وعده‌هایی که فقط یک روز زنده‌اند؛ روایتی تلخ از شهری که برای نابینایان ساخته نشده است
به گزارش تیترستان؛ هر سال با فرارسیدن ۲۳ مهرماه و روز عصای سفید، نگاه‌ها به سمت نیازهای نابینایان معطوف می‌شود و مسئولان به‌ویژه در حوزه بهزیستی و مدیریت شهری از ضرورت مناسب‌سازی معابر برای یاری رساندن به این افراد سخن می‌گویند. اما به محض گذر از این ایام، همه وعده‌ها فراموش می‌شود و نابینایان می‌مانند و انبوهی از مشکلات تردد در شهرها. دنیا را با گوش‌هایش می‌بیند و با عصای سفید و دستانش لمس می‌کند؛ هر زمان که از خانه خارج می‌شود و در شهر پا می‌گذارد، پله‌ها، موتورسیکلت‌های پارک‌شده داخل پیاده‌راه و مسیرهای مناسب‌سازی نشده، امانش را می‌بُرد. انگار اینجا هیچ‌کس به فکر نابینایان نیست و همه وعده‌ها در حد حرف باقی می‌ماند. به جرات می‌توان اذعان داشت که هیچ‌یک از شهرهای کشورمان برای رفت و آمد نابینایان مناسب‌سازی نشده و اقدامات لازم فقط منحصر به چند خیابان و ساختمان شده است. یزد از جمله شهرهایی است که در این حوزه با عقب‌ماندگی جدی مواجه است و نابینایان ساکن در آن، روزانه با مشکلات فراوانی هنگام تردد مواجه می‌شوند.
شهری که نابینایان را ناتوان می‌کند
روح‌الله رنجبر، کتابدار بخش نابینایان مرکزی یزد، در جمع خبرنگاران گفت: «من نابینا و کم‌شنوا هم هستم، اما ناتوان نیستم. تنها چیزی که مرا ناتوان می‌کند، شهری است که در آن زندگی می‌کنم.» او افزود: «سال‌هاست با عصای سفید در خیابان‌های شهر یزد و دیگر شهرها رفت و آمد دارم اما هر روز با موانع جدیدی مواجه می‌شوم که برای دیگران شاید کوچک و بی‌اهمیت باشد، اما برای ما مانند یک دیوار بلند است.» وی با بیان اینکه یک پله کوچک برای همه یک قدم است اما برای من یک دیوار، و یک تیر چراغ‌برق وسط پیاده‌راه برای همه یک شیء است اما برای من یک زخم تازه روی پیشانی، تأکید کرد: «بزرگ‌ترین درد برای فرزندانم هم این است که پدر و مادر نابینایشان را با زخم تازه ببینند.» این شهروند نابینا با تأکید بر اینکه مناسب‌سازی فقط وظیفه شهرداری نیست، گفت: «مناسب‌سازی یعنی من هم حق داشته باشم بدون ترس در خیابان قدم بردارم، بدون اینکه دستم را جلویم بگیرم تا مبادا زمین بخورم. اما این حق زمانی محقق می‌شود که همه ما به حقوق یکدیگر احترام بگذاریم. پارک کردن موتور در پیاده‌راه، گذاشتن وسایل جلوی مغازه، سد کردن مسیر با جعبه و بنر و حفاری خیابان‌ها برای نابینایان همانند دیواری بلند است که سد راه می‌شود.»
رنجبر با چشمانی اشکبار افزود: «من نمی‌خواهم شهر را ببینم؛ فقط می‌خواهم در آن راه بروم و احساس کنم که دیده می‌شوم. مناسب‌سازی، حق من است؛ نه لطف شما. بیایید شهر را طوری بسازیم که هیچ‌کس مجبور نباشد برای یک قدم ساده، از کسی کمک بخواهد.» وی با اشاره به راه‌اندازی سامانه گویا و مبتنی بر موقعیت‌یاب برای حمل‌ونقل عمومی یزد گفت: «با وجود وعده‌های مطرح‌شده برای مناسب‌سازی حمل‌ونقل شهری، پس از گذشت چند سال همچنان مشکلاتی در این زمینه وجود دارد. نباید با اعلام اجرای طرح‌ها، این تصور را ایجاد کرد که تمام مشکلات برطرف شده؛ بلکه لازم است عملکرد سامانه‌ها در عمل بررسی و نواقص آن‌ها برطرف شود.» این روشندل همچنین با اشاره به گسترش خدمات در فضای دیجیتال تصریح کرد: «امروز بخش مهمی از فعالیت‌های اقتصادی، اداری و اجتماعی در بستر سامانه‌های الکترونیکی انجام می‌شود؛ بنابراین اگر برنامه‌نویسان استانداردهای دسترس‌پذیری را رعایت نکنند، افراد نابینا حتی با وجود استخدام در یک دستگاه، ممکن است نتوانند وظایف خود را انجام دهند. وقتی فردی را در یک مجموعه استخدام می‌کنیم اما سامانه اتوماسیون اداری یا پلتفرم مورد استفاده آن مجموعه برای نابینایان قابل استفاده نیست، عملاً امکان فعالیت مؤثر را از او می‌گیریم و عزت نفسش را تحت تأثیر قرار می‌دهیم.»
کتابخانه‌ها و چالش‌های پیش روی نابینایان
کتابدار بخش نابینایان مرکزی یزد با اشاره به وضعیت کتابداران نابینا در کتابخانه‌های عمومی کشور گفت: «حدود ۴۸ کتابدار نابینا در کتابخانه‌های ویژه نابینایان فعالیت دارند و شماری از این کتابخانه‌ها نیز با کمبود نیرو مواجهند. وقتی یک کتابدار نابینا برای ثبت کتاب و انجام امور امانت‌دهی ناچار است از همکار بینای خود کمک بگیرد، استقلال حرفه‌ای و عزت نفس او تحت تأثیر قرار می‌گیرد؛ در حالی که با اصلاح سامانه‌های مدیریتی کتابخانه‌ها می‌توان بخش مهمی از این مشکل را برطرف کرد.» وی با اشاره به پیگیری موضوع از مسئولان مرتبط افزود: «وعده‌هایی برای حل مشکل سامانه مدیریتی کتابخانه‌های عمومی تا پایان سال داده شده است، اما انتظار می‌رود این وعده‌ها به اقدام عملی منجر شود.» رنجبر همچنین با اشاره به مشکلات تولید منابع آموزشی و کتاب‌های بریل اظهار داشت: «در این حوزه، صرف خرید تجهیزات کافی نیست و عملاً امکان فعالیت را از او می‌گیرد، تولید کتاب بریل نیز به تأمین مواد اولیه، پشتیبانی و حمایت مستمر نیاز دارد.» وی با بیان اینکه کتابخانه‌ها از مهم‌ترین مراکز عرضه و استفاده از این منابع هستند، افزود: «افزایش بیش از ۵ برابری هزینه کاغذ در فاصله یک سال، تولید کتاب و منابع مورد نیاز نابینایان را با دشواری بیشتری روبه‌رو کرده است.»
مدیرکل بهزیستی استان یزد نیز با بیان اینکه حدود ۶ هزار نابینا و کم‌بینا زیر پوشش این اداره کل هستند گفت: «اشتغال و مناسب‌سازی محیط‌های شهری از مهم‌ترین مطالبات جامعه نابینایان است و رفع این مشکلات به همکاری همه دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و نهادهای مردمی نیاز دارد.» نادر هومنیان افزود: «آمار ثبت‌شده در سامانه بهزیستی، همه جمعیت نابینایان و کم‌بینایان استان را در بر نمی‌گیرد و بخشی از افراد، به‌ویژه کسانی که بر اثر کهولت سن دچار نابینایی یا کم‌بینایی شده‌اند، هنوز تحت پوشش خدمات بهزیستی نیستند؛ بنابراین جمعیت واقعی این گروه بیش از آمار ثبت‌شده است.» این در حالی است که گلایه نابینایان از عدم مناسب‌سازی معابر ادامه دارد و به نظر می‌رسد وعده‌های مسئولان هنوز نتوانسته است گرهی از مشکلات روزمره آن‌ها باز کند.
وعده‌های مسئولان و واقعیت‌های میدانی
رئیس شورای اسلامی شهر یزد در پاسخ به این گلایه‌ها گفت: «شهرداری یزد در سال‌های گذشته به‌ویژه در دوره ششم، اقدامات قابل‌توجهی برای ساماندهی معابر و مناسب‌سازی فضاهای شهری برای افراد دارای معلولیت به‌خصوص نابینایان انجام داده است.» عزیزالله سیفی افزود: «یکی از مهم‌ترین اقدامات، الزام حضور نماینده جامعه معلولان (از جمله نابینایان) در تمامی پروژه‌های شهری است. هیچ پروژه‌ای تحویل داده نمی‌شود مگر اینکه این نماینده آن را تأیید کند؛ این نظارت تضمین می‌کند که نیازهای واقعی این قشر در طراحی و اجرا لحاظ شود.» وی با بیان اینکه برای تسهیل تردد نابینایان، اقداماتی نظیر ایجاد مسیر ویژه، تعبیه علائم حسی در سطح پیاده‌راه‌ها برای هشدار نسبت به وجود موانع و همچنین حذف لبه‌های جدول در ورودی پیاده‌راه‌ها و رفع سد معبر در دست اجرا یا به پایان رسیده است، افزود: «مناسب‌سازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی نیز برای استفاده نابینایان و سایر معلولان انجام شده است.» سیفی تصریح کرد: «بر اساس ابلاغیه وزارت کشور، تمامی طرح‌های عمرانی شهرداری یزد باید «پیوست مناسب‌سازی» داشته باشند و پیمانکاران ملزم به رعایت استانداردهای دسترس‌پذیری هستند که این موضوع را نیز پیگیری می‌کنیم.»
با وجود این اقدامات، نابینایان همچنان از مشکلات متعدد در تردد روزمره گلایه دارند. رئیس شورای شهر یزد نیز پذیرفت: «با وجود اقدامات به عمل آمده، کاستی‌هایی در زمینه ایجاد مسیر ویژه نابینایان و عدم مناسب‌سازی کامل برخی اماکن تجاری و بانک‌ها وجود دارد که تلاش مدیریت شهری برای رفع آن‌ها ادامه خواهد یافت.» اما کارشناسان معتقدند مناسب‌سازی شهری برای نابینایان تنها با نصب چند تابلو و مسیر ویژه محقق نمی‌شود و نیازمند فرهنگ‌سازی عمومی، نظارت مستمر و همکاری همه دستگاه‌هاست. بدون شک، توجه به نیازهای نابینایان نباید به یک روز خاص در سال محدود شود و وعده‌های مسئولان باید به اقدامات عملی و پایدار تبدیل شود تا این قشر از جامعه نیز بتوانند مانند سایر شهروندان از حق زندگی در شهر بهره‌مند شوند.
در حال بارگذاری نظرات...