احضار سفیر چین در مانیل؛ پشت پرده اظهاراتی که فیلیپین را به مرز انفجار رساند

به گزارش تیترستان؛ تنش‌های دیپلماتیک میان چین و فیلیپین در روزهای اخیر وارد مرحله تازه‌ای شده است. وزارت امور خارجه فیلیپین روز دوشنبه سفیر چین در مانیل را احضار کرد تا نارضایتی خود را از اظهاراتی که آن را «تحریک‌آمیز» و حاوی «تهدید به استفاده از زور» تلقی می‌کند، اعلام کند. این اقدام پس از آن صورت گرفت که جینگ کوان، سفیر چین، در واکنش به انتقادات وزیر دفاع فیلیپین، به طور ضمنی به احتمال پیروزی کشورش در هرگونه رویارویی با مانیل اشاره کرده بود. فیلیپین این سخنان را تهدیدی آشکار علیه حاکمیت خود دانسته و خواستار توضیح فوری از سوی پکن شده است. در همین حال، سفارت چین در مانیل با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که سخنان سفیر به‌صورت گزینشی نقل شده و برداشت‌های نادرست از آن صورت گرفته است. این تنش لفظی، بار دیگر آتش اختلافات دو کشور بر سر دریای جنوبی چین را شعله‌ور کرده است.

واکنش رسمی مانیل: احضار سفیر و هشدار درباره تبعات

ماریا ترزا لازارو، وزیر امور خارجه فیلیپین، در دیدار با سفیر چین، به او یادآوری کرد که اظهاراتش می‌تواند فضای روابط دوجانبه را به خطر بیندازد و اعتماد متقابل را خدشه‌دار کند. لازارو تأکید کرد که اختلافات باید از طریق گفت‌وگو و سازوکارهای دیپلماتیک حل و فصل شوند، نه با زبان تهدید و قدرت‌نمایی. او همچنین خواستار آن شد که چین به تعهدات خود در قبال صلح و ثبات منطقه پایبند بماند و از هرگونه اقدامی که می‌تواند به تشدید تنش‌ها منجر شود، خودداری کند. این دیپلمات ارشد فیلیپینی در ادامه افزود که کشورش حق دفاع از حاکمیت ملی و منافع دریایی خود را محفوظ می‌داند و در عین حال بر حل مسالمت‌آمیز اختلافات اصرار دارد. احضار سفیر چین در واقع پیامی روشن به پکن بود که مانیل تحمل تهدید را نخواهد داشت.

در همین رابطه، وزارت امور خارجه فیلیپین با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که اظهارات سفیر چین «مغایر با موازین دیپلماتیک و روحیه همکاری» بوده است. این وزارتخانه از دولت چین خواست تا موضع خود را شفاف کند و از تکرار چنین سخنانی که به گفته آن «می‌تواند ثبات منطقه را بر هم زند» پرهیز نماید. همچنین مقامات فیلیپینی تأکید کردند که هرگونه تهدید به استفاده از زور، نقض حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد است و مانیل حق دارد در مجامع بین‌المللی شکایت کند. این در حالی است که برخی ناظران معتقدند احضار سفیر نشان‌دهنده عزم فیلیپین برای اتخاذ موضعی سخت‌تر در قبال چین است، موضعی که ممکن است در آینده نزدیک به تغییر توازن قدرت در دریای جنوبی چین منجر شود.

موضع پکن: تکذیب تهدید و انتقاد از بزرگ‌نمایی

مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، در واکنش به احضار سفیر کشورش در مانیل، اظهارات مقامات فیلیپینی را «بزرگ‌نمایی و برداشت نادرست» از سخنان سفیر چین توصیف کرد. او تأکید کرد که چین همواره به دنبال حفظ صلح و ثبات در منطقه بوده و از استفاده از زور خودداری کرده است، اما در عین حال از هیچ اقدامی برای دفاع از حاکمیت و منافع ملی خود فروگذار نخواهد کرد. مائو نینگ همچنین از برخی سیاستمداران فیلیپینی خواست که از رفتارهای غیرمسئولانه و تحریک‌آمیز دست بردارند و به جای دامن زدن به تنش‌ها، به مسیر گفت‌وگو بازگردند. این سخنگو افزود که چین و فیلیپین همسایگانی هستند که منافع مشترک زیادی دارند و باید اختلافات را از طریق مشورت‌های دوستانه حل کنند.

سفارت چین در مانیل نیز با انتشار بیانیه‌ای جداگانه اعلام کرد که سخنان سفیر کوان به‌صورت گزینشی و خارج از بافت کامل نقل شده و هدف آن ایجاد سوءتفاهم بوده است. در این بیانیه آمده است که چین همواره بر حل مسالمت‌آمیز اختلافات دریایی تأکید داشته و اظهارات اخیر تنها پاسخی به اتهامات ناروا از سوی مقامات فیلیپینی بوده است. با این حال، به نظر می‌رسد این توضیحات نتوانسته است خشم مانیل را فرو نشاند، زیرا وزیر خارجه فیلیپین صراحتاً اعلام کرده که چنین اظهاراتی «غیرقابل قبول» است. کارشناسان معتقدند که پکن با تکذیب تهدید، در واقع می‌خواهد از تشدید تنش‌ها جلوگیری کند، اما در عین حال نمی‌خواهد عقب‌نشینی کند و این وضعیت می‌تواند به بن‌بست دیپلماتیک منجر شود.

ریشه‌های تنش: دریای جنوبی چین و آینده روابط

اختلافات میان چین و فیلیپین بر سر دریای جنوبی چین از دیرباز یکی از مهم‌ترین نقاط تنش در منطقه بوده است. دو کشور در سال‌های اخیر بارها در مورد حاکمیت جزایر و مناطق مورد مناقشه در این دریا با یکدیگر دچار تنش شده‌اند. فیلیپین که از حمایت متحد دیرینه خود، ایالات متحده، برخوردار است، بارها چین را به اقدامات قهرآمیز و نقض حقوق بین‌الملل متهم کرده است. از سوی دیگر، چین با تأکید بر حق حاکمیت تاریخی خود، فعالیت‌های نظامی و عمرانی در این منطقه را حق قانونی خود می‌داند. این تنش‌ها در ماه‌های اخیر با افزایش گشت‌های دریایی و اظهارات تند مقامات دو طرف، وارد فاز جدیدی شده است. احضار سفیر چین در مانیل را می‌توان واکنشی به همین فضای پرتنش دانست که نشان می‌دهد فیلیپین دیگر حاضر نیست تهدیدهای لفظی را نادیده بگیرد.

اهمیت این رویداد فراتر از یک احضار دیپلماتیک ساده است. فیلیپین در ماه‌های گذشته روابط دفاعی خود را با آمریکا تقویت کرده و میزبان پایگاه‌های نظامی بیشتری شده است، امری که پکن آن را تهدیدی علیه امنیت ملی خود می‌داند. از سوی دیگر، چین نیز با افزایش حضور نظامی در دریای جنوبی چین و انجام رزمایش‌های گسترده، قدرت خود را به رخ می‌کشد. کارشناسان سیاسی بر این باورند که تشدید تنش‌ها می‌تواند به بروز درگیری‌های ناخواسته منجر شود، به ویژه اگر دو طرف به جای گفت‌وگو، بر زبان زور تکیه کنند. با این حال، هر دو کشور در نهایت به ثبات و همکاری اقتصادی نیاز دارند و به همین دلیل احتمال می‌رود که میانجی‌گری‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها آغاز شود. آینده روابط چین و فیلیپین به توانایی دو طرف در مدیریت اختلافات و یافتن راه‌حل‌های مسالمت‌آمیز بستگی دارد.