عمل با پرداخت مالیات، حفظ اشتغال و ایستادگی در برابر تحریم‌ها نشان داده‌اند و انتظار دارند دولت نیز به وعده‌های خود در زمینه حمایت از تولید عمل کند. در مقابل، برخی کارشناسان اقتصادی با احتیاط بیشتری به این اظهارات نگریستند و آن را در حد یک موضع‌گیری کلامی توصیف کردند که تا رسیدن به مرحله اجرا فاصله دارد. آنها یادآوری کردند که در سال‌های گذشته نیز چنین سخنانی مطرح شده اما در عمل تغییر محسوسی در روند تصمیم‌گیری‌ها رخ نداده است. با این حال، اکثر تحلیلگران بر این باورند که طرح چنین مباحثی در سطح معاون رئیس‌جمهور می‌تواند آغازگر گفت‌وگویی جدی در مورد اخلاق اقتصادی باشد که تاکنون کمتر به آن پرداخته شده است.
در همین ارتباط، یک فعال حوزه صنایع کوچک با اشاره به چالش‌های پیش روی کارآفرینان گفت که اگر تقوای حرفه‌ای به معنای مسئولیت‌پذیری دولت در قبال تعهداتش باشد، می‌تواند به بهبود فضا کمک کند. او افزود که بسیاری از واحدهای تولیدی در ماه‌های اخیر با مشکل تأمین مواد اولیه و نوسانات ارزی مواجه بوده‌اند و انتظار دارند دولت با عمل به وعده‌های حمایتی، تقوای خود را در عرصه اقتصاد نشان دهد. از سوی دیگر، برخی تحلیلگران رسانه‌ای نیز این اظهارات را در چارچوب تلاش دولت برای جلب نظر افکار عمومی و کاهش انتقادات از عملکرد اقتصادی ارزیابی کرده‌اند. به هر حال، آنچه مسلم است این است که طرح مفهوم تقوا در عرصه تولید، بحثی جدید را در فضای عمومی ایجاد کرده که می‌تواند به ارتقای سطح گفت‌وگو درباره اخلاق کسب و کار منجر شود. فعالان اقتصادی امیدوارند این بحث به جای ماندن در سطح تئوری، به اتخاذ سیاست‌های عملی و شفاف منجر شود.
چشم‌انداز پیش رو؛ از گفتار تا کردار
اهمیت این اظهارات را باید در بستر کلی سیاست‌های اقتصادی دولت و شرایط حساس کنونی کشور ارزیابی کرد. در ماه‌های اخیر، مقامات ارشد دولتی بارها بر ضرورت حمایت از تولید داخلی و رفع موانع کارآفرینی تأکید کرده‌اند و سخنان معاون حقوقی رئیس‌جمهور را می‌توان بخشی از این گفتمان دانست. با این حال، آنچه این سخنان را متمایز می‌کند، پیوند زدن آن با مفهوم اخلاقی تقواست که پیش از این بیشتر در حوزه‌های فردی و عبادی به کار می‌رفت. این رویکرد می‌تواند به ایجاد یک گفتمان جدید در اقتصاد ایران کمک کند که در آن مسئولیت‌پذیری، پاسخگویی و شفافیت به عنوان ارزش‌های اصلی تلقی شوند. از سوی دیگر، تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که صرف طرح شعارهای اخلاقی بدون پشتوانه اجرایی نمی‌تواند مشکلات ساختاری اقتصاد را حل کند. بنابراین، نگاه‌ها اکنون به اقدامات عملی دولت دوخته شده است تا مشخص شود آیا این بار تقوای حرفه‌ای به تغییر رویه‌ها منجر می‌شود یا همچنان در سطح بیانیه باقی می‌ماند.
در پایان، می‌توان گفت که سخنان معاون حقوقی رئیس‌جمهور درباره تقوا در عرصه تولید و کارآفرینی، در صورت پیگیری جدی، می‌تواند نقطه شروعی برای بازتعریف رابطه دولت و بخش خصوصی باشد. کارآفرینان انتظار دارند که این تفسیر تازه از تقوا به رسمیت شناختن نقش آنان در اقتصاد و کاهش فشارهای غیرضروری منجر شود. همچنین، تأکید بر مسئولیت‌پذیری می‌تواند به افزایش اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی کمک کند، عاملی که در سال‌های اخیر به دلیل ناکارآمدی برخی سیاست‌ها آسیب دیده است. با این وجود، تا زمانی که شاهد تغییرات محسوس در فضای کسب و کار، کاهش دخالت‌های غیرضروری و تسهیل فرآیندهای اداری نباشیم، نمی‌توان با قطعیت از موفقیت این رویکرد سخن گفت. اکنون توپ در زمین دولت است تا با اقدامات عملی، نشان دهد که تقوای حرفه‌ای تنها یک مفهوم انتزاعی نیست، بلکه می‌تواند به محرکی برای تحول اقتصادی تبدیل شود. در این میان، رسانه‌ها نیز نقش مهمی در مطالبه‌گری و نظارت بر اجرای این وعده‌ها دارند تا از تبدیل شدن آنها به شعارهای توخالی جلوگیری شود.
در حال بارگذاری نظرات...