پاسخ یک کارشناس به تهدید ترامپ: چرا «مادر بمب‌ها» هرگز روی ایران فرود نمی‌آید؟
به گزارش تیترستان؛ علی بیگدلی، کارشناس مسائل بین‌الملل و استاد دانشگاه، در گفتگویی با ایلنا درباره اظهارات اخیر مقامات آمریکایی و تهدید دونالد ترامپ به استفاده از «مادر بمب‌ها» علیه ایران، تأکید کرد که شرایط ایران به هیچ وجه با افغانستان گذشته قابل مقایسه نیست. وی با اشاره به تفاوت‌های بنیادین در ساختار حکومتی، توان دفاعی و شرایط داخلی دو کشور، تصریح کرد که واشنگتن به خوبی می‌داند در صورت هرگونه ماجراجویی نظامی، با واکنش شدید و غیرقابل پیش‌بینی تهران مواجه خواهد شد. بیگدلی همچنین به حضور سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در نشست وزیران خارجه سازمان همکاری اسلامی در بغداد اشاره کرد و آن را فرصتی مغتنم برای بهبود روابط ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس دانست. این کارشناس مسائل بین‌الملل در ادامه با انتقاد از اظهارات سرلشکر رضایی مبنی بر پیاده کردن نیرو در شیخ‌نشین‌ها در صورت حمله به ایران، گفت که چنین مواضعی نباید مطرح می‌شد چراکه ایران هیچ‌گاه به دنبال حمله به هیچ نقطه‌ای نیست. وی بر ضرورت اتخاذ سیاستی انعطاف‌پذیر در شرایط کنونی تأکید کرد و خواستار استفاده حداکثری از فرصت‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ شد.
تفاوت‌های بنیادین ایران و افغانستان؛ چرا تهدید «مادر بمب‌ها» جدی نیست؟
بیگدلی در پاسخ به این پرسش که آیا ایران باید برای جلوگیری از تهدید ترامپ به شورای امنیت سازمان ملل متحد شکایت کند، اظهار کرد که به نظر او ایران چنین اقدامی را انجام نخواهد داد، زیرا شرایطی که آمریکا «مادر بمب‌ها» را در افغانستان به کار برد، کاملاً متفاوت بود. وی توضیح داد که آمریکا در آن زمان خصومت عمیقی نسبت به افغانستان داشت و پس از ۲۰ سال حضور نظامی و متحمل شدن هزینه‌های سنگین جانی و مالی، به دنبال اقدامی تلافی‌جویانه بود. در حالی که در مورد ایران، واشنگتن به خوبی آگاه است که هرگونه اقدام نظامی با واکنش شدید و فوری تهران روبرو خواهد شد. این استاد دانشگاه افزود: «وضعیت ایران با افغانستان تفاوت اساسی دارد؛ افغانستان هم از لحاظ تسلیحاتی و هم از شرایط داخلی در وضعیتی نبود که بتواند پاسخ آمریکا را بدهد، اما در ایران دولت هنوز بر سرکار است و از قدرت دفاعی قابل توجهی برخوردار است.» به گفته وی، دولت آمریکا می‌داند که در صورت انجام چنین اقدامی، ممکن است با واکنش ایران مواجه شود و این موضوع در مورد شیخ‌نشین‌های خلیج فارس هم صدق می‌کند و آمریکا نمی‌تواند بدون در نظر گرفتن پیامدهای چنین اقدامی تصمیم‌گیری کند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل همچنین با اشاره به اینکه تهدیدهای مطرح‌شده از سوی آمریکا لزوماً به معنای اقدام نظامی نیست، گفت: «طبق موازینی که در دیپلماسی وجود دارد، دولت‌ها در جریان مذاکرات ممکن است شاخ‌وشانه بکشند، اما وقتی پای مذاکره می‌نشینند، شرایط متفاوت می‌شود.» وی تأکید کرد که پیش از انتخابات آمریکا، اصلاً برای واشنگتن مقرون به صرفه نیست که دست به حمله نظامی بزند و از سوی دیگر، اگر ایران هم بخواهد اقدامی تحریک‌آمیز انجام دهد، کار اشتباهی است. بیگدلی هشدار داد که اگر آمریکا و اسرائیل تحریک شوند برای جنگ مجدد، این جنگ می‌تواند بسیار عمیق و گسترده باشد، بنابراین به نظامیان و سیاسیون پیشنهاد می‌کند که هرگز دست به چنین حمله پیشدستانه‌ای نزنند. وی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به ضرورت بازنگری در سیاست خارجی کشور، خواستار دو آشتی مهم شد: یکی آشتی با ملت و دیگری آشتی با دنیا. به اعتقاد او، ایران باید نگاه غضب‌آلود خود به دنیا را تغییر دهد و دیدگاهی جدید را در دستور کار قرار دهد تا بتواند از فرصت‌های پیش‌آمده به نفع منافع ملی استفاده کند.
دیپلماسی منطقه‌ای و نقش عراقچی در نشست بغداد
بیگدلی در بخش دیگری از این گفتگو به حضور سیدعباس عراقچی در نشست وزیران خارجه سازمان همکاری اسلامی در بغداد اشاره کرد و آن را فرصتی مناسب برای بهبود روابط ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس دانست. وی با انتقاد از اظهارات سرلشکر رضایی مبنی بر پیاده کردن نیرو در شیخ‌نشین‌ها در صورت حمله به ایران، گفت: «به نظرم ایشان نباید این حرف را می‌زد چراکه ما هیچ‌گاه دنبال حمله به هیچ نقطه‌ای نیستیم.» این کارشناس مسائل بین‌الملل تأکید کرد که در شرایط کنونی، راهی جز اتخاذ سیاستی انعطاف‌پذیر نداریم و عراقچی باید از فرصت حضور در نشست‌های مختلف برای برقراری ارتباطی جدید با شیخ‌نشین‌های خلیج فارس استفاده می‌کرد و آن‌ها را به کمک برای پایان دادن به جنگ تشویق می‌کرد. وی افزود که در شرایطی که ایران و آمریکا هر دو با نوعی بلاتکلیفی و بی‌عملی مواجه هستند، ادامه این وضعیت می‌تواند مشکلات بیشتری ایجاد کند و اگر نتانیاهو به پیروزی برسد، ضلع سومی هم به این معادله اضافه خواهد شد. اسرائیل نشان داده است که رفتار خشونت‌آمیز و غیرطبیعی نسبت به کشور ما دارد و این موضوع باید مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی در ادامه با اشاره به ضرورت بازنگری در سیاست خارجی کشور تصریح کرد: «به نظر من، دولت ایران باید دو آشتی را در دستور کار قرار دهد؛ یکی آشتی با ملت و دیگری آشتی با دنیاست.» بیگدلی خاطرنشان کرد که ایران باید نگاه غضب‌آلود خود به دنیا را تغییر دهد و یک دیدگاه جدیدی را در دستور کار خود قرار دهد. وی همچنین به نقش قدرت‌های بزرگ در روند مذاکرات اشاره کرد و گفت که سفر رئیس‌جمهور چین به واشنگتن تقریباً بدون دستاورد مشخصی به پایان رسید و درباره پوتین هم همین انتظارها مطرح است. با این حال، امیدوار است اقدامات روسیه حساب‌شده باشد و ایران بتواند استفاده بیشتری از ظرفیت این کشورها داشته باشد. بیگدلی تأکید کرد که ایران در شورای امنیت از حق وتوی این دو کشور استفاده می‌کند و بنابراین حرف‌شنوی بیشتری از آن‌ها دارد و استفاده از ظرفیت این کشورها مهم است. وی در پاسخ به پرسشی درباره نقش قطر در میانجیگری میان تهران و واشنگتن گفت که ممکن است قطر بتواند اقداماتی انجام دهد، اما هر کشوری که میانجیگری می‌کند به دنبال پتانسیل قدرت‌نمایی است و موفقیت در این مسیر برای آن‌ها امتیاز بزرگی محسوب می‌شود. به نظر او، این کار باید از سوی چین انجام می‌شد.
آینده مذاکرات و ضرورت انعطاف‌پذیری در سیاست خارجی
بیگدلی در بخش پایانی این گفتگو با اشاره به تحولات اخیر در منطقه و جهان، بر ضرورت انعطاف‌پذیری ایران در سیاست خارجی تأکید کرد و گفت: «تصور می‌کنم دیداری که پزشکیان با پوتین داشت یک مقدار مؤثر بوده است و همچنین سفر لاوروف به ایران و امتیازی که آمریکایی‌ها به پوتین برای فروش گازوئیل به اروپا و آمریکا داده‌اند، می‌تواند به نفع ما تمام شود و فضا را تا حدودی به نفع ایران بازتر کند.» وی افزود که باید دید پوتین تا چه اندازه می‌خواهد موضوع ایران را به‌عنوان اهرمی در تعامل با آمریکا نگه دارد، اما این امر باعث شده که یک لطافتی در رفتار و گفتار ترامپ نسبت به ایران به وجود بیاید. این کارشناس مسائل بین‌الملل تصریح کرد که ایران پیشنهاد آمریکا را با دقت مورد توجه قرار خواهد داد و پاسخ خود را ارائه خواهد کرد چراکه دیگر زمان نداریم و بهتر است این کار پیش از انتخابات آمریکا انجام شود. زیرا اگر بخواهیم منتظر نتیجه انتخابات بمانیم، ممکن است شرایط تغییر کند و ترامپ در صورت شکست دست به یک سیاست انتقام‌جویانه بزند. وی با اشاره به احتمال شکست حزب جمهوری‌خواه در انتخابات و پیشی گرفتن دموکرات‌ها به‌ویژه در مجلس نمایندگان، گفت که این موضوع می‌تواند بر رفتار ترامپ تأثیر بگذارد.
بیگدلی در پایان با تأکید بر اینکه ادامه وضعیت نه جنگ و نه صلح به ضرر منافع ملی است، خواستار اتخاذ تصمیمات شجاعانه و انعطاف‌پذیر در عرصه دیپلماسی شد و گفت: «در حال حاضر فشار اقتصادی و بیکاری نتیجه این حالت نه جنگ و نه صلح است و به نفع ما تمام نخواهد شد. ترامپ هم الان گرفتار است و ما اگر به فکر حفظ نظام باشیم که قطعاً هم هستیم باید در درجه اول یک همسویی با مردم داشته باشیم چراکه می‌خواهیم به این جامعه برگردیم و بقا را ادامه دهیم.» وی همچنین با اشاره به تهدیدهای مطرح‌شده از سوی آمریکا و اسرائیل، بر لزوم هوشیاری و پرهیز از اقدامات تحریک‌آمیز تأکید کرد و گفت که تجربه نشان داده است که دیپلماسی و مذاکره می‌تواند راهگشاتر از رویارویی باشد. به گفته وی، ایران باید از فرصت‌های پیش‌آمده برای کاهش تنش‌ها و بهبود روابط با کشورهای منطقه و جهان استفاده کند و از هرگونه اقدامی که می‌تواند به افزایش تنش منجر شود، خودداری نماید. این کارشناس مسائل بین‌الملل در نهایت خواستار بازنگری جدی در سیاست خارجی کشور شد تا بتواند منافع ملی را در شرایط حساس کنونی تأمین کند.
در حال بارگذاری نظرات...