قیمت‌های عجیب برنج ایرانی در ۲۷ مهر؛ کیسه ۱۰ کیلویی عنبربو چند؟ رقمی که باورتان نمی‌شود!
به گزارش تیترستان؛ بازار برنج ایرانی در روزهای پایانی مهرماه ۱۴۰۵ حال و هوای عجیبی دارد. از یک سو تب‌وتاب خریدهای هیجانی فروکش کرده و معاملات با شیب ملایم‌تری دنبال می‌شود، اما از سوی دیگر قیمت‌ها همچنان در سطوح نجومی و سنگین لنگر انداخته‌اند. طبق آخرین نرخ‌های اعلام‌شده در بازار، کیسه ۱۰ کیلویی «برنج عنبربو عزیزان» با قیمت ۵ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان به فروش می‌رسد که رقمی بی‌سابقه و تکان‌دهنده برای مصرف‌کنندگان است. همچنین «برنج طارم استخوانی آقاجانیان» به ازای هر ۱۰ کیلوگرم ۴ میلیون و ۹۸۷ هزار تومان عرضه می‌شود و «برنج طارم دم سیاه عطری فریدونکنار شاهی» در بسته‌های ۵ کیلویی با نرخ ۲ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان در قفسه فروشگاه‌ها دیده می‌شود. این ارقام در حالی است که «برنج هاشمی صادراتی گیلان رفتاری» نیز در کیسه‌های ۵ کیلویی به قیمت ۲ میلیون و ۷۹۵ هزار تومان به دست مصرف‌کننده می‌رسد. این سطح از قیمت، قدرت خرید خانوارهای ایرانی را به شدت تحت فشار قرار داده و هرگونه ثبات نسبی در بازار را به آرامشی شکننده و پردلهره تبدیل کرده است.
جولان قیمت‌ها در بازار برنج؛ از عنبربو تا دم‌سیاه
بررسی ریز نرخ‌های اعلام‌شده نشان می‌دهد که هیچ یک از ارقام برنج ایرانی از کانال‌های چند میلیونی پایین نیامده است. «برنج عنبربو عزیزان» با کیسه ۱۰ کیلویی ۵ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان، گران‌ترین رقم در میان اقلام پرفروش است و این در حالی است که این برنج معمولاً از اقلام مقرون‌به‌صرفه‌تر بازار محسوب می‌شد. «برنج طارم استخوانی آقاجانیان» نیز با نرخ نزدیک به ۵ میلیون تومان برای ۱۰ کیلوگرم، عملاً خرید آن را برای بسیاری از خانواده‌های متوسط به یک تصمیم دشوار تبدیل کرده است. «برنج طارم دم سیاه عطری فریدونکنار شاهی» در بسته ۵ کیلویی ۲ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان قیمت خورده که معادل هر کیلوگرم ۵۹۰ هزار تومان است. «برنج هاشمی صادراتی گیلان رفتاری» هم با قیمت ۲ میلیون و ۷۹۵ هزار تومان برای ۵ کیلوگرم، نشان می‌دهد که برنج‌های باکیفیت شمال کشور نیز از این موج گرانی در امان نمانده‌اند. به نظر می‌رسد بازار در یک تعادل شکننده گرفتار شده و هیچ علامتی از کاهش قیمت در کوتاه‌مدت دیده نمی‌شود.
این نرخ‌ها در حالی اعلام می‌شود که بازار برنج ایرانی در ماه‌های گذشته نیز روندی صعودی را تجربه کرده بود. کارشناسان معتقدند که چسبندگی قیمت‌ها به کانال‌های بالای نرخ، به هیچ وجه به معنای ارزانی یا بهبود واقعی اوضاع نیست، بلکه سفره‌های مردم همچنان زیر بار سنگین تورم انباشته خم شده‌اند. در واقع، اگرچه تقاضای کاذب فروکش کرده و خرید و فروش‌های هیجانی کاهش یافته، اما این آرامش نسبی بسیار آسیب‌پذیر است و با کوچک‌ترین نوسان در نرخ ارز، هزینه‌های جانبی تولید، تورم عمومی یا تحولات بخش لجستیک، فنر فشرده قیمت‌ها ممکن است دوباره رها شده و موج جدیدی از گرانی را رقم بزند. مصرف‌کنندگان نیز که عمدتاً از اقشار متوسط و کم‌درآمد هستند، هر روز با محاسبه دقیق هزینه‌ها به دنبال جایگزین‌های ارزان‌تر برای این محصول استراتژیک هستند.
چرا برنج ایرانی همچنان در اوج می‌ماند؟
عوامل متعددی دست به دست هم داده‌اند تا قیمت برنج ایرانی در چنین سطحی باقی بماند. نخستین عامل، افزایش هزینه‌های تولید شامل کود، سم، بذر، کارگر و ماشین‌آلات کشاورزی است که به گفته شالیکاران، کشت برنج را برای آن‌ها کم‌سود یا حتی زیان‌ده کرده است. دومین عامل، نوسانات نرخ ارز است که هرچند برنج ایرانی محصول داخلی است، اما به دلیل اثرگذاری بر قیمت نهاده‌های وارداتی و هزینه‌های حمل‌ونقل، به طور غیرمستقیم بر قیمت تمام‌شده این محصول اثر می‌گذارد. سومین عامل، محدودیت عرضه در برخی مقاطع سالانه به دلیل فصل‌های کشت و برداشت است که فشار تقاضا را در بازار افزایش می‌دهد. علاوه بر این، برخی واسطه‌ها و دلالان نیز با احتکار یا نگهداری محصول در انبارها، به افزایش قیمت دامن می‌زنند. در چنین شرایطی، حتی با فروکش کردن تقاضای کاذب، قیمت‌ها به دلیل ساختار هزینه‌ای و انتظارات تورمی، به راحتی پایین نمی‌آید.
از سوی دیگر، سیاست‌های حمایتی دولت نیز نتوانسته است به طور مؤثر قیمت برنج را برای مصرف‌کننده کنترل کند. هرچند خرید تضمینی برنج با نرخ‌های مصوب انجام می‌شود، اما فاصله میان قیمت خرید از کشاورز و قیمت فروش در بازار بسیار زیاد است و بخش عمده سود نصیب واسطه‌ها می‌شود. همچنین، واردات برنج خارجی به عنوان یک راهکار برای تنظیم بازار مطرح بوده، اما در سال‌های اخیر به دلیل محدودیت‌های ارزی و اولویت‌های دیگر، نتوانسته است تعادل مورد نیاز را ایجاد کند. در نتیجه، بازار برنج ایرانی همچنان در انحصار عرضه محدود و تقاضای نسبتاً بالا قرار دارد و قیمت‌ها در سطحی نگران‌کننده تثبیت شده‌اند. کارشناسان هشدار می‌دهند که تداوم این وضعیت می‌تواند منجر به کاهش مصرف سرانه برنج و روی آوردن خانوارها به اقلام جانشین با کیفیت پایین‌تر شود.
پیامدهای آینده و اهمیت رصد بازار برای مصرف‌کنندگان
تداوم قیمت‌های بالای برنج ایرانی در حالی است که این محصول یکی از اقلام اصلی سبد غذایی خانوارهای ایرانی محسوب می‌شود و افزایش قیمت آن به طور مستقیم بر امنیت غذایی و رفاه عمومی اثر می‌گذارد. در شرایط فعلی، بسیاری از خانواده‌ها مجبور شده‌اند مصرف برنج خود را کاهش داده یا به برنج‌های خارجی ارزان‌تر روی بیاورند که این امر می‌تواند پیامدهای فرهنگی و بهداشتی خاص خود را داشته باشد. از سوی دیگر، کشاورزان نیز از این وضعیت ناراضی هستند، زیرا به رغم قیمت بالای محصول در بازار، سهم آن‌ها از این قیمت ناچیز است و هزینه‌های تولید نیز به شدت افزایش یافته است. بنابراین، هرگونه سیاست‌گذاری در این حوزه باید به گونه‌ای باشد که هم مصرف‌کننده و هم تولیدکننده از آن منتفع شوند.
اهمیت این موضوع زمانی دوچندان می‌شود که بدانیم بازار برنج ایرانی به شدت تحت تأثیر انتظارات تورمی و نوسانات کلان اقتصادی است. با توجه به پیش‌بینی‌ها درباره ادامه تورم و احتمال افزایش نرخ ارز، به نظر می‌رسد که قیمت برنج نیز در ماه‌های آینده روندی صعودی داشته باشد، مگر اینکه اقدامات جدی برای افزایش عرضه و کاهش هزینه‌های تولید صورت گیرد. در چنین شرایطی، رصد دقیق و هوشمندانه تحولات بازار برای اتخاذ تصمیمات به‌موقع به یکی از دغدغه‌های جدی مصرف‌کنندگان و فعالان این حوزه تبدیل شده است. رسانه‌ها نیز وظیفه دارند با انتشار به‌موقع نرخ‌ها و تحلیل عوامل مؤثر بر قیمت، به شفافیت بازار کمک کنند و از ایجاد التهاب‌های کاذب جلوگیری نمایند. در نهایت، آنچه امروز در بازار برنج ایرانی می‌گذرد، آینه‌ای از چالش‌های عمیق‌تر اقتصادی است که نیازمند توجه جدی سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزی بلندمدت برای حمایت از سفره خانوارها و معیشت کشاورزان است.
در حال بارگذاری نظرات...