شمشیر برنده از غلاف بیرون آمد؛ رزمایشی که از تایوان تا هوکایدو را در بر می‌گیرد / چه کسی غافلگیر می‌شود؟

به گزارش تیترستان؛ رزمایش نظامی مشترک و گسترده ژاپن و آمریکا با نام «شمشیر برنده» در حالی آغاز شده که به گفته خبرگزاری کیودو، این مانور بزرگترین تحرک نظامی دو کشور در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. در این رزمایش حدود ۴۵ هزار نظامی ژاپنی و ۱۲ هزار نیروی آمریکایی شرکت دارند و محدوده اجرای آن از آب‌های نزدیک تایوان تا جزیره هوکایدو در شمال ژاپن گسترده است. این مانور که قرار است تا ۲۹ اکتبر (حدود ۱۰ روز آینده) ادامه یابد، به گفته تحلیلگران نظامی پیامی روشن به کشورهای منطقه و به‌ویژه چین و کره شمالی ارسال می‌کند. همچنین انتظار می‌رود نظامیانی از کشورهای استرالیا، آلمان و فرانسه نیز به این رزمایش ملحق شوند تا ابعاد بین‌المللی آن بیش از پیش تقویت شود. برگزاری این رزمایش در شرایطی است که تنش‌های ژئوپلیتیکی در شرق آسیا بر سر مسئله تایوان و برنامه هسته‌ای کره شمالی به اوج خود رسیده و هرگونه تحرک نظامی می‌تواند موازنه قدرت را تحت تأثیر قرار دهد.

رونمایی از موشک‌های جدید و سیستم‌های دفاعی پیشرفته

یکی از مهم‌ترین بخش‌های رزمایش شمشیر برنده، رونمایی از موشک‌های جدید متحرک نوع ۲۵ با برد حدود هزار کیلومتر است که در خارج از پایگاهی در قلمرو کوماموتو به نمایش گذاشته خواهد شد. نظامیان دو کشور قرار است نحوه راهبری و به‌کارگیری این تسلیحات را تمرین کنند، هرچند پرتاب موشک‌های واقعی جزو برنامه رزمایش نخواهد بود. این موشک‌ها با برد هزار کیلومتری می‌توانند اهدافی در فاصله دورتر از مرزهای ژاپن را هدف قرار دهند و به همین دلیل توجه کارشناسان را به خود جلب کرده‌اند. علاوه بر این، ارتش آمریکا برای نخستین بار از سیستم بازدارندگی کشتی نیروی دریایی (NMESIS) و سیستم یکپارچه دفاع هوایی دریایی (MADIS) در جزیره یوناگونی ژاپن استفاده خواهد کرد. این سیستم‌ها به طور ویژه برای مقابله با موشک‌ها و اهداف پروازی در سطح پایین طراحی شده‌اند و به کارگیری آن‌ها در این رزمایش نشان‌دهنده تمرکز واشنگتن و توکیو بر ارتقای توان دفاعی در برابر تهدیدات موشکی و پهپادی است.

در بخش دیگری از این رزمایش، تمرین دفع حملات هوایی و موشک‌های بالستیک در جزیره هوکایدو انجام می‌شود که از نظر راهبردی اهمیت بالایی دارد. همچنین فرودهای آبی-خاکی و نحوه فرود با چتر نجات و تمرینات لازم برای هماهنگی در تخلیه افراد مجروح در بخش‌های مختلف ژاپن برنامه‌ریزی شده است. شرکت‌کنندگان قصد دارند عملیات‌هایی را نیز در پاسخ به حملات در فضای بیرونی (فضای ماورای جو) و فضای سایبری تمرین کنند. این تمرین‌ها نشان می‌دهد که رزمایش شمشیر برنده صرفاً یک مانور زمینی نیست، بلکه ابعاد هوایی، دریایی، فضایی و سایبری را نیز در بر می‌گیرد و به نوعی نمایشی از توانمندی همه‌جانبه دو کشور در حوزه دفاعی است. به گفته مقامات نظامی، هدف از این تمرینات افزایش هماهنگی بین نیروهای ژاپنی و آمریکایی در سناریوهای مختلف جنگی و بحرانی است.

پاسخ به تهدیدات کره شمالی و پیام به چین

رزمایش شمشیر برنده هر دو سال یکبار برگزار می‌شود، اما این دوره از آن با توجه به تحولات اخیر منطقه از حساسیت ویژه‌ای برخوردار است. چندی پیش نیز آمریکا، کره جنوبی و ژاپن رزمایش مشترک پنج روزه‌ای را برگزار کردند که هدف اصلی آن آموزش نحوه پاسخگویی به ظرفیت‌های موشکی هسته‌ای کره شمالی بود. پیونگ‌یانگ این رزمایش را به شدت محکوم کرد و درباره واکنش متقابل هشدار داد و در اقدامی تلافی‌جویانه چند فروند موشک بالستیک شلیک کرد. این رزمایش چند هفته پس از آن برگزار شد که آمریکا از برگزاری رزمایش مشترک ۱۱ روزه‌ای با نام «سپر آزادی ایلچی» با کره جنوبی عقب‌نشینی کرد و آن رزمایش لغو شد. به نظر می‌رسد برگزاری شمشیر برنده در چنین شرایطی، پیامی قوی به کره شمالی و همچنین چین ارسال می‌کند که واشنگتن و توکیو عزم خود را برای تقویت بازدارندگی در منطقه جزم کرده‌اند و از فشارهای پیونگ‌یانگ عقب‌نشینی نخواهند کرد.

از سوی دیگر، گستردگی جغرافیایی رزمایش از آب‌های نزدیک تایوان تا هوکایدو، به طور ضمنی به چین نیز هشدار می‌دهد که هرگونه تحرک نظامی در تنگه تایوان با واکنش هماهنگ ژاپن و آمریکا مواجه خواهد شد. تایوان یکی از نقاط داغ ژئوپلیتیکی جهان است و چین آن را بخش جدایی‌ناپذیر خاک خود می‌داند و بارها بر لزوم اتحاد مجدد تأکید کرده است. برگزاری رزمایش در آب‌های نزدیک تایوان می‌تواند تنش‌ها را تشدید کند و پکن را به واکنش وادار سازد. تحلیلگران معتقدند که ژاپن و آمریکا با این مانور درصدد هستند تا توانایی خود را برای مداخله در سناریوهای احتمالی مربوط به تایوان به رخ بکشند و به متحدان منطقه‌ای خود اطمینان خاطر بدهند. همچنین حضور احتمالی کشورهای اروپایی مانند آلمان و فرانسه در این رزمایش نشان‌دهنده تمایل غرب برای حضور پررنگ‌تر در امنیت هندوپاسیفیک است.

اهمیت راهبردی و پیامدهای آینده

رزمایش شمشیر برنده یکی از بزرگترین مانورهای نظامی مشترک در جهان است که هر دو سال یکبار با حضور ده‌ها هزار نظامی برگزار می‌شود و به عنوان ابزاری برای نمایش قدرت و هماهنگی بین توکیو و واشنگتن شناخته می‌شود. این رزمایش در شرایطی برگزار می‌شود که ژاپن در سال‌های اخیر سیاست دفاعی خود را به طور قابل توجهی تغییر داده و بودجه نظامی خود را افزایش داده است. دولت ژاپن در دسامبر ۲۰۲۲ استراتژی امنیت ملی جدیدی را تصویب کرد که بر اساس آن، کشورش قابلیت‌های ضدحمله را به دست خواهد آورد و بودجه دفاعی خود را تا سال ۲۰۲۷ به دو درصد تولید ناخالص داخلی افزایش خواهد داد. این تغییرات که با استقبال آمریکا مواجه شده، نگرانی‌های چین و کره شمالی را برانگیخته است. رزمایش شمشیر برنده در واقع بستری برای آزمایش این قابلیت‌های جدید و تمرین هماهنگی بین نیروهای ژاپنی و آمریکایی در چارچوب استراتژی جدید است.

از منظر پیامدهای آینده، این رزمایش می‌تواند به افزایش تنش‌ها در شرق آسیا منجر شود و رقابت تسلیحاتی را تشدید کند. کره شمالی احتمالاً با انجام آزمایش‌های موشکی بیشتر یا نمایش قدرت نظامی پاسخ خواهد داد و چین نیز ممکن است اقدامات نظامی خود را در نزدیکی تایوان افزایش دهد. همچنین برگزاری این رزمایش می‌تواند بر مذاکرات دیپلماتیک در مورد برنامه هسته‌ای کره شمالی تأثیر منفی بگذارد و فضای گفتگو را تیره‌تر کند. از سوی دیگر، کشورهای منطقه مانند کره جنوبی و تایوان ممکن است احساس امنیت بیشتری کنند و به همکاری‌های نظامی با آمریکا و ژاپن روی آورند. در مجموع، رزمایش شمشیر برنده نه تنها یک مانور نظامی، بلکه یک پیام سیاسی و راهبردی است که می‌تواند معادلات امنیتی آسیا-پاسیفیک را برای سال‌های آینده شکل دهد و واکنش‌های زنجیره‌ای را در پی داشته باشد.