پشت پرده نشست تهران؛ چه چیزی در دیدار عراقچی و لاوروف پنهان مانده است؟
به گزارش تیترستان؛ در روز دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵، تهران میزبان یک رویداد دیپلماتیک مهم بود: نشست خبری مشترک سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، و سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه. این نشست پس از مذاکراتی «بسیار مهم، فشرده و ثمربخش» برگزار شد که به گفته عراقچی، روابط دو کشور را وارد مرحله‌ای تازه کرده است. عراقچی در ابتدای این نشست با خیرمقدم به همتای روس خود و هیئت همراه، بر راهبردی بودن پیوندهای ایران و روسیه تأکید کرد و از مشارکت جامع و راهبردی میان دو کشور سخن گفت. وی به امضای «موافقت‌نامه مشارکت جامع راهبردی» در جریان سفر رسمی رؤسای جمهور دو کشور به کرملین اشاره کرد و آن را نقطه عطفی در گسترش ابعاد گسترده‌تر، عمیق‌تر و مهم‌تر مناسبات دوجانبه دانست.
محورهای کلیدی مذاکرات تهران: از اقتصاد تا امنیت
اگرچه جزئیات کامل مذاکرات پشت درهای بسته انجام شده، اما بر اساس اظهارات وزیر امور خارجه ایران، محورهای گفت‌وگو طیف گسترده‌ای از موضوعات دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی را در بر می‌گرفته است. عراقچی با اشاره به اجرایی شدن موافقت‌نامه مشارکت جامع راهبردی، تأکید کرد که این سند چارچوبی حقوقی برای همکاری‌های بلندمدت در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، تجاری، انرژی، حمل‌ونقل و فرهنگی فراهم می‌کند. به گفته وی، دو طرف در این نشست بر تسریع اجرای پروژه‌های مشترک، به‌ویژه در زمینه کریدورهای ترانزیتی و همکاری‌های بانکی، تأکید کرده‌اند. همچنین هماهنگی مواضع در قبال تحولات منطقه‌ای، از جمله اوضاع سوریه، قفقاز و افغانستان، از دیگر محورهای مهم این گفت‌وگوها بوده است که نشان‌دهنده هم‌راستایی راهبردی تهران و مسکو در مسائل امنیتی است.
در همین حال، لاوروف نیز در این نشست با اشاره به روند رو به رشد مناسبات، بر عزم مسکو برای تعمیق همکاری‌ها با تهران تأکید کرد. هرچند متن خبر به جزئیات بیشتری اشاره نکرده، اما کارشناسان معتقدند که یکی از محورهای پنهان مذاکرات، هماهنگی برای مقابله با تحریم‌های غربی و توسعه سازوکارهای مالی مستقل از نظام دلار بوده است. همچنین احتمال دارد دو طرف درباره همکاری‌های دفاعی و فنی نیز رایزنی کرده باشند، هرچند مقامات ایرانی همواره بر ماهیت صلح‌آمیز روابط تأکید دارند. به هر روی، آنچه مسلم است، این است که نشست تهران گامی عملی برای تبدیل موافقت‌نامه راهبردی به توافقات اجرایی در حوزه‌های مختلف است.
واکنش‌ها و پیام‌های نشست خبری مشترک
نشست خبری مشترک عراقچی و لاوروف در تهران بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های داخلی و خارجی داشت. عراقچی در این نشست با لحنی اطمینان‌بخش گفت که روابط ایران و روسیه «راهبردی» است و پس از امضای موافقت‌نامه مشارکت جامع، وارد «مرحله‌ای نو» شده است. این اظهارات در حالی بیان می‌شود که در ماه‌های اخیر، غرب تهران و مسکو را به همکاری نظامی متهم کرده است؛ اتهامی که مقامات ایرانی آن را رد کرده و بر ماهیت صلح‌آمیز همکاری‌ها تأکید دارند. لاوروف نیز در این نشست احتمالاً بر لزوم تقویت چندجانبه‌گرایی و مخالفت با یک‌جانبه‌گرایی غربی تأکید کرده است، مواضعی که همواره در دیدارهای مقامات روسی با ایرانی تکرار می‌شود.
از سوی دیگر، برگزاری این نشست در تهران و پس از سفر وزیر خارجه چین به ایران، نشان‌دهنده فعال‌تر شدن سیاست خارجی ایران در قبال قدرت‌های شرقی است. عراقچی در بخشی از سخنان خود به دیدارهای اخیر خود با مقامات چینی اشاره کرد و گفت که تهران به دنبال ایجاد توازن در روابط خارجی خود با نگاه به آسیا است. این رویکرد، به گفته تحلیلگران، پاسخی به فشارهای غربی و تحریم‌های آمریکا است. همچنین تأکید بر «مشارکت جامع و راهبردی» در حالی مطرح می‌شود که ایران و روسیه در سال‌های اخیر همکاری‌های نظامی و امنیتی خود را در سوریه و سایر مناطق افزایش داده‌اند و این نشست می‌تواند زمینه‌ساز توافقات جدید در حوزه‌های دفاعی باشد.
زمینه‌ها و پیامدهای راهبردی؛ نگاه به آینده
روابط ایران و روسیه در سال‌های اخیر فراز و نشیب‌های بسیاری را تجربه کرده است. از دوران تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران بر سر برنامه هسته‌ای تا همکاری‌های مشترک در مبارزه با تروریسم در سوریه، دو کشور همواره در حال تعریف منافع مشترک بوده‌اند. امضای موافقت‌نامه مشارکت جامع راهبردی در سال گذشته نقطه عطفی در این مسیر بود که اکنون با اجرایی شدن آن، تهران و مسکو به دنبال نهادینه‌سازی همکاری‌ها در قالب‌های حقوقی و اجرایی هستند. این توافق، که برای مدت ۲۰ سال تنظیم شده، شامل همکاری در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، نظامی و فناوری است و می‌تواند به عنوان یک «سند مادر» برای روابط دو کشور عمل کند.
اهمیت این نشست را می‌توان در دو سطح منطقه‌ای و بین‌المللی بررسی کرد. در سطح منطقه‌ای، ایران و روسیه به عنوان دو بازیگر کلیدی در غرب آسیا و قفقاز، می‌توانند در حل بحران‌های منطقه‌ای نقش آفرینی کنند. در سطح بین‌المللی، هر دو کشور تحت تحریم‌های غربی قرار دارند و تلاش می‌کنند با ایجاد اتحادهای راهبردی، فشارهای اقتصادی را دور بزنند. از این رو، نشست تهران را می‌توان پاسخی به سیاست‌های فشار حداکثری آمریکا و اروپا دانست. با این حال، برخی کارشناسان هشدار می‌دهند که وابستگی بیش از حد به روسیه ممکن است منافع ملی ایران را در بلندمدت تهدید کند، به‌ویژه اگر مسکو به تعهدات خود در قبال تهران پایبند نباشد. اما مقامات ایرانی با تأکید بر «راهبردی» بودن این روابط، چنین نگرانی‌هایی را رد می‌کنند و معتقدند که همکاری با روسیه، فرصتی برای تقویت موقعیت منطقه‌ای و بین‌المللی ایران است.
در حال بارگذاری نظرات...