تماس‌های محرمانه وزیر خارجه عمان در اوج تنش‌های منطقه؛ آیا دیپلماسی پنهان در حال شکل‌گیری است؟
به گزارش تیترستان؛ در شرایطی که تنش‌ها در منطقه خاورمیانه هر روز ابعاد تازه‌ای به خود می‌گیرد، خبر رسیده است که بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، روز دوشنبه به صورت جداگانه با همتایان خود از امارات متحده عربی، مصر و فرانسه تماس تلفنی برقرار کرده و درباره موضوعات مهم منطقه‌ای و بین‌المللی رایزنی کرده است. این تماس‌ها که با عبدالله بن زاید آل نهیان از امارات، بدر عبدالعاطی از مصر و ژان نوئل بارو از فرانسه انجام شده، در حالی صورت می‌گیرد که تحلیلگران از افزایش ناگهانی تحرکات دیپلماتیک در پایتخت‌های عربی و اروپایی خبر می‌دهند. عمان به عنوان یکی از معدود کشورهای منطقه که همواره نقش میانجی را در بحران‌های مختلف ایفا کرده، این بار نیز سعی دارد با استفاده از کانال‌های پشت‌پرده، زمینه‌های کاهش تنش را فراهم کند. هرچند جزئیات دقیق این گفت‌وگوها منتشر نشده، اما نفس برقراری چنین تماس‌هایی در این سطح، نشان از اهمیت بالای تحولات جاری و نگرانی مشترک طرف‌ها دارد.
محتویات گفت‌وگوها؛ از روابط دوجانبه تا چالش‌های منطقه‌ای
بر اساس اطلاعات منتشر شده، محور اصلی این تماس‌های دیپلماتیک شامل بررسی روابط دوجانبه و راه‌های توسعه آن، تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، هماهنگی در زمینه مسائل مشترک و چالش‌های منطقه‌ای و راه‌حل‌های احتمالی بوده است. وزیر خارجه عمان در گفت‌وگو با همتای اماراتی خود، احتمالاً بر لزوم هماهنگی بیشتر میان کشورهای حاشیه خلیج فارس در قبال تحولات یمن و امنیت دریایی تاکید کرده است. همچنین در مکالمه با وزیر خارجه مصر، موضوع تنش‌های موجود در نوار غزه و ضرورت ادامه همکاری برای کاهش این تنش‌ها و ارسال کمک‌های بشردوستانه مورد تبادل نظر قرار گرفته است. در گفت‌وگو با وزیر خارجه فرانسه نیز، علاوه بر روابط دوجانبه، ضرورت تفاهم و توافق از طریق دیپلماسی مسالمت‌آمیز و پرهیز از اقدامات یک‌جانبه مورد تاکید قرار گرفته است. این موضوعات نشان می‌دهد که عمان تلاش دارد تا با ایجاد پل ارتباطی میان کشورهای عربی و قدرت‌های اروپایی، زمینه‌های یک راه‌حل سیاسی را فراهم آورد.
نکته قابل توجه در این میان، تاکید مکرر بر «راه‌های سیاسی و دیپلماتیک» در بیانیه‌های رسمی است. این عبارت در ادبیات دیپلماتیک منطقه معمولاً زمانی به کار می‌رود که طرف‌ها احساس می‌کنند گزینه نظامی یا تشدید تنش می‌تواند به بن‌بست منجر شود. وزیر خارجه عمان با طرح این موضوع، عملاً سیگنال داده است که مسقط آماده است تا میزبانی دور جدیدی از مذاکرات غیرمستقیم را بر عهده بگیرد. از سوی دیگر، هماهنگی با فرانسه به عنوان یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل، می‌تواند به عمان کمک کند تا صدای خود را در مجامع بین‌المللی بلندتر کند. کارشناسان معتقدند که این تماس‌ها مقدمه‌ای برای یک نشست گسترده‌تر در سطح وزرای خارجه کشورهای منطقه و اروپا در هفته‌های آینده باشد.
چرا عمان؟ نقش سنتی مسقط در میانجی‌گری منطقه‌ای
عمان از دیرباز به عنوان کشوری بی‌طرف و میانجی‌گر در منازعات منطقه‌ای شناخته شده است. این کشور در سال‌های گذشته میزبان مذاکرات محرمانه میان ایران و آمریکا بوده و نقش کلیدی در آزادی زندانیان دوجانبه ایفا کرده است. همچنین مسقط در بحران یمن و جنگ داخلی سوریه، همواره کانال‌های ارتباطی خود را با تمام طرف‌ها حفظ کرده و تلاش کرده است تا از فروپاشی کامل گفت‌وگوها جلوگیری کند. اکنون با افزایش تنش‌ها در دریای سرخ و حملات به کشتی‌های تجاری، اهمیت این نقش دوچندان شده است. وزیر خارجه عمان در تماس با همتایان خود، احتمالاً سعی دارد تا توجه جامعه جهانی را به پیامدهای انسانی و اقتصادی تشدید درگیری‌ها جلب کند. این رویکرد عمل‌گرایانه مسقط، مورد استقبال قدرت‌های غربی نیز قرار گرفته و فرانسه به عنوان یکی از شرکای تجاری و امنیتی عمان، می‌تواند در انتقال پیام‌ها به سایر اعضای اتحادیه اروپا موثر باشد.
از سوی دیگر، امارات متحده عربی به عنوان یکی از بازیگران اصلی در تحولات یمن و شاخ آفریقا، نقشی کلیدی در هرگونه توافق آتش‌بس یا صلح پایدار دارد. تماس وزیر خارجه عمان با همتای اماراتی، نشان‌دهنده هماهنگی میان دو کشور برای جلوگیری از هرگونه ماجراجویی نظامی است. همچنین مصر به دلیل نفوذ خود در غزه و لیبی، می‌تواند در تسهیل گفت‌وگوهای بشردوستانه نقش مهمی ایفا کند. به نظر می‌رسد که عمان با این تماس‌ها در حال آماده‌سازی زمین برای یک ابتکار دیپلماتیک جدید است که ممکن است در روزهای آینده با سفرهای منطقه‌ای مقامات ارشد آغاز شود. هرچند مقامات عمانی تاکنون جزئیات بیشتری ارائه نکرده‌اند، اما ناظران بین‌المللی این تحرکات را نشانه‌ای مثبت در میان انبوه اخبار ناامیدکننده از منطقه می‌دانند.
پیامدهای احتمالی و چشم‌انداز پیش‌رو
تحلیلگران مسائل خاورمیانه معتقدند که این دور از تماس‌های دیپلماتیک می‌تواند به چند نتیجه مهم منجر شود. نخست، احتمال برگزاری نشست اضطراری وزرای خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و مصر در مسقط در هفته‌های آینده وجود دارد که هدف آن تدوین یک موضع مشترک در قبال تحولات غزه و دریای سرخ است. دوم، ممکن است عمان پیشنهاد میزبانی از دور جدید مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و کشورهای غربی را مطرح کند، به ویژه که فرانسه نیز در این تماس‌ها حضور داشته است. سوم، هماهنگی بیشتر برای ارسال کمک‌های انسانی به مناطق بحرانی و ایجاد کریدورهای امن از جمله موضوعاتی است که می‌تواند در دستور کار قرار گیرد. در مجموع، این تحرکات نشان می‌دهد که دیپلماسی منطقه‌ای هنوز زنده است و بازیگران منطقی تلاش می‌کنند تا از سقوط منطقه به ورطه یک جنگ فراگیر جلوگیری کنند.
با این حال، نباید فراموش کرد که موانع بزرگی بر سر راه این تلاش‌ها وجود دارد. عدم اعتماد متقابل میان برخی کشورهای منطقه، دخالت قدرت‌های فرامنطقه‌ای و پیچیدگی بحران‌های چندلایه از جمله چالش‌های پیش‌رو هستند. وزیر خارجه عمان در تماس با همتای فرانسوی خود بر ضرورت «تفاهم و توافق از طریق دیپلماسی مسالمت‌آمیز» تاکید کرده است، عبارتی که می‌تواند هم هشدار باشد و هم امیدواری. به هر حال، آنچه مسلم است این است که مسقط به عنوان یک میانجی قابل اعتماد، بار دیگر وارد میدان شده و دنیا باید منتظر بماند تا ببیند آیا این تلاش‌ها به نتیجه‌ای ملموس می‌رسد یا خیر. در شرایطی که اخبار جنگ و تنش بر فضای رسانه‌ای غالب است، هر تماس دیپلماتیک می‌تواند روزنه‌ای برای نور باشد.
در حال بارگذاری نظرات...