طرح ترافیک تهران در آستانه یک تحول بزرگ؛ راز حذف عوارض ثابت برای خودروها فاش شد!
به گزارش تیترستان؛ طرح ترافیک تهران که از سال ۱۳۵۸ به اشکال مختلف اجرا شده است، قرار است به زودی دستخوش تغییرات اساسی شود. بر اساس اطلاعات جدید، عوارض ثابت ورود به محدوده طرح حذف خواهد شد و به جای آن، هزینه‌ها بر اساس میزان پیمایش خودروها محاسبه می‌شود. این تغییر که پس از سال‌ها بحث و بررسی در شهرداری تهران کلید خورده، قرار است نسل جدیدی از مدیریت ترافیک را معرفی کند. در این طرح، معیارهایی مانند طول و مدت سفر، میزان ترافیک و آلودگی هوا در تعیین عوارض روزانه نقش خواهند داشت. مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران نیز تأیید کرده است که زیرساخت‌های لازم برای اجرای این طرح در حال آماده‌سازی است و به زودی شاهد اجرایی شدن آن خواهیم بود.
تاریخچه طرح ترافیک؛ از مسیر ویژه اتوبوس تا عوارض شناور
طرح ترافیک تهران از ابتدا با هدف کاهش ترافیک و آلودگی هوا طراحی شد، اما در طول دهه‌های گذشته بارها تغییر کرده است. در مرحله نخست، این طرح تنها شامل ایجاد مسیر ویژه برای اتوبوس‌های شرکت واحد بود، اما به تدریج محدودیت‌هایی برای خودروهای شخصی نیز اعمال شد. در سال ۱۳۸۴ طرح زوج و فرد به اجرا درآمد که بر اساس آن، خودروها بر اساس شماره پلاک در روزهای مشخصی اجازه تردد داشتند. سپس در دوره مدیریت محمدباقر قالیباف، طرح LEZ مطرح شد که خودروها را به چهار گروه آبی، سبز، زرد و قرمز تقسیم می‌کرد و بر اساس میزان آلایندگی، محدودیت‌هایی برای تردد آن‌ها اعمال می‌شد. با این حال، در عمل تنها کنترل معاینه فنی خودروها اجرا شد و سایر بخش‌های طرح به نتیجه نرسید.
در سال ۱۳۹۸، طرح زوج و فرد حذف شد و «طرح کنترل آلودگی هوا» جایگزین آن شد. در این طرح، همه خودروها فارغ از پلاک زوج یا فرد، می‌توانستند در هر فصل ۲۰ روز در محدوده تردد کنند و برای تردد بیش از سهمیه، نصف عوارض طرح ترافیک را پرداخت می‌کردند. با این حال، بررسی‌ها نشان داد که این طرح نیز تأثیر چندانی در کاهش آلودگی هوا نداشته است. به همین دلیل، در سال ۱۴۰۲ شهرداری تهران بار دیگر به فکر تغییرات جدید افتاد و بررسی شیوه‌ای نوین برای مدیریت محدوده طرح ترافیک را آغاز کرد. در این شیوه، قرار است عوارض بر اساس میزان پیمایش و آلایندگی خودروها به صورت شناور تعیین شود تا عدالت بیشتری در پرداخت هزینه‌ها برقرار شود.
جزئیات طرح جدید؛ عوارض بر اساس پیمایش و آلایندگی
بر اساس طرح جدید، عوارض ورود به محدوده طرح ترافیک دیگر ثابت نخواهد بود و هر خودرو بر اساس مسافتی که در محدوده طی می‌کند، هزینه پرداخت می‌کند. این بدان معناست که خودرویی که تنها برای مدت کوتاهی وارد محدوده شود، عوارض کمتری نسبت به خودرویی که ساعت‌ها در حال تردد است، پرداخت خواهد کرد. همچنین میزان آلایندگی خودروها نیز در تعیین عوارض مؤثر خواهد بود؛ به طوری که خودروهای آلاینده‌تر عوارض بیشتری پرداخت می‌کنند. علاوه بر این، شرایط زمانی و مکانی نیز در نظر گرفته می‌شود؛ یعنی در ساعات اوج ترافیک و معابر پرازدحام، عوارض بالاتری دریافت می‌شود. این طرح در واقع ترکیبی از طرح LEZ و طرح کنترل آلودگی هوا است و سعی دارد با استفاده از فناوری‌های نوین، مدیریت هوشمندانه‌تری بر ترافیک شهر اعمال کند.
پوریا علیمردانی، مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، در این باره اظهار کرده است که شهرداری قصد دارد مدل اجرای طرح ترافیک را به سمتی تغییر دهد که شهروندان بر اساس میزان مسافتی که در محدوده طرح طی می‌کنند، عوارض بپردازند. وی افزود: «در حال حاضر، به ازای ورود و خروج از محدوده طرح ترافیک مبلغ مشخصی دریافت می‌شود، اما در طرح جدید به دنبال آن هستیم که هر فردی که مسافت بیشتری در محدوده طرح ترافیک طی می‌کند، هزینه بیشتری بپردازد.» همچنین بر اساس مصوبه شورا، برای تکمیل زیرساخت‌های موردنیاز حدود ۲۵۰ دوربین دیگر در محدوده مرکزی تهران نیاز است که اقدامات لازم برای تأمین آن‌ها در حال انجام است. پیش‌بینی می‌شود این طرح احتمالاً در سال آینده اجرایی شود.
پیامدهای طرح جدید و آینده ترافیک پایتخت
اجرای طرح جدید ترافیک تهران می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر رفتار شهروندان و وضعیت ترافیک و آلودگی هوا داشته باشد. از یک سو، با حذف عوارض ثابت و دریافت هزینه بر اساس پیمایش، افرادی که تنها برای مدت کوتاهی وارد محدوده می‌شوند، هزینه کمتری پرداخت می‌کنند و این امر می‌تواند عدالت را در پرداخت عوارض افزایش دهد. از سوی دیگر، خودروهایی که بیشتر در محدوده تردد می‌کنند، هزینه بیشتری می‌پردازند و این ممکن است آن‌ها را به استفاده از حمل‌ونقل عمومی یا تغییر مسیر ترغیب کند. همچنین با در نظر گرفتن میزان آلایندگی خودروها، دارندگان خودروهای فرسوده و آلاینده تحت فشار بیشتری قرار می‌گیرند و ممکن است به فکر تعویض خودرو یا استفاده کمتر از آن باشند. این طرح می‌تواند گامی مؤثر در کاهش آلودگی هوا و ترافیک باشد، اما اثربخشی آن به دقت اطلاعات، تکمیل زیرساخت‌های نظارتی و نحوه اجرای طرح بستگی دارد.
از سوی دیگر، اجرای این طرح نیازمند زیرساخت‌های فنی پیشرفته از جمله دوربین‌های هوشمند و سیستم‌های پردازش داده است. تأمین ۲۵۰ دوربین جدید در محدوده مرکزی تهران نشان‌دهنده عزم جدی مدیریت شهری برای اجرای این طرح است. با این حال، چالش‌هایی مانند هزینه‌های اجرایی، مقاومت احتمالی شهروندان و نیاز به فرهنگ‌سازی نیز وجود دارد. تجربه طرح‌های قبلی نشان داده است که بدون مشارکت و همراهی شهروندان، حتی بهترین طرح‌ها نیز نمی‌توانند به اهداف خود برسند. بنابراین، شهرداری تهران باید علاوه بر فراهم کردن زیرساخت‌ها، به اطلاع‌رسانی و آموزش عمومی نیز توجه کند تا شهروندان با آگاهی از مزایای طرح، همکاری لازم را داشته باشند. در نهایت، اگر این طرح به درستی اجرا شود، می‌تواند الگویی برای سایر کلانشهرهای کشور باشد و به کاهش معضلات ترافیکی و زیست‌محیطی کمک کند.
در حال بارگذاری نظرات...