پشت پرده همایش نیم قرن روابط ایران و چین؛ چرا یک مقام دانشگاهی از سطح همکاری‌ها ناراضی است؟
به گزارش تیترستان؛ اولین همایش بین‌المللی «نیم قرن روابط دیپلماتیک ایران و جمهوری خلق چین» به میزبانی دانشگاه تهران برگزار شد؛ رویدادی که هدف آن بررسی شرایط کنونی و چشم‌انداز همکاری‌های راهبردی آتی میان دو کشور عنوان شده بود. در این همایش، مقام‌های دانشگاهی و دیپلماتیک دو کشور حضور داشتند و درباره دستاوردها و کاستی‌های نیم قرن رابطه صحبت کردند. یکی از محورهای اصلی این نشست، بررسی سطح همکاری‌های علمی و دانشگاهی میان ایران و چین بود که به نظر می‌رسد با انتقادهایی جدی از سوی برخی مسئولان ایرانی مواجه شده است. در حاشیه این رویداد، یک مقام مسئول با صراحت اعلام کرد که همکاری‌های دانشگاهی دو کشور در سطح مطلوبی قرار ندارد و این موضوع نیازمند بازنگری و توجه بیشتر است. این اظهارنظر در حالی مطرح می‌شود که روابط سیاسی و اقتصادی ایران و چین در سال‌های اخیر گسترش قابل توجهی داشته و انتظار می‌رفت همکاری‌های علمی نیز همگام با سایر حوزه‌ها پیشرفت کند.
همایش نیم قرن روابط؛ بستری برای بازخوانی همکاری‌های علمی
اولین همایش بین‌المللی «نیم قرن روابط دیپلماتیک ایران و جمهوری خلق چین» با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و دیپلمات‌های دو کشور در دانشگاه تهران برگزار شد. این رویداد به مناسبت پنجاهمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک ایران و چین ترتیب داده شده بود و فرصتی برای مرور تاریخ روابط و ترسیم چشم‌انداز آینده فراهم کرد. در بخش‌های مختلف همایش، سخنرانان به ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و علمی روابط پرداختند و بر لزوم تقویت تعاملات تأکید کردند. با این حال، آنچه بیش از همه جلب توجه کرد، انتقاد صریح یکی از مسئولان از وضعیت همکاری‌های دانشگاهی بود. به نظر می‌رسد برگزاری چنین همایش‌هایی می‌تواند نقطه آغازی برای شناسایی خلأها و تدوین راهکارهای عملی جهت ارتقای سطح همکاری‌های علمی باشد. همچنین، حضور پررنگ دانشگاهیان در این نشست نشان‌دهنده اهمیت نقش آموزش عالی در تحکیم روابط دوجانبه است.
در حاشیه این همایش، شیری، یکی از مقام‌های حاضر، با اشاره به قدمت نیم قرنی روابط ایران و چین گفت که همکاری‌های دانشگاهی دو کشور در سطح مطلوبی نیست و باید تلاش بیشتری در این زمینه صورت گیرد. این اظهارنظر در حالی بیان می‌شود که طی سال‌های گذشته تفاهم‌نامه‌های متعددی میان دانشگاه‌های ایرانی و چینی امضا شده و تبادل دانشجو و استاد صورت گرفته است. اما به نظر می‌رسد این اقدامات نتوانسته انتظارات را برآورده کند و همچنان شکاف قابل توجهی میان سطح روابط سیاسی و علمی وجود دارد. کارشناسان معتقدند که یکی از دلایل این وضعیت، نبود سازوکارهای اجرایی قوی برای پیگیری تفاهم‌نامه‌ها و همچنین محدودیت‌های مالی و بوروکراتیک در دانشگاه‌های دو کشور است. از سوی دیگر، برخی تحلیلگران به تفاوت‌های زبانی و فرهنگی به عنوان موانع پیش روی گسترش همکاری‌های علمی اشاره می‌کنند که نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت است.
واکنش‌ها به انتقاد از سطح همکاری‌ها؛ فرصت یا هشدار؟
اظهارنظر صریح درباره نامطلوب بودن همکاری‌های دانشگاهی ایران و چین، واکنش‌های مختلفی را در محافل علمی و رسانه‌ای برانگیخته است. برخی از استادان دانشگاه این انتقاد را به جا می‌دانند و معتقدند که روابط علمی دو کشور بیشتر در سطح تشریفات و امضای تفاهم‌نامه خلاصه شده و به نتایج عملی ملموس منجر نشده است. آنها می‌گویند با وجود علاقه دانشجویان ایرانی به تحصیل در چین و همچنین تمایل دانشگاه‌های چینی به جذب نخبگان ایرانی، هنوز سازوکار منسجمی برای تبادل اطلاعات و همکاری‌های پژوهشی مشترک وجود ندارد. در مقابل، برخی دیگر بر این باورند که نباید انتظار داشت در مدت کوتاه، نتایج چشمگیری حاصل شود و باید به روند رو به رشد همکاری‌ها امیدوار بود. به هر حال، این اظهارنظر می‌تواند به عنوان یک هشدار جدی تلقی شود که مسئولان دو کشور را به بازنگری در سیاست‌های علمی و دانشگاهی ترغیب کند.
از سوی دیگر، برگزاری این همایش در دانشگاه تهران نشان‌دهنده عزم جدی برای بررسی آسیب‌شناسانه روابط است. در طول همایش، کارشناسان پیشنهادهایی مانند ایجاد صندوق مشترک حمایت از پروژه‌های تحقیقاتی، افزایش بورس‌های تحصیلی برای دانشجویان دو کشور، و راه‌اندازی مراکز مطالعاتی مشترک را مطرح کردند. همچنین بر لزوم استفاده از ظرفیت‌های بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان برای توسعه همکاری‌های فناورانه تأکید شد. به نظر می‌رسد که تحقق این پیشنهادها نیازمند اراده سیاسی در سطح عالی و همچنین تخصیص منابع کافی باشد. در غیر این صورت، همانطور که شیری اشاره کرد، ممکن است همکاری‌های دانشگاهی همچنان در سطح مطلوبی باقی نماند و فرصت‌های بالقوه زیادی از دست برود.
آینده همکاری‌های علمی ایران و چین؛ از حرف تا عمل
با توجه به سابقه نیم قرن روابط دیپلماتیک، ایران و چین همواره بر گسترش همکاری‌های همه‌جانبه تأکید داشته‌اند. در سال‌های اخیر و به ویژه پس از توافق ۲۵ ساله، انتظارات برای توسعه روابط در حوزه‌های مختلف از جمله علم و فناوری افزایش یافته است. اما آنچه در همایش دانشگاه تهران مطرح شد، نشان می‌دهد که همکاری‌های دانشگاهی نتوانسته همپای سایر حوزه‌ها پیشرفت کند. کارشناسان معتقدند که یکی از راه‌های برون‌رفت از این وضعیت، تمرکز بر پروژه‌های مشترک با اهداف مشخص و زمان‌بندی شده است. برای مثال، می‌توان در حوزه‌هایی مانند انرژی‌های تجدیدپذیر، هوش مصنوعی، بیوتکنولوژی و مدیریت آب که هر دو کشور با چالش‌های مشترکی مواجه هستند، همکاری‌های هدفمند تعریف کرد. همچنین تبادل استاد و دانشجو می‌تواند به شکل نظام‌مند و با حمایت مالی دو طرف انجام شود تا از حالت نمادین خارج شود.
در نهایت، به نظر می‌رسد که اظهارنظر اخیر درباره نامطلوب بودن سطح همکاری‌های دانشگاهی، می‌تواند به عنوان یک نقطه عطف در روابط علمی دو کشور تلقی شود. اگر مسئولان دو طرف این انتقاد را جدی بگیرند و به دنبال رفع موانع موجود باشند، می‌توان امیدوار بود که در سال‌های آینده شاهد رشد قابل توجه همکاری‌های دانشگاهی باشیم. در غیر این صورت، خطر عقب‌ماندن از رقبای منطقه‌ای و از دست دادن فرصت‌های همکاری با یکی از قدرت‌های علمی جهان وجود دارد. دانشگاه تهران به عنوان میزبان این همایش، می‌تواند نقش پیشرو در پیگیری مصوبات و پیشنهادهای مطرح شده ایفا کند. همچنین رسانه‌ها و نهادهای علمی باید بر روند اجرایی شدن توافق‌ها نظارت داشته باشند تا وعده‌ها در حد حرف باقی نماند. در مجموع، آینده همکاری‌های علمی ایران و چین به اراده عملی و پیگیری مستمر دو طرف بستگی دارد.
در حال بارگذاری نظرات...