آنکارا در انتظار پوتین؛ دعوتی که هنوز بی‌پاسخ مانده و ابهاماتی که کسی از آن حرف نمی‌زند
به گزارش تیترستان؛ یک منبع دولتی ترکیه اعلام کرد که آنکارا همچنان در انتظار سفر رئیس‌جمهور روسیه به ترکیه است و دعوت رجب طیب اردوغان از ولادیمیر پوتین برای سفر به این کشور همچنان به قوت خود باقی است. این در حالی است که با گذشت ماه‌ها از طرح این دعوت، هیچ تاریخ مشخصی برای این سفر اعلام نشده و مقامات دو کشور تنها به تأکید بر «روابط خوب» بسنده می‌کنند. به نظر می‌رسد پشت پرده این تأخیر، نه یک مسئله ساده دیپلماتیک، بلکه مجموعه‌ای از محاسبات پیچیده ژئوپلیتیک، اقتصادی و امنیتی باشد که هر دو طرف ترجیح می‌دهند فعلاً درباره آن سکوت کنند. اردوغان در ماه‌های گذشته چندین بار از پوتین برای سفر به ترکیه دعوت کرده و حتی از آمادگی آنکارا برای میزبانی وی خبر داده بود، اما کرملین تاکنون تنها به بیان کلیاتی درباره «برنامه‌ریزی‌های در دست انجام» اکتفا کرده است.
دعوت اردوغان و سکوت کرملین؛ معمای یک سفر به تعویق افتاده
رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، از زمان آغاز جنگ در اوکراین، یکی از فعال‌ترین رهبران در عرصه دیپلماسی برای میانجی‌گری میان مسکو و کی‌یف بوده است. او در تماس‌های تلفنی متعدد با پوتین و زلنسکی، تلاش کرده تا نقش یک «توازن‌ساز» را ایفا کند و در همین چارچوب، دعوت رسمی از پوتین برای سفر به ترکیه را مطرح کرده است. اما نکته قابل تأمل اینجاست که با وجود گذشت زمان، کرملین نه این دعوت را رد کرده و نه برای آن تاریخی تعیین کرده است. کارشناسان معتقدند که پوتین به دلیل وجود حکم بازداشت دیوان کیفری بین‌المللی، سفر به کشورهای عضو این دادگاه را با احتیاط انجام می‌دهد، هرچند ترکیه عضو این دادگاه نیست و از این نظر محدودیتی برای سفر او وجود ندارد. با این حال، ملاحظات امنیتی و سیاسی دیگری نیز در این تأخیر نقش دارند که مقامات دو کشور از پرداختن به آن خودداری می‌کنند.
از سوی دیگر، آنکارا نیز به نوبه خود از این تأخیر سود می‌برد، زیرا همزمان با ادامه انتظار برای سفر پوتین، می‌تواند برگ برنده دیپلماتیک خود را در برابر غرب حفظ کند. ترکیه به عنوان عضو ناتو، روابط پیچیده‌ای با روسیه دارد و این سفر می‌تواند به عنوان یک ابزار چانه‌زنی در مذاکرات با متحدان غربی مورد استفاده قرار گیرد. به عبارت دیگر، هر دو طرف از وضعیت «انتظار» راضی به نظر می‌رسند و ترجیح می‌دهند به جای تعیین تاریخ قطعی، این ابهام را حفظ کنند. این در حالی است که افکار عمومی ترکیه نیز در ماه‌های اخیر نسبت به نتایج این سفر کنجکاو شده‌اند و رسانه‌های نزدیک به دولت، گاه از «نزدیک بودن» این سفر خبر می‌دهند، اما هیچ منبع رسمی این گمانه‌زنی‌ها را تأیید نکرده است.
محورهای پنهان سفر؛ از انرژی و تجارت تا امنیت دریای سیاه
در صورت انجام این سفر، دستور کار آن بسیار فراتر از یک دیدار تشریفاتی خواهد بود. یکی از مهم‌ترین محورها، همکاری‌های انرژی است؛ ترکیه به عنوان یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان گاز روسیه، به دنبال افزایش صادرات و همچنین مشارکت در پروژه‌های جدید از جمله ایجاد مرکز گازی در خاک خود است. اردوغان بارها از طرح ایجاد «مرکز گاز» با روسیه سخن گفته و این سفر می‌تواند نقطه عطفی برای عملیاتی شدن این طرح باشد. علاوه بر این، تجارت دوجانبه میان دو کشور در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته و ترکیه به یکی از مسیرهای اصلی دور زدن تحریم‌های غرب علیه روسیه تبدیل شده است. هرچند مقامات دو کشور این موضوع را به طور رسمی تأیید نمی‌کنند، اما آمارها نشان می‌دهد که حجم مبادلات تجاری در برخی ماه‌ها به رکوردهای بی‌سابقه‌ای رسیده است.
محور دیگر، مسائل امنیتی و به ویژه وضعیت دریای سیاه است. ترکیه به عنوان کشور حاشیه دریای سیاه و عضو ناتو، نقش کلیدی در توافق غلات و همچنین امنیت کشتیرانی در این منطقه دارد. از زمان خروج روسیه از توافق غلات، آنکارا تلاش کرده تا مسکو را به بازگشت به این توافق ترغیب کند و در این راستا، سفر پوتین می‌تواند فرصتی برای مذاکرات مستقیم و فشرده باشد. همچنین موضوع سوریه و همکاری‌های منطقه‌ای، از جمله پرونده قره‌باغ و روابط با کشورهای آسیای مرکزی، از دیگر محورهایی است که احتمالاً در این سفر مورد بحث قرار خواهد گرفت. به نظر می‌رسد که هر دو کشور به دنبال آن هستند تا از طریق این دیدار، مواضع خود را در معادلات منطقه‌ای تقویت کنند و پیام روشنی به بازیگران دیگر از جمله آمریکا و اتحادیه اروپا ارسال کنند.
پیامدهای احتمالی؛ چرا این سفر می‌تواند معادلات را تغییر دهد؟
اهمیت این سفر تنها به روابط دوجانبه محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند تأثیرات گسترده‌ای بر معادلات ژئوپلیتیک منطقه و جهان داشته باشد. ترکیه به عنوان تنها عضو ناتو که روابط نسبتاً گرمی با روسیه دارد، همواره در نقش میانجی ظاهر شده و موفقیت در میزبانی از پوتین می‌تواند جایگاه آنکارا را به عنوان یک قدرت دیپلماتیک مستقل تثبیت کند. از سوی دیگر، غرب با دقت تحولات را دنبال می‌کند و ممکن است این سفر را به عنوان نشانه‌ای از فاصله گرفتن ترکیه از متحدان سنتی خود تفسیر کند. با این حال، آنکارا همواره تأکید کرده که به تعهدات خود در چارچوب ناتو پایبند است و روابط با روسیه را در چارچوب منافع ملی خود تنظیم می‌کند. در چنین شرایطی، سفر پوتین می‌تواند به عنوان یک آزمون برای سیاست خارجی «مستقل» ترکیه تلقی شود.
از منظر داخلی نیز، این سفر می‌تواند برای اردوغان دستاورد سیاسی داشته باشد، به ویژه در شرایطی که کشور با چالش‌های اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کند. نمایش روابط نزدیک با پوتین و دستاوردهای اقتصادی احتمالی آن، می‌تواند به تقویت پایگاه مردمی رئیس‌جمهور ترکیه کمک کند. اما در عین حال، این سفر ممکن است انتقادهایی را از سوی اپوزیسیون و برخی متحدان غربی برانگیزد. به هر حال، آنچه مسلم است این است که آنکارا و مسکو هر دو به این سفر نیاز دارند و تأخیر در آن نمی‌تواند indefinitely ادامه یابد. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که در ماه‌های آینده، به ویژه پس از انتخابات ریاست‌جمهوری روسیه، احتمال تعیین تاریخ برای این سفر افزایش یابد. با این حال، تا آن زمان، آنکارا همچنان در انتظار خواهد ماند و کرملین نیز ترجیح می‌دهد سکوت خود را حفظ کند.
در حال بارگذاری نظرات...