چین در نشست شانگهای به ایران چه وعده‌ای داد که نگاه‌ها را به پکن خیره کرد؟
به گزارش تیترستان؛ در حاشیه بیست و پنجمین نشست رؤسای دولت‌های کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، لی چیانگ، نخست‌وزیر چین، در دیدار با محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور ایران، از آمادگی کشورش برای تقویت همکاری‌ها با تهران در حوزه‌های گوناگون خبر داد. این دیدار که روز دوشنبه و به نقل از خبرگزاری شینهوا منتشر شد، در شرایطی انجام می‌شود که تهران و پکن در سال‌های اخیر روابط اقتصادی و سیاسی خود را به شکل بی‌سابقه‌ای گسترش داده‌اند. لی چیانگ در این ملاقات بر تمایل چین برای پیشبرد تبادلات و همکاری‌های دوجانبه تأکید کرد و گفت که کشورش آماده است تا به پیشرفت‌های جدید در زمینه همکاری با ایران در حوزه‌های مختلف کمک کند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ایران به عنوان یکی از اعضای مهم سازمان همکاری شانگهای، در تلاش است تا از ظرفیت‌های این سازمان برای مقابله با فشارهای اقتصادی غرب استفاده کند. نخست‌وزیر چین همچنین بر ادامه تلاش‌های پکن برای گسترش صلح و ثبات در غرب آسیا تأکید کرد و افزود که چین با پایبندی به روح ابتکارات و پیشنهادهای مهم مطرح‌شده از سوی شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور این کشور، به تلاش‌های خود برای توسعه و ثبات منطقه ادامه خواهد داد.
تأکید پکن بر صلح و ثبات در غرب آسیا
لی چیانگ در ادامه این دیدار، با اشاره به نقش چین در تشویق صلح و پیشبرد گفتگو در منطقه، تصریح کرد که پکن تمام تلاش خود را برای کاهش تنش‌ها و ایجاد ثبات در غرب آسیا به کار گرفته است. این موضع‌گیری در حالی است که منطقه غرب آسیا در ماه‌های اخیر شاهد تحولات پیچیده و تنش‌های گسترده بوده و چین به عنوان یک قدرت جهانی، خود را در جایگاه میانجی‌گر و حامی ثبات معرفی می‌کند. نخست‌وزیر چین با تأکید بر اهمیت همکاری‌های چندجانبه در چارچوب سازمان همکاری شانگهای، افزود که کشورش آماده است تا تجربیات خود در زمینه توسعه اقتصادی را با ایران به اشتراک بگذارد و در پروژه‌های مشترک زیرساختی و تجاری مشارکت کند. این اظهارات نشان‌دهنده تمایل پکن برای تعمیق روابط با تهران در شرایطی است که هر دو کشور با تحریم‌های آمریکا مواجه هستند و به دنبال ایجاد سازوکارهای جایگزین برای مبادلات مالی و تجاری خود هستند. کارشناسان معتقدند که این دیدار می‌تواند نقطه عطفی در روابط دو کشور باشد و زمینه‌ساز همکاری‌های گسترده‌تر در حوزه‌های انرژی، حمل‌ونقل و فناوری شود.
از سوی دیگر، محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور ایران، در این دیدار با اشاره به ظرفیت‌های گسترده همکاری میان دو کشور، بر ضرورت اجرایی‌سازی توافقات قبلی و رفع موانع موجود در مسیر توسعه روابط اقتصادی تأکید کرد. عارف با قدردانی از مواضع چین در حمایت از چندجانبه‌گرایی و مخالفت با یک‌جانبه‌گرایی، خواستار افزایش سرمایه‌گذاری‌های چین در ایران و تسهیل انتقال فناوری و دانش فنی شد. وی همچنین بر اهمیت همکاری‌های منطقه‌ای در چارچوب سازمان همکاری شانگهای برای مقابله با چالش‌های مشترک امنیتی و اقتصادی تأکید کرد و خواستار تشکیل کارگروه‌های تخصصی برای پیگیری توافقات شد. این دیدار در حالی برگزار شد که هیئت ایرانی در نشست شانگهای حضور فعالی داشت و تلاش کرد تا نقش ایران را به عنوان یک بازیگر کلیدی در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی برجسته کند.
ایران و چین در مسیر همکاری‌های راهبردی
روابط ایران و چین در سال‌های اخیر به ویژه پس از خروج آمریکا از برجام و اعمال تحریم‌های یک‌جانبه، به سمت همکاری‌های راهبردی‌تر حرکت کرده است. دو کشور در سال ۲۰۲۱ سند همکاری جامع ۲۵ ساله را امضا کردند که شامل همکاری در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، امنیتی و فرهنگی می‌شود. چین به عنوان بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران، نقش مهمی در تأمین نیازهای کالایی و خرید نفت ایران ایفا می‌کند. در همین راستا، دیدار اخیر نخست‌وزیر چین با معاون اول رئیس‌جمهور ایران را می‌توان ادامه روند تقویت روابط دوجانبه در چارچوب این سند دانست. کارشناسان اقتصادی معتقدند که چین با توجه به نیاز خود به انرژی و موقعیت ژئوپلیتیک ایران، به دنبال تثبیت حضور خود در منطقه و ایجاد مسیرهای جدید تجاری از طریق ایران است. از سوی دیگر، ایران نیز با تکیه بر حمایت چین در سازمان‌های بین‌المللی و استفاده از ظرفیت‌های اقتصادی این کشور، می‌کوشد تا اثرات تحریم‌ها را کاهش دهد و مسیر توسعه اقتصادی خود را هموار کند.
با این حال، برخی تحلیلگران بر این باورند که گسترش روابط با چین بدون مدیریت صحیح می‌تواند چالش‌هایی را برای ایران به همراه داشته باشد. وابستگی اقتصادی به یک قدرت بزرگ، خطر ایجاد عدم تعادل در روابط تجاری و از دست رفتن فرصت‌های متنوع‌سازی را افزایش می‌دهد. همچنین، کندی اجرای پروژه‌های مشترک و موانع بانکی ناشی از تحریم‌ها، از جمله مسائلی است که تاکنون بر روابط اقتصادی دو کشور سایه انداخته است. با این وجود، به نظر می‌رسد که مقامات دو کشور مصمم به رفع این موانع و حرکت به سمت همکاری‌های عملی‌تر هستند. در این میان، نشست شانگهای به عنوان یک بستر چندجانبه، فرصت مناسبی برای ایران فراهم کرده تا علاوه بر تقویت روابط دوجانبه با چین، همکاری‌های خود را با سایر کشورهای عضو از جمله روسیه، هند و کشورهای آسیای مرکزی گسترش دهد.
پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی گسترش روابط تهران-پکن
گسترش روابط ایران و چین در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی پیامدهای قابل توجهی دارد. از یک سو، این همکاری‌ها می‌تواند به تضعیف سیاست‌های فشار حداکثری آمریکا علیه ایران کمک کند و توازن قوا در منطقه را تغییر دهد. چین به عنوان یکی از اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل متحد و قدرت اقتصادی برتر جهان، نقش مهمی در شکل‌دهی به نظام بین‌الملل دارد و حمایت آن از ایران می‌تواند در معادلات دیپلماتیک مؤثر باشد. از سوی دیگر، نزدیکی بیشتر تهران و پکن ممکن است نگرانی‌های برخی کشورهای منطقه و غرب را برانگیزد و به افزایش رقابت‌های ژئوپلیتیک منجر شود. با این حال، مقامات چینی همواره تأکید کرده‌اند که روابط این کشور با ایران علیه هیچ کشور ثالثی نیست و هدف آن حفظ صلح و ثبات در منطقه است. در همین راستا، لی چیانگ در دیدار با عارف بر نقش سازنده ایران در منطقه تأکید کرد و خواستار همکاری مشترک برای حل بحران‌های منطقه‌ای از طریق گفتگو شد.
در مجموع، دیدار نخست‌وزیر چین با معاون اول رئیس‌جمهور ایران در حاشیه نشست شانگهای را می‌توان نشانه‌ای از عزم دو کشور برای تعمیق روابط راهبردی در شرایط حساس کنونی دانست. این دیدار نه تنها بر تعهد چین به همکاری با ایران در حوزه‌های مختلف تأکید کرد، بلکه بر نقش پکن در ایجاد ثبات در غرب آسیا نیز صحه گذاشت. با توجه به روند تحولات بین‌المللی و افزایش فشارهای غرب بر ایران، به نظر می‌رسد که تهران و پکن در آینده نزدیک همکاری‌های خود را در حوزه‌های انرژی، ترانزیت، فناوری و امنیت غذایی گسترش خواهند داد. با این وجود، تحقق کامل این همکاری‌ها نیازمند رفع موانع موجود، به ویژه در حوزه بانکی و سرمایه‌گذاری، و همچنین مدیریت هوشمندانه روابط دوجانبه برای جلوگیری از وابستگی‌های ناخواسته است. آنچه مسلم است، این است که ایران و چین در مسیر تبدیل شدن به شرکای راهبردی بلندمدت گام برمی‌دارند و نشست شانگهای فرصتی برای تسریع این مسیر فراهم کرده است.
در حال بارگذاری نظرات...