تصمیم جنجالی مجلس درباره بنزین؛ چرا افزایش قیمت پاسخ نمی‌دهد؟

در حالی که برخی کارشناسان افزایش قیمت بنزین را راهکاری برای کاهش مصرف سوخت می‌دانند، یک عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با انتقاد از این رویکرد، تأکید کرد که مشکل اصلی نه قیمت، بلکه ساختار معیوب حمل‌ونقل و کیفیت پایین خودروهای داخلی است. رحیم زارع در اظهاراتی تازه، خواستار بازنگری در حمایت از خودروسازان و حرکت به سمت تولید خودروهای برقی و هیبریدی شد و هشدار داد که گرانی بنزین می‌تواند تورم را تشدید کند و به معیشت مردم فشار آورد.

رحیم زارع، نماینده مجلس و عضو کمیسیون برنامه و بودجه، در تحلیل راهکارهای کاهش مصرف بنزین، بر اهمیت توجه به وضعیت حمل‌ونقل عمومی و کیفیت خودروهای داخلی تأکید کرد. او با اشاره به اینکه افزایش قیمت بنزین به‌تنهایی نمی‌تواند به صرفه‌جویی منجر شود، گفت: «مشکلات ناشی از تولید خودروهای بی‌کیفیت و حمایت مداوم از خودروسازان داخلی نیازمند بازنگری جدی است. به‌جای تمرکز بر اصلاح قیمت‌ها، باید به اصلاح ساختارها توجه شود.» زارع همچنین خواستار توسعه حمل‌ونقل عمومی و تسهیل واردات خودروهای باکیفیت شد و بر لزوم حرکت خودروسازان به سمت تولید خودروهای برقی و هیبریدی تأکید کرد. او از خودروسازان داخلی خواست تا با نیاز روز کشور همگام شوند و گفت: «تولید خودروهای باکیفیت و به‌روز، و حمایت از تولیدکنندگان از طریق یارانه ورود خودروهای باکیفیت چینی، به‌ویژه برقی و هیبریدی، می‌تواند راهگشا باشد.»

وی در ادامه با اشاره به ارتباط قیمت بنزین با هزینه‌های تولید و قیمت کالاها، هشدار داد که افزایش قیمت بنزین می‌تواند بار مالی زیادی بر دوش مردم بگذارد و تورم را تشدید کند. زارع بر ضرورت تقویت حمل‌ونقل عمومی رایگان در کلان‌شهرها تأکید کرد و اقدام شهرداری تهران در این زمینه را مثبت ارزیابی نمود و خواستار پیش‌بینی اعتبار در بودجه برای حمایت از این نوع حمل‌ونقل شد. او معتقد است که سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل عمومی به‌جای گران کردن سوخت، می‌تواند هم به کاهش مصرف بنزین کمک کند و هم عدالت اجتماعی را بهبود بخشد.

افزایش قیمت بنزین؛ راهکار یا فشار مضاعف؟

تحلیل‌های اقتصادی نشان می‌دهد که افزایش قیمت بنزین به‌عنوان ابزاری برای مدیریت تقاضا، در بسیاری از کشورها با شکست مواجه شده است. تجربه کشورهایی مانند مکزیک و نیجریه که اقدام به حذف یارانه سوخت کردند، نشان می‌دهد که این سیاست نه‌تنها مصرف را به‌طور چشمگیری کاهش نداده، بلکه به اعتراضات اجتماعی و افزایش تورم منجر شده است. در ایران نیز با توجه به سهم بالای حمل‌ونقل شخصی و نبود جایگزین‌های کارآمد، افزایش قیمت بنزین نمی‌تواند رفتار مصرفی را به‌طور پایدار تغییر دهد. کارشناسان معتقدند که کشش قیمتی تقاضای بنزین در کوتاه‌مدت پایین است و مصرف‌کنندگان ناچارند هزینه‌های اضافی را بپردازند بدون آنکه مصرف خود را کاهش دهند.

از سوی دیگر، تجربه کشورهایی مانند ژاپن و آلمان نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل عمومی و تولید خودروهای کم‌مصرف، مؤثرتر از قیمت‌گذاری بر سوخت بوده است. در ایران، فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل عمومی و کیفیت پایین خودروهای داخلی، مصرف بنزین را بالا نگه داشته است. بر اساس آمارهای رسمی، میانگین مصرف سوخت خودروهای داخلی حدود ۸ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر است، در حالی که استاندارد جهانی حدود ۵ لیتر است. این شکاف بزرگ نشان می‌دهد که بدون اصلاح ساختار تولید خودرو و توسعه حمل‌ونقل عمومی، هرگونه افزایش قیمت بنزین محکوم به شکست خواهد بود. بنابراین، پیشنهاد نماینده مجلس برای حرکت به سمت خودروهای برقی و هیبریدی و تسهیل واردات خودروهای باکیفیت، می‌تواند راهبردی‌تر از گران کردن بنزین باشد.