عارف از پشت پرده دو اجلاس پیش‌روی بریکس خبر داد؛ رمزگشایی از راهبردی که غرب را نگران کرده است
به گزارش تیترستان؛ محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، در نشست خبری پیش از سفر خود به تاجیکستان، با اشاره به همکاری‌های ایران با کشورهای عضو گروه بریکس اظهار داشت که در بسیاری از مسائل سیاسی و بین‌المللی با این کشورها اشتراک‌نظر وجود دارد و تلاش بر این است که همکاری‌ها از نقاط مشترک آغاز شود. وی با تأکید بر اینکه راهبرد ایران در عرصه بین‌المللی مبتنی بر چندجانبه‌گرایی و همگرایی منطقه‌ای است، تصریح کرد که در دو اجلاس پیش‌روی بریکس و همچنین در دیدارهای دوجانبه با سران کشورهای عضو، مواضع کشورمان در زمینه مقابله با یکجانبه‌گرایی تشریح خواهد شد. عارف این رویکرد را مورد قبول سایر کشورهای عضو نیز دانست و افزود که بخشی از کشورهای حاضر در این نشست‌ها در چارچوب اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیز با ایران همکاری دارند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ایران به عنوان یکی از بازیگران کلیدی در معادلات منطقه‌ای، نقشی فعال در سازمان‌های چندجانبه نظیر بریکس و شانگهای ایفا می‌کند و کارشناسان معتقدند این تحرکات دیپلماتیک می‌تواند موازنه قدرت را در نظام بین‌الملل تغییر دهد.
بریکس؛ سنگر مقابله با یکجانبه‌گرایی در نظام بین‌الملل
معاون اول رئیس‌جمهور در ادامه این نشست خبری با اشاره به اهداف اصلی بریکس گفت که مقابله با یکجانبه‌گرایی و تلاش برای ایجاد نظم جهانی عادلانه از محورهای اساسی این گروه است. وی تأکید کرد که ایران در دو اجلاس آتی بریکس، مواضع خود را به طور شفاف در این زمینه بیان خواهد کرد و انتظار دارد که سایر اعضا نیز از این رویکرد حمایت کنند. عارف همچنین از تدوین برنامه اقدام دوساله‌ای برای گسترش همکاری با سازمان همکاری شانگهای خبر داد و اظهار داشت که این برنامه برای سال‌های ۱۴۰۵ تا ۱۴۰۷ با هدف استفاده حداکثری از ظرفیت‌های شانگهای طراحی شده است. به گفته وی، همکاری در حوزه‌های حمل‌ونقل، لجستیک، فناوری‌های پیشرفته و هوش مصنوعی از اولویت‌های اصلی این برنامه است. این اظهارات نشان‌دهنده عزم جدی ایران برای تعمیق پیوندهای اقتصادی و راهبردی با بلوک‌های شرقی و کاهش وابستگی به نظام مالی و سیاسی غرب است.
کارشناسان روابط بین‌الملل معتقدند که بریکس به رهبری چین و روسیه، در سال‌های اخیر به پلتفرمی مهم برای کشورهای در حال توسعه تبدیل شده است تا صدای خود را در برابر سلطه ساختارهای غربی بر نهادهای مالی و سیاسی جهانی به گوش برسانند. ایران نیز با پیوستن به این گروه، گامی بلند در جهت تقویت multilateralism برداشته و توانسته است در کنار قدرت‌های نوظهور، برای تغییر قواعد بازی در عرصه اقتصاد و امنیت جهانی نقش‌آفرینی کند. در همین راستا، عارف با اشاره به اشتراک‌نظر با کشورهای عضو بریکس در مسائل سیاسی و بین‌المللی، بر ضرورت هماهنگی بیشتر در مجامع جهانی تأکید کرده است. این هماهنگی می‌تواند در موضوعاتی نظیر مقابله با تحریم‌های یکجانبه، اصلاح ساختار شورای امنیت سازمان ملل و حمایت از حقوق کشورهای در حال توسعه نمود عملی پیدا کند. از سوی دیگر، سفر معاون اول رئیس‌جمهور به تاجیکستان و دیدارهای حاشیه‌ای با سران و نخست‌وزیران کشورهای عضو، فرصتی برای پیشبرد دیپلماسی دوجانبه و چندجانبه فراهم می‌آورد.
دیپلماسی فعال ایران در اوراسیا و شانگهای
عارف در بخش دیگری از سخنان خود به همکاری ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا اشاره کرد و گفت که با بخشی از کشورهای حاضر در نشست‌های پیش‌روی بریکس در این چارچوب نیز همکاری داریم و در بسیاری از دیدگاه‌ها و راهبردهای سیاسی و بین‌المللی اشتراک‌نظر وجود دارد. وی افزود که ایران برنامه اقدام دوساله‌ای برای گسترش همکاری با سازمان شانگهای تدوین کرده است که هدف آن استفاده حداکثری از ظرفیت‌های این سازمان در حوزه‌های اقتصادی، امنیتی و فناورانه است. معاون اول رئیس‌جمهور همچنین از برگزاری دیدارهای دوجانبه با سران و نخست‌وزیران کشورهای عضو در حاشیه اجلاس خبر داد و اظهار داشت که این دیدارها به تقویت روابط و رفع موانع همکاری کمک خواهد کرد. به نظر می‌رسد ایران با اتخاذ چنین رویکردی، درصدد است تا ضمن خنثی‌سازی اثرات تحریم‌های غربی، شبکه‌ای از متحدان اقتصادی و سیاسی را در منطقه و فراتر از آن شکل دهد.
تحلیلگران بر این باورند که همکاری ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا و سازمان شانگهای، مکمل راهبرد بریکس است و می‌تواند به ایجاد یک زنجیره ارزش منطقه‌ای و کاهش وابستگی به مسیرهای سنتی تجارت جهانی کمک کند. موقعیت جغرافیایی ایران به عنوان پل ارتباطی میان آسیای مرکزی، قفقاز، خاورمیانه و اروپا، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به هاب ترانزیتی و لجستیکی منطقه دارد. در همین راستا، برنامه دوساله ایران با شانگهای بر توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، همکاری در زمینه فناوری‌های پیشرفته و هوش مصنوعی متمرکز شده است که می‌تواند زمینه‌ساز رشد اقتصادی پایدار و اشتغال‌زایی برای نسل جوان باشد. علاوه بر این، همکاری در حوزه امنیتی و مبارزه با تروریسم و افراطی‌گرایی نیز از جمله موضوعاتی است که ایران و کشورهای عضو شانگهای می‌توانند در چارچوب آن هماهنگی‌های لازم را انجام دهند. عارف با اشاره به اشتراک‌نظر با کشورهای عضو بریکس در مسائل بین‌المللی، تأکید کرد که این همگرایی می‌تواند به ایجاد صلح و ثبات پایدار در منطقه و جهان کمک کند.
پیامدهای راهبردی همگرایی ایران با بلوک‌های شرقی
اهمیت اظهارات اخیر معاون اول رئیس‌جمهور را می‌توان در چارچوب تلاش ایران برای تثبیت جایگاه خود به عنوان یک قدرت منطقه‌ای و بازیگری فعال در نظم نوین جهانی ارزیابی کرد. ایران در سال‌های گذشته با پیوستن به سازمان همکاری شانگهای و دریافت دعوت برای عضویت در بریکس، گام‌های بلندی در جهت تقویت همکاری‌های چندجانبه برداشته است. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که فشارهای آمریکا و اروپا بر ایران به بهانه برنامه هسته‌ای و مسائل منطقه‌ای ادامه دارد و تهران می‌کوشد با تکیه بر ظرفیت‌های شرق، راهی برای دور زدن تحریم‌ها و پیشبرد برنامه‌های توسعه‌ای خود بیابد. کارشناسان معتقدند که همگرایی ایران با بریکس و شانگهای نه تنها به تقویت موقعیت ژئوپلیتیک کشور کمک می‌کند، بلکه می‌تواند در بلندمدت به تغییر معادلات قدرت در نظام بین‌الملل و کاهش نفوذ یکجانبه‌گرایی غرب منجر شود.
از سوی دیگر، سفر عارف به تاجیکستان و دیدارهای پیش‌روی وی با سران کشورهای عضو بریکس، فرصتی برای رایزنی در مورد مسائل دوجانبه و چندجانبه فراهم می‌آورد. تاجیکستان به عنوان یکی از کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای و دارای روابط نزدیک با ایران، می‌تواند دروازه‌ای برای گسترش همکاری‌های تهران با آسیای مرکزی باشد. در حاشیه اجلاس بریکس نیز دیدارهای دوجانبه با نخست‌وزیران و سران کشورهای عضو می‌تواند به حل و فصل اختلافات و تقویت همکاری‌های اقتصادی منجر شود. عارف با تأکید بر اینکه راهبرد ایران چندجانبه‌گرایی و همگرایی منطقه‌ای است، نشان می‌دهد که تهران به دنبال ایجاد یک شبکه از همکاری‌های متقابل با کشورهای همسایه و فراتر از آن است. این رویکرد می‌تواند به کاهش تنش‌های منطقه‌ای و ایجاد اعتماد متقابل میان کشورها کمک کند و زمینه را برای همکاری‌های گسترده‌تر در حوزه‌های اقتصادی، امنیتی و فرهنگی فراهم آورد. در نهایت، به نظر می‌رسد که ایران با اتخاذ چنین راهبردی، درصدد است تا نقش خود را به عنوان یک قدرت مسئول و تأثیرگذار در معادلات جهانی تثبیت کند و از ظرفیت‌های موجود برای پیشبرد منافع ملی و بهبود شرایط اقتصادی و سیاسی کشور بهره ببرد.
در حال بارگذاری نظرات...