هشدار جدی به صنایع فرسوده؛ راهکاری که دولت پنهان نگه داشته است؟

به گزارش تیترستان؛ دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران با هشدار درباره ادامه فعالیت صنایع فرسوده، بر ضرورت نوسازی خطوط تولید برای کاهش مصرف انرژی و ارتقای بهره‌وری تأکید کرد و خواستار حمایت هدفمند نهادهای توسعه‌ای از واحدهای صنعتی شد. آرمان خالقی در یک برنامه تلویزیونی با اشاره به چالش جدی واحدهای صنعتی در تأمین نقدینگی برای نوسازی خطوط تولید و اصلاح ساختار مصرف سوخت و برق، اظهار داشت که سازمان‌های متولی توسعه و بهینه‌سازی باید با هدایت هدفمند اعتبارات و نظارت مرحله‌به‌مرحله بر اجرای اصلاحات فنی، زمینه کاهش مصرف و جهش بهره‌وری در خطوط تولید را فراهم کنند. وی با تأکید بر اینکه اولویت دولت و وزارت صمت نوسازی و بازسازی صنایع با هدف ارتقای بهره‌وری و کاهش مصرف انرژی است، تصریح کرد: وضعیت کنونی به گونه‌ای است که هم مردم و هم بخش صنعت باید هر آنچه در توان دارند به کار بگیرند تا اصلاح ساختارها و خطوط تولید در حوزه مصرف سوخت و برق به سرعت آغاز شود. این مقام مسئول همچنین بر اجرای ممیزی دقیق انرژی در واحدهای تولیدی به عنوان یک اصل اساسی تأکید کرد و گفت هر مدیر بنگاه اقتصادی باید با توجه به توانمندی مالی و فنی واحد خود، این اصلاحات را در اولویت قرار دهد.

ممیزی انرژی؛ حلقه گمشده در اصلاح مصرف

دبیرکل خانه صمت با اشاره به مصادیق عینی اتلاف انرژی در واحدهای تولیدی خاطرنشان کرد: مدیران باید وضعیت موجود را بررسی کنند و ببینند آیا موتورهای خطوط تولید فرسوده و با تکنولوژی قدیمی هستند یا امکان جایگزینی آنها با فناوری‌های جدیدتر و کم‌مصرف‌تر وجود دارد. وی افزود در بخش مصرف سوخت نیز مشعل‌ها و تجهیزاتی که وظیفه ایجاد حرارت را بر عهده دارند باید با دقت بررسی شوند تا مشخص شود آیا راندمان لازم را دارند یا خیر، و این ارزیابی‌ها نیازمند یک ممیزی دقیق است تا مشخص کند در کدام بخش‌ها ضایعات ایجاد می‌شود و چگونه می‌توان آنها را اصلاح کرد. خالقی تأکید کرد که هر مدیر بنگاه اقتصادی باید با توجه به توانمندی مالی و فنی واحد خود، این اصلاحات را در اولویت قرار دهد و از اقدامات نمادین پرهیز کند. به گفته وی، بدون ممیزی دقیق انرژی، نمی‌توان انتظار کاهش واقعی مصرف و بهبود بهره‌وری را داشت.

وی در ادامه با اشاره به اینکه بحث بر سر این است که آیا از نظر فنی ظرفیت لازم وجود دارد، تجهیزات در کشور موجود است و سازندگان داخلی می‌توانند این ملزومات را فراهم کنند یا خیر، گفت: حتی‌المقدور باید بخش‌هایی که مصرف نامطلوب انرژی دارند در اولویت اصلاح قرار گیرند. دبیرکل خانه صمت همچنین بر لزوم استفاده از توان داخلی برای تولید تجهیزات کم‌مصرف تأکید کرد و افزود که حمایت از سازندگان داخلی می‌تواند هم به کاهش هزینه‌ها کمک کند و هم اشتغال‌زایی را به همراه داشته باشد. وی تصریح کرد که اصلاح الگوی مصرف انرژی در صنایع نه تنها به نفع بنگاه‌هاست بلکه منافع ملی را نیز در بر می‌گیرد، زیرا کاهش مصرف انرژی به معنای کاهش فشار بر شبکه برق و گاز کشور و امکان صادرات بیشتر انرژی است.

نقش نهادهای توسعه‌ای در تأمین نقدینگی

خالقی با اشاره به نقش سازمان‌هایی مانند سازمان بهینه‌سازی مصرف انرژی، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو)، سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی و ایمیدرو گفت: این نهادها می‌توانند از نظر اعتباری و تأمین نقدینگی به واحدهای تولیدی کمک کنند و با توجه به اینکه صنایع امروز با مشکلات تأمین نقدینگی مواجهند، این حمایت‌ها باید به صورت هدفمند تعیین و رصد شود تا اطمینان حاصل شود پروژه‌های اصلاحی به اجرا درآمده‌اند. وی افزود: اگر اصلاحاتی همچون تعویض تابلوهای برق، سیم‌کشی‌ها، تعویض الکتروموتورها و نوسازی دستگاه‌ها انجام شود، باید رصد کرد که آیا بهبود راندمان و کاهش مصرف انرژی حاصل شده است یا خیر. دبیرکل خانه صمت تأکید کرد که نظارت مرحله‌به‌مرحله بر اجرای پروژه‌ها از هدر رفتن منابع جلوگیری می‌کند و امکان اصلاح مسیر را در صورت بروز مشکل فراهم می‌سازد.

وی با یادآوری تجربه موفق گذشته اظهار داشت: حدود ۲۰ سال پیش پروژه‌هایی تحت عنوان «عارضه‌یابی و بهینه‌سازی» توسط سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر تعریف می‌شد که حتی برای ممیزی‌ها و اجرای اصلاحات، اعتبارات و تسهیلات ارزان‌قیمت با سوبسید در اختیار واحدها قرار می‌گرفت و این تجربه بسیار موفق بود. خالقی پیشنهاد کرد که دولت و نهادهای توسعه‌ای می‌توانند با احیای چنین طرح‌هایی و ارائه تسهیلات کم‌بهره، انگیزه لازم را برای سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی مصرف انرژی در صنایع ایجاد کنند. به گفته وی، بدون حمایت مالی، بسیاری از واحدهای صنعتی به ویژه صنایع کوچک و متوسط قادر به تأمین هزینه‌های نوسازی نیستند و همین امر باعث تداوم فعالیت صنایع فرسوده می‌شود.

پیامدهای آینده و مسئولیت اجتماعی صنایع

دبیرکل خانه صمت در پایان با تأکید بر ضرورت ارتقای بهره‌وری در خروجی خطوط تولید و کالاهای مصرفی مردم خاطرنشان کرد: کیفیت تولیدات واحدهای صنعتی اعم از لوازم خانگی، خودرو و تجهیزات الکتریکی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. خروجی کارخانجات از نظر فنی و فناوری باید به سمتی برود که تجهیزاتی که به دست مردم می‌رسد از بخاری‌های گازسوز و یخچال‌ها گرفته تا خودروها از راندمان بالا و مصرف بهینه برخوردار باشند تا فشار هزینه‌های انرژی بر دوش مصرف‌کنندگان نیز کاهش یابد. وی افزود: مسئولیت اجتماعی صنایع ایجاب می‌کند که نه تنها به فکر سودآوری کوتاه‌مدت باشند بلکه با تولید محصولات کم‌مصرف، به کاهش مصرف انرژی کشور و حفظ منابع ملی کمک کنند. به گفته خالقی، این امر می‌تواند در بلندمدت به کاهش هزینه‌های انرژی خانوارها و افزایش رقابت‌پذیری صنایع داخلی در بازارهای جهانی منجر شود.

با توجه به هشدارهای مطرح شده، به نظر می‌رسد ادامه فعالیت صنایع فرسوده نه تنها به افزایش مصرف انرژی و اتلاف منابع ملی دامن می‌زند بلکه توان رقابتی کشور را نیز کاهش می‌دهد. کارشناسان معتقدند که بدون یک برنامه جامع و هدفمند برای نوسازی خطوط تولید، دستیابی به اهداف کلان کاهش مصرف انرژی و ارتقای بهره‌وری امکان‌پذیر نیست. از سوی دیگر، تجربه جهانی نشان می‌دهد که کشورهایی که در بهینه‌سازی مصرف انرژی صنایع سرمایه‌گذاری کرده‌اند، توانسته‌اند هم هزینه‌های تولید را کاهش دهند و هم آلایندگی‌های زیست‌محیطی را کنترل کنند. بنابراین، تحقق این مهم نیازمند عزم ملی، هماهنگی بین‌بخشی و تأمین منابع مالی پایدار است تا صنایع کشور بتوانند با فناوری‌های نوین به سمت تولید پایدار و کم‌مصرف حرکت کنند.