حضور غیرمنتظره ایران در اجلاس شانگهای؛ پشت پرده دوشنبه چه خبر است؟
به گزارش تیترستان؛ اجلاس نخست‌وزیران سازمان همکاری شانگهای صبح امروز در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، با حضور هیئت‌های عالی‌رتبه از کشورهای عضو آغاز به کار کرد. در این میان، حضور معاون اول رئیس‌جمهوری اسلامی ایران در رأس هیئت ایرانی، توجه رسانه‌های بین‌المللی را به خود جلب کرده است. این اجلاس که به میزبانی تاجیکستان برگزار می‌شود، قرار است درباره موضوعات کلیدی مانند همکاری‌های اقتصادی، امنیتی و فرهنگی میان کشورهای عضو بحث و تبادل نظر کند. سازمان همکاری شانگهای که در سال ۲۰۰۱ تأسیس شده، امروز به یکی از مهم‌ترین بلوک‌های منطقه‌ای تبدیل شده و نقش ایران به عنوان عضو ناظر و اخیراً عضو کامل، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. کارشناسان معتقدند این حضور می‌تواند نقطه عطفی در سیاست خارجی ایران و تقویت روابط با کشورهای آسیای مرکزی و چین باشد.
جزئیات برگزاری اجلاس و محورهای اصلی گفتگو
اجلاس نخست‌وزیران سازمان همکاری شانگهای (SCO) امسال در حالی برگزار می‌شود که دستور کار آن شامل طیف گسترده‌ای از مسائل از جمله توسعه همکاری‌های تجاری، سرمایه‌گذاری مشترک، مقابله با تروریسم و افراط‌گرایی، و همچنین هماهنگی در زمینه مسائل زیست‌محیطی و انرژی است. بر اساس گزارش‌های رسیده، معاون اول رئیس‌جمهوری ایران در این نشست علاوه بر سخنرانی در جلسه عمومی، دیدارهای دوجانبه‌ای با برخی از نخست‌وزیران و مقامات ارشد کشورهای عضو خواهد داشت. هدف از این دیدارها، بررسی راه‌های گسترش همکاری‌های اقتصادی و رفع موانع موجود در مسیر تجارت آزاد میان ایران و کشورهای عضو سازمان است. همچنین قرار است پیشنهادهایی برای ایجاد کریدورهای حمل‌ونقل جدید و تسهیل تبادلات مالی ارائه شود. این اجلاس دو روزه به کار خود ادامه می‌دهد و انتظار می‌رود در پایان، بیانیه مشترکی درباره تعهد کشورهای عضو به چندجانبه‌گرایی و مقابله با یک‌جانبه‌گرایی منتشر شود.
علاوه بر این، یکی از محورهای مهم این دوره از اجلاس، بررسی پیامدهای تحولات اخیر در افغانستان و تأثیر آن بر امنیت منطقه است. کشورهای عضو شانگهای به طور مشترک نگرانی خود را از گسترش گروه‌های تروریستی و قاچاق مواد مخدر در افغانستان ابراز کرده و خواستار همکاری‌های منطقه‌ای برای مقابله با این تهدیدات هستند. ایران به عنوان همسایه افغانستان، نقش کلیدی در این زمینه ایفا می‌کند و انتظار می‌رود در این اجلاس، طرح‌های عملیاتی برای کنترل مرزها و مبارزه با تروریسم ارائه دهد. همچنین موضوع تشکیل دولت فراگیر در افغانستان و به رسمیت شناختن آن از سوی کشورهای منطقه، از دیگر مباحثی است که در حاشیه اجلاس مورد گفتگو قرار می‌گیرد. به نظر می‌رسد این اجلاس بتواند زمینه‌ساز هماهنگی بیشتر کشورهای منطقه برای حل بحران افغانستان باشد.
اهمیت حضور ایران در سازمان همکاری شانگهای
حضور فعال ایران در اجلاس نخست‌وزیران سازمان همکاری شانگهای در شرایطی صورت می‌گیرد که کشورمان در ماه‌های اخیر روند عضویت کامل خود را در این سازمان تکمیل کرده است. ایران از سال ۲۰۰۵ به عنوان عضو ناظر در این سازمان حضور داشت و پس از سال‌ها تلاش دیپلماتیک، سرانجام در اجلاس سمرقند در سال ۲۰۲۲، سند عضویت کامل آن به تصویب رسید. اکنون اولین حضور مقام عالی‌رتبه ایرانی در اجلاس نخست‌وزیران پس از عضویت کامل، نشان‌دهنده عزم جدی جمهوری اسلامی برای ایفای نقش فعال در معادلات منطقه‌ای و بهره‌گیری از ظرفیت‌های این سازمان است. کارشناسان سیاسی معتقدند که عضویت در شانگهای می‌تواند به ایران کمک کند تا از انزوای اقتصادی خارج شده و با تکیه بر بازارهای بزرگ کشورهای عضو، به ویژه چین و روسیه، فشار تحریم‌ها را کاهش دهد. همچنین همکاری‌های امنیتی و اطلاعاتی در چارچوب این سازمان می‌تواند امنیت مرزهای شرقی ایران را تقویت کند.
از سوی دیگر، سازمان همکاری شانگهای به عنوان یک نهاد چندجانبه با محوریت آسیای مرکزی، می‌تواند پل ارتباطی ایران با کشورهای منطقه باشد و زمینه‌ساز همکاری‌های بیشتر در پروژه‌های زیرساختی مانند راه‌آهن پنج کشور، کریدور شمال-جنوب و توسعه بندر چابهار شود. ایران با موقعیت ژئوپلیتیک منحصر به فرد خود می‌تواند به عنوان دروازه ورود کشورهای آسیای مرکزی به آب‌های آزاد و بازارهای جهانی عمل کند. در این اجلاس، هیئت ایرانی احتمالاً پیشنهادهای مشخصی برای سرمایه‌گذاری مشترک در بخش‌های انرژی، معدن و حمل‌ونقل ارائه خواهد داد. همچنین با توجه به ریاست دوره‌ای ازبکستان بر سازمان، انتظار می‌رود که موضوع گسترش همکاری‌های علمی و فناوری نیز در دستور کار قرار گیرد و ایران بتواند از تجربیات کشورهای پیشرفته عضو در زمینه فناوری‌های نوین بهره‌مند شود.
پیامدهای آینده و چشم‌انداز همکاری‌های منطقه‌ای
اجلاس دوشنبه را می‌توان آغازی برای فصل جدیدی از همکاری‌های ایران با سازمان همکاری شانگهای دانست. با توجه به اینکه ایران در سال‌های اخیر سیاست نگاه به شرق را در پیش گرفته است، حضور فعال در این سازمان می‌تواند به تحکیم این سیاست کمک کند. تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که در ماه‌های آینده، شاهد افزایش سفرهای متقابل مقامات ایرانی و کشورهای عضو، امضای تفاهم‌نامه‌های اقتصادی و امنیتی، و برگزاری رزمایش‌های مشترک نظامی باشیم. همچنین احتمال دارد ایران میزبان برخی از نشست‌های تخصصی شانگهای در آینده باشد، که این امر می‌تواند به تقویت جایگاه منطقه‌ای کشورمان منجر شود. از طرف دیگر، برخی ناظران معتقدند که عضویت در شانگهای نمی‌تواند جایگزین روابط ایران با غرب باشد، اما می‌تواند اهرم فشار و قدرت چانه‌زنی ایران در مذاکرات بین‌المللی را افزایش دهد.
در سطح داخلی نیز، نتایج این اجلاس می‌تواند بر معیشت مردم و اقتصاد کشور تأثیرگذار باشد. گسترش تجارت با کشورهای عضو، به ویژه در زمینه صادرات محصولات غیرنفتی، کشاورزی و صنایع دستی، می‌تواند به ایجاد اشتغال و افزایش درآمدهای ارزی کمک کند. همچنین همکاری در زمینه انرژی، به ویژه واردات گاز و برق از کشورهای آسیای مرکزی، می‌تواند به رفع ناترازی انرژی در فصول سرد سال کمک کند. با این حال، تحقق این اهداف مستلزم رفع موانع داخلی مانند قوانین گمرکی، زیرساخت‌های حمل‌ونقل و سیستم بانکی است. به هر حال، اجلاس دوشنبه نقطه عطفی در دیپلماسی منطقه‌ای ایران است و باید دید که در عمل چه دستاوردهایی برای کشور به همراه خواهد داشت. تیترستان در گزارش‌های بعدی، جزئیات مذاکرات و توافقات انجام شده را به اطلاع مخاطبان خواهد رساند.
در حال بارگذاری نظرات...