پاسخ دفتر رهبر شهید به درخواست شهردار مشهد؛ نام‌های باسابقه در امان می‌مانند؟
به گزارش تیترستان؛ در روزهای اخیر بحث بر سر تغییر نام برخی خیابان‌ها و اماکن عمومی در شهرهای مختلف کشور به نام رهبر شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای، به یکی از موضوعات داغ محافل سیاسی و اجتماعی تبدیل شده است. در تازه‌ترین تحول، دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید با انتشار اطلاعیه‌ای رسمی به درخواست‌های صورت‌گرفته برای نامگذاری اماکن دارای نام‌های رایج و باسابقه پاسخ داده و اعلام کرده است که با اینگونه تغییرنام‌ها موافق نیست. این اطلاعیه در پی مکاتبات متعدد مسئولان شهری و استانی با این دفتر صادر شده و نشان می‌دهد که موضوع نامگذاری اماکن به نام رهبر شهید، به یک مسئله کشوری با ابعاد مختلف تبدیل شده است. بر اساس گزارش تسنیم، آخرین مورد از این درخواست‌ها، پیشنهاد شهردار مشهد برای تغییر نام خیابان‌های کوهسنگی و دانشگاه این شهر به نام رهبر شهید بوده است که با واکنش صریح دفتر حفظ و نشر آثار مواجه شده است.
مخالفت صریح با تغییرنام اماکن باسابقه
دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب در پاسخ به پیشنهاد شهردار مشهد، با لحنی رسمی و قاطع اعلام کرده است: «این دفتر، با نامگذاری مکان‌های دارای نامِ رایج و باسابقه، به اسم مبارک امام مجاهد شهید حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای قدّس‌الله‌نفسه‌الزّکیّه موافقت ندارد.» این جمله کوتاه اما پرمعنا، نشان‌دهنده رویکرد این دفتر در قبال موضوع نامگذاری اماکن عمومی است. به نظر می‌رسد که مسئولان دفتر بر این باورند که نام‌های تاریخی و رایج شهرها، بخشی از هویت شهری و حافظه جمعی مردم هستند و تغییر آن‌ها می‌تواند پیامدهای فرهنگی و اجتماعی نامطلوبی به همراه داشته باشد. این مخالفت در حالی صورت می‌گیرد که طی ماه‌های گذشته، درخواست‌های مشابهی از سوی شوراهای شهر و شهرداری‌های مختلف به این دفتر ارسال شده بود و اکنون با این پاسخ، تکلیف بسیاری از این پیشنهادها روشن شده است.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که در ماه‌های اخیر، مسئولان شهری در استان‌های مختلف با انگیزه گرامیداشت یاد و خاطره رهبر شهید انقلاب، اقدام به پیشنهاد تغییر نام خیابان‌ها و میدان‌های اصلی شهرها کرده بودند. برخی از این پیشنهادها شامل تغییر نام خیابان‌های قدیمی و دارای هویت تاریخی بود که با استقبال عمومی مواجه نمی‌شد. دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید با درک این حساسیت، تصمیم گرفته است تا با صدور این اطلاعیه، خط مشی مشخصی را برای نامگذاری اماکن تعیین کند. این اقدام دفتر را می‌توان تلاشی برای حفظ میراث فرهنگی و تاریخی شهرها و جلوگیری از تغییرات شتاب‌زده در نامگذاری معابر دانست که بدون در نظر گرفتن نظرات شهروندان انجام می‌شود.
واکنش‌ها به اطلاعیه دفتر و پیامدهای آن
انتشار این اطلاعیه بلافاصله با واکنش‌های متفاوتی از سوی رسانه‌ها و افکار عمومی مواجه شد. برخی از کارشناسان شهری و فعالان میراث فرهنگی، این تصمیم را گامی مثبت در جهت حفظ هویت تاریخی شهرها ارزیابی کرده و آن را نشانه‌ای از توجه مسئولان به خواست مردم دانستند. از سوی دیگر، برخی از حامیان تغییر نام اماکن به نام رهبر شهید، این مخالفت را محدودکننده و ناهماهنگ با موج گسترده ادای احترام به مقام شامخ رهبر شهید تلقی کردند. با این حال، به نظر می‌رسد که دفتر حفظ و نشر آثار با توجه به جایگاه حقوقی و شرعی خود، صلاحیت تصمیم‌گیری در این خصوص را داشته و نظر آن برای نهادهای اجرایی لازم‌الاجراست. این اطلاعیه همچنین می‌تواند به عنوان الگویی برای سایر نهادهای تصمیم‌گیر در حوزه نامگذاری اماکن مورد استفاده قرار گیرد و از بروز اختلافات احتمالی بین مسئولان شهری و شهروندان جلوگیری کند.
از منظر حقوقی، نامگذاری معابر و اماکن عمومی معمولاً در حیطه اختیارات شوراهای اسلامی شهر و شهرداری‌ها قرار دارد، اما در مواردی که نام شخصیت‌های برجسته ملی یا مذهبی مطرح می‌شود، نظر نهادهای مرتبط با آن شخصیت نیز اهمیت پیدا می‌کند. در این میان، دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید به عنوان متولی حفظ نام و یاد ایشان، می‌تواند در فرآیند نامگذاری نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند. این اطلاعیه نشان می‌دهد که این دفتر ترجیح می‌دهد نام رهبر شهید بر اماکنی نهاده شود که از پیش فاقد نام یا دارای نام‌های تکراری و بدون هویت باشند، نه بر مکان‌های تاریخی و پرآوازه‌ای که سال‌ها در اذهان عمومی با نام فعلی شناخته می‌شوند. چنین رویکردی می‌تواند به حفظ همزمان حرمت رهبر شهید و احترام به حافظه شهری کمک کند.
اهمیت حفظ هویت شهری و آینده نامگذاری‌ها
اهمیت این تصمیم زمانی بیشتر آشکار می‌شود که به نقش نام‌های تاریخی در شکل‌گیری هویت شهری و خاطرات جمعی شهروندان توجه کنیم. خیابان کوهسنگی در مشهد، به دلیل قرار گرفتن در دامنه کوهسنگی و وجود پارک و تفرجگاه قدیمی، از دهه‌های گذشته یکی از نمادهای این شهر بوده و نام آن برای ساکنان مشهد یادآور خاطرات بسیاری است. خیابان دانشگاه نیز به واسطه وجود دانشگاه فردوسی و مراکز علمی متعدد، همواره به عنوان یکی از محورهای اصلی فرهنگی و آموزشی شهر شناخته می‌شود. تغییر نام چنین مکان‌هایی نه تنها ممکن است باعث سردرگمی شهروندان و اختلال در نشانی‌های پستی شود، بلکه می‌تواند پیوند عاطفی مردم با مکان‌های آشنا را نیز خدشه‌دار کند. بنابراین مخالفت دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید با این تغییرنام‌ها، در واقع حمایت از حفظ سرمایه اجتماعی و فرهنگی شهرهاست.
با توجه به این اطلاعیه، به نظر می‌رسد که در آینده نزدیک، شهرداری‌ها و شوراهای شهر باید در انتخاب نام برای معابر و اماکن عمومی، دقت بیشتری به خرج دهند و از تغییر نام مکان‌های دارای هویت و سابقه خودداری کنند. در عوض، می‌توانند نام رهبر شهید را بر اماکن تازه‌ساخت، میدان‌های جدید یا معابری که فاقد نام مشخص هستند، قرار دهند. این رویکرد هم ادای احترام به مقام رهبر شهید را در پی دارد و هم از بروز نارضایتی عمومی و اختلال در زندگی روزمره شهروندان جلوگیری می‌کند. تجربه نشان داده است که نامگذاری‌های عجولانه و بدون مشارکت مردمی معمولاً با مقاومت و بی‌توجهی شهروندان مواجه می‌شود و چه بسا پس از مدتی به فراموشی سپرده می‌شود. بنابراین، تصمیم دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید را می‌توان گامی در جهت عقلانی‌سازی فرآیند نامگذاری اماکن عمومی و توجه به نظرات و خواست مردم دانست.
در حال بارگذاری نظرات...