راز حمایت بی‌سابقه امام از یک روحانی؛ نقشی که شاید کمتر کسی از آن خبر دارد

به گزارش تیترستان؛ در مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال آیت‌الله مهدوی کنی، غلامعلی حداد عادل، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای عالی انقلاب فرهنگی، با اشاره به ابعاد کمتر شناخته‌شده شخصیت این عالم فقید، او را یکی از شخصیت‌های روحانی درجه اول مبارز در تهران علیه رژیم طاغوت معرفی کرد. حداد عادل در بخشی از سخنان خود به خاطرات آیت‌الله مهدوی کنی از دوران تحصیل در کن و تهران اشاره کرد و گفت که ایشان درس طلبگی و حوزوی را نزد آیات بزرگوارانی چون آیت‌الله بروجردی و امام راحل فرا گرفته و همزمان با مبارزات مسجدی و منبری، فعالیت‌های تبلیغی گسترده‌ای در قبل از انقلاب داشته است. وی تأکید کرد که همه کسانی که دوران پیش از انقلاب را به یاد می‌آورند و با فعالیت‌های ساواک و دستگیری روحانیون مبارز آشنا هستند، می‌دانند که آیت‌الله مهدوی کنی در تهران یکی از چهره‌های شاخص و تأثیرگذار در مبارزه با رژیم شاه بود. به گفته حداد عادل، مسجد جلیلی در آن دوران به همراه چند مسجد دیگر در تهران، پایگاه مردم روشن‌بین، تحصیل‌کرده و بازاریان معتقد در مسیر فعالیت‌های اسلامی و مبارزات سیاسی به شمار می‌رفت و آیت‌الله مهدوی کنی نقش محوری در این پایگاه داشت.

از زندان‌های ساواک تا مسئولیتی که امام به او سپرد

حداد عادل در ادامه سخنان خود به سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی اشاره کرد و یادآور شد که آیت‌الله مهدوی کنی بارها دستگیر و تبعید شد و زندان‌های متعددی را تجربه کرد. به گفته وی، حساس‌ترین کارها در آن دوران به ایشان سپرده می‌شد و همین سابقه مبارزاتی باعث شد که پس از پیروزی انقلاب نیز مورد اعتماد کامل امام خمینی قرار گیرد. عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با تشریح شرایط روزهای نخست انقلاب گفت: در بدو انقلاب هیچ نهادی در کشور وجود نداشت؛ شهربانی و ارتش در اختیار انقلابیون نبودند و مجلس و وزارت اطلاعات نیز شکل نگرفته بودند. حجم عظیمی از کارها بر عهده شورای انقلاب بود و اداره کشور بر دوش این شورا قرار داشت. وی افزود که در شب نخست انقلاب، افراد تا صبح کشیک می‌دادند تا اگر اتفاقی رخ داد، خبر آن را اعلام کنند و حتی اگر یک ناو جنگی آمریکا در خلیج فارس به ایران نزدیک می‌شد، باید مطلع می‌شدند و تصمیم می‌گرفتند. حداد عادل تصریح کرد که در چنین شرایط بحرانی، یکی از مهم‌ترین تصمیم‌ها برای حفظ نظم، تأسیس کمیته انقلاب اسلامی بود و امام راحل اختیار این کمیته را به آیت‌الله مهدوی کنی سپردند.

وی با تأکید بر نقش بی‌بدیل آیت‌الله مهدوی کنی در آن مقطع حساس اظهار کرد: اگر فردی مؤمن، باتقوا، معتدل، زندان‌دیده و رنج‌کشیده از ساواک مسئولیت کمیته را بر عهده نمی‌گرفت، مطمئن باشید آشفتگی‌ها و افراط‌وتفریط‌هایی که در هر انقلابی به‌ویژه در روزهای نخست رخ می‌دهد، در ایران بسیار بیشتر از آنچه اتفاق افتاد، می‌بود. حداد عادل با اشاره به اینکه چهره بیرونی کمیته نظامی و مسلحانه بود، افزود: روحانی‌ای که سال‌ها با زندان و دستگیری و مبارزه درگیر بود، مسئولیت آن را بر عهده داشت و این نشان می‌دهد که آیت‌الله مهدوی کنی در چه مقطع حساسی چه مسئولیت مهمی را پذیرفتند. وی همچنین به عبارت معروفی از امام خمینی درباره آیت‌الله مهدوی کنی اشاره کرد و گفت: ما نشنیدیم امام درباره شخصیت دیگری با این صراحت و استحکام، ارادت و لطف خود را ابراز کنند و آیت‌الله مهدوی کنی تنها شخصیتی بودند که این افتخار را داشتند.

تکیه‌گاه جریان‌های سیاسی و فصل‌الخطاب اختلافات

حداد عادل در بخش دیگری از سخنان خود به فعالیت‌های سیاسی آیت‌الله مهدوی کنی پس از پیروزی انقلاب اشاره کرد و گفت که ایشان در مسئولیت‌های مختلف از جمله در شرایط حساسی که رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر هر دو ترور شده بودند، مسئولیت نخست‌وزیری کشور را بر عهده گرفتند. وی افزود که آیت‌الله مهدوی کنی سپس در دوره‌های مختلف فعالیت کردند تا سرانجام به ریاست مجلس خبرگان رسیدند؛ مسئولیتی که به گفته حداد عادل، اگر در آن مقطع فرد دیگری جز ایشان نامزد ریاست می‌شد، مشکلات زیادی به وجود می‌آمد. عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام خاطرنشان کرد: فقاهت، اخلاق، سوابق سیاسی و مبارزاتی آیت‌الله مهدوی کنی موجب شد که به چنین مسئولیتی برسند و ایشان همواره مورد احترام و پذیرش همه اقشار جامعه و مسئولان بودند. حداد عادل همچنین به نقش آیت‌الله مهدوی کنی به عنوان تکیه‌گاه و مرجع برای فعالان سیاسی پیرو خط امام اشاره کرد و گفت: در مواقع بروز اختلاف، سخن ایشان فصل‌الخطاب بود و خودم بارها در شرایطی که نمی‌توانستم برخی افراد را از انجام کار خلاف یا ایجاد اختلاف منصرف کنم، با ایشان تماس می‌گرفتم یا به دیدارشان می‌رفتم و ایشان با اشاره‌ای مانع ادامه برخی اقدامات خلاف می‌شدند.

وی با ذکر خاطره‌ای از آن دوران افزود: برای مثال در بحبوحه انتخابات، اگر می‌شنیدیم گروهی از دوستان خودمان قصد دارند فهرستی جداگانه منتشر کنند، ایشان حتی با چاپخانه تماس می‌گرفتند و مانع انتشار آن می‌شدند. حداد عادل تصریح کرد: وجود چنین شخصیتی که با درخواست، دستور یا توصیه خود می‌توانست امور را سامان دهد، واقعیتی انکارناپذیر بود و ایشان برای افرادی مانند ما که جوان‌تر بودیم، تکیه‌گاهی به شمار می‌رفتند و با هدایت و راهنمایی خود مسیر را نشان می‌دادند. عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام به صراحت لهجه آیت‌الله مهدوی کنی نیز اشاره کرد و گفت: ایشان هنگامی که جریانی را منحرف و به زیان انقلاب می‌دیدند، از بیان صریح دیدگاه خودداری نمی‌کردند. به یاد دارم حدود سی و چند سال پیش، در یکی از سخنرانی‌های ایشان در اشاره به جریان چپ‌روی‌های افراطی رایج در جامعه، خطاب به امام گفتند: «ای امام، همان‌طور که طاغوت و شاه را در زمان حیات خودت از میان برداشتی و طومارش را بستی، تکلیف این جریان را نیز خودت روشن کن.» حداد عادل افزود که ایشان با چنین صراحتی سخن می‌گفتند و البته هزینه آن را نیز می‌پرداختند و مخالفان نسبت‌هایی به ایشان می‌دادند، اما امام در پاسخ به نامه ایشان، بار دیگر اعتماد خود را به شخصیت آیت‌الله مهدوی کنی ابراز کردند.

میراث ماندگار؛ از کمیته انقلاب تا دانشگاه امام صادق (ع)

حداد عادل در بخش پایانی سخنان خود به اهمیت تأسیس دانشگاه امام صادق (ع) توسط آیت‌الله مهدوی کنی اشاره کرد و آن را نشانه دوراندیشی ایشان دانست. وی گفت: من اهمیت این اقدام را بیش از بسیاری از فعالیت‌های دیگر ایشان درک می‌کنم؛ زیرا خودم نیز مانند ایشان معتقدم برای انقلاب باید نیروی انسانی مناسب تربیت کرد. عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام توضیح داد: اگر انقلابی در هر کشوری به پیروزی برسد و اداره کشور و تحقق اهداف متعالی آن بر عهده مسئولان قرار گیرد، بدون نیروی انسانی مناسب، کارشناسان معتقد به مبانی انقلاب و مدیران کاردان و پاکدست، چگونه می‌توان به اهداف انقلاب دست یافت؟ از نخستین روزهای پیروزی انقلاب، مهم‌ترین وظیفه برای حفظ آن، تربیت و تأمین نیروی انسانی مناسب است. وی افزود: آیت‌الله مهدوی کنی به‌محض سپری‌شدن روزهای سخت انقلاب در سال‌های ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸، به فکر تأسیس دانشگاه امام صادق (ع) افتادند و از ابتدای شکل‌گیری این مجموعه برای تحقق این هدف تلاش کردند. حداد عادل اظهار امیدواری کرد که این دانشگاه به مصداق «کلمه طیبه» و «شجره طیبه» برای انقلاب پربار باشد و روزهای درخشان گذشته خود را با همت مسئولان کنونی ادامه دهد.

وی در پایان با اشاره به خاطره‌ای شخصی گفت: من نیز توفیقی داشتم که در مقطعی، آیت‌الله مهدوی کنی با من تماس گرفتند و گفتند قصد دارند رشته فرهنگ و ارتباطات را در دانشگاه امام صادق (ع) تأسیس کنند و من مسئولیت این کار را بر عهده بگیرم. آن زمان پس از ۱۳ سال فعالیت در وزارت آموزش‌وپرورش از این وزارتخانه کناره‌گیری کرده بودم و دیگر نمی‌خواستم مسئولیت مدیریتی و اجرایی بپذیرم. این روایت‌ها نشان می‌دهد که آیت‌الله مهدوی کنی نه تنها در عرصه مبارزه و سیاست، بلکه در عرصه تربیت نیروی انسانی نیز نقش ماندگاری در تاریخ انقلاب اسلامی داشته است. بررسی ابعاد مختلف زندگی این عالم فقید می‌تواند الگویی برای نسل‌های جوان و مسئولان نظام باشد تا با تأسی به سیره عملی ایشان، مسیر خدمت به انقلاب و مردم را با صداقت و اخلاص طی کنند.