پیشنهاد عجیب پوتین به ترامپ و شی؛ نشستی که اروپا را به لرزه درآورد!
به گزارش تیترستان؛ ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در تماسی تلفنی با دونالد ترامپ، پیشنهاد برگزاری نشستی سه‌جانبه با حضور شی جین‌پینگ، رهبر چین، را مطرح کرده است؛ نشستی که قرار است ماه آینده و در حاشیه اجلاس اَپک در شنژن چین برگزار شود. این پیشنهاد که به گفته منابع آگاه در جریان مذاکرات، در تماس ۹ اکتبر مطرح شده، با هدف گفت‌وگو درباره پایان دادن به جنگ اوکراین ارائه شده است. نکته حساس ماجرا آن است که در این نشست، هیچ جایگاهی برای ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، یا نمایندگان قاره اروپا در نظر گرفته نشده است. چنین قالبی، در صورت تحقق، بی‌سابقه خواهد بود و این پیام را مخابره می‌کند که سرنوشت اوکراین می‌تواند بدون حضور اوکراین و اروپا تعیین شود. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، ضمن تأیید گفت‌وگوها درباره احتمال برگزاری این نشست، اعلام کرده که هنوز جزئیات و دستور کار مشخصی برای آن وجود ندارد، اما هر سه طرف امکان فرضی برگزاری چنین دیداری را می‌پذیرند. یک مقام ارشد آمریکایی نیز تأکید کرده که ترامپ هنوز موافقت قطعی خود را اعلام نکرده، هرچند ممکن است به دلیل تمایل به عملی کردن وعده انتخاباتی‌اش برای پایان سریع جنگ، از این ایده استقبال کند.
نشست سه‌جانبه در شنژن؛ تلاش مسکو برای تثبیت جایگاه ابرقدرتی
مسکو برگزاری این نشست را فرصتی تاریخی برای بازگرداندن روسیه به جمع قدرت‌های بزرگ جهان می‌داند؛ جایگاهی که پوتین از زمان ورود به کرملین در سال ۲۰۰۰ همواره در پی احیای آن بوده است. به گفته یک افسر پیشین اطلاعاتی روسیه که در جریان مذاکرات قرار دارد، پوتین این ایده را نه فقط به عنوان یک راه‌حل دیپلماتیک، بلکه به عنوان گامی برای برگزاری نشستی مشابه کنفرانس یالتا می‌بیند؛ نشستی که در آن قدرت‌های بزرگ جهان حوزه‌های نفوذ خود را میانشان تقسیم کردند. در نگاه کرملین، اروپا اصلی‌ترین مانع دستیابی روسیه به پیروزی در اوکراین است و حذف این قاره از معادلات، یک پیروزی راهبردی محسوب می‌شود. این طرح همچنین می‌تواند به گرم‌تر شدن روابط پوتین و ترامپ دامن بزند؛ روابطی که در ماه‌های اخیر با توافق خرید سوخت دیزل روسیه توسط آمریکا و تعلیق بخشی از تحریم‌ها علیه مسکو، نشانه‌های واضحی از تغییر به نفع روسیه را نشان داده است. ترامپ حتی در پیامی در شبکه اجتماعی خود، زلنسکی را متهم کرده که نمی‌خواهد به این جنگ پایان دهد و او را مسئول ادامه درگیری‌ها دانسته است.
از سوی دیگر، برگزاری این نشست در خاک چین، فرصتی طلایی برای شی جین‌پینگ فراهم می‌کند تا نقش چین را به عنوان میانجی اصلی در دیپلماسی جهانی و محور قدرت‌های بزرگ تثبیت کند. به گفته یون سان، مدیر برنامه چین در مرکز استیمسون، پکن می‌خواهد به عنوان نقطه تعادل میان آمریکا و روسیه دیده شود. مقام‌های روسیه این ایده را از مجاری دیپلماتیک به طرف چینی پیشنهاد داده‌اند و چین نیز اعلام کرده که در صورت موافقت ترامپ، مخالفتی با آن نخواهد داشت. با این حال، این بازی خطراتی نیز برای پکن دارد؛ زیرا ممکن است یک رویداد ژئوپلیتیکی حاشیه‌ای، برنامه‌های چین برای استفاده از اجلاس اَپک به عنوان ویترینی برای نمایش نقش منطقه‌ای خود را تحت‌الشعاع قرار دهد. همچنین، برگزاری چنین نشستی می‌تواند چین را به طور مستقیم‌تر وارد مناقشه اوکراین کند و واکنش منفی پایتخت‌های اروپایی را برانگیزد؛ پایتخت‌هایی که از پیش از گرایش پکن به مسکو نگران هستند. شی جین‌پینگ باید میان ادامه حمایت از پوتین و حفظ روابط اقتصادی چین با اروپا تعادل برقرار کند.
واکنش‌های بین‌المللی؛ از نگرانی تایپه تا انتقاد تحلیل‌گران غربی
تصویر رهبران آمریکا، روسیه و چین در حال مذاکره درباره سرنوشت یک کشور، به خودی خود پیامی قدرتمند و نگران‌کننده برای بسیاری از بازیگران بین‌المللی خواهد داشت. در تایپه، چنین تصویری می‌تواند نگرانی‌ها را درباره احتمال مذاکره قدرت‌های بزرگ بر سر آینده تایوان تشدید کند؛ به‌ویژه آنکه پکن هرگز استفاده از زور برای قرار دادن این جزیره دموکراتیک و خودگردان تحت کنترل خود را کنار نگذاشته است. در اروپا نیز زنگ خطر به صدا درآمده است؛ زیرا این قالب، قاره‌ای را که مستقیماً درگیر جنگ اوکراین است، از معادلات کنار می‌گذارد. تحلیل‌گران غربی نیز به شدت به رویکرد ترامپ تاخته‌اند. هال برندز، استاد دانشگاه و تحلیل‌گر ژئوپولیتیک، در یادداشتی برای بلومبرگ نوشته است که توافق ترامپ برای خرید سوخت دیزل از روسیه، اقدامی از نظر اخلاقی خشم‌برانگیز است؛ زیرا به متجاوزی پاداش می‌دهد که با پهپادها و موشک‌های خود شهرهای اوکراین را به وحشت انداخته است. او تأکید کرده که این توافق، تلاش‌های یک ساله اروپا برای متقاعد کردن ترامپ به اینکه روسیه مانع اصلی صلح است را تضعیف می‌کند و نشان‌دهنده شکست عمیق‌تر در سیاست ترامپ در قبال اوکراین است.
برندز معتقد است که ترامپ واقعاً خواهان صلح در اوکراین است، اما نگاه راهبردی محدود و بی‌انضباطی او پیوسته کار را دشوارتر می‌کند. او انگیزه‌های انتخاباتی و پیامدهای اقتصادی جنگ با ایران را از عوامل مؤثر بر سیاست خارجی آمریکا در قبال اوکراین می‌داند. به گفته این تحلیل‌گر، یک راهبرد واقع‌بینانه می‌توانست شامل وادار کردن اروپایی‌ها به پذیرش مسئولیت اصلی کمک به اوکراین و همچنین افزایش فشار تحریم‌ها بر روسیه باشد، اما رویکرد فعلی ترامپ بیش از آنکه مفید باشد، زیان‌بار بوده است. فشار یک‌سویه به اوکراین و امتیازدهی به روسیه، نه تنها صلح را نزدیک نمی‌کند، بلکه ممکن است به تثبیت یک نظم جهانی جدید به زیان اروپا و اوکراین منجر شود. در همین حال، کرملین با هوشمندی از این فضا استفاده کرده و پیشنهاد نشست سه‌جانبه را به عنوان اقدامی برای به چالش کشیدن نظم موجود و بازتعریف جایگاه خود در جهان مطرح کرده است.
آینده مبهم؛ آیا ترامپ تن به نشست سه‌جانبه می‌دهد؟
سرنوشت این پیشنهاد هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. ترامپ که در کارزار انتخاباتی خود وعده داده بود جنگ اوکراین را در «روز اول» پایان می‌دهد، اکنون نزدیک به دو سال از آغاز دوره جدید ریاست‌جمهوری‌اش می‌گذرد و هنوز به این وعده عمل نکرده است. این ناکامی، فشار سیاسی زیادی را بر او وارد کرده و ممکن است او را به سمت پذیرش طرحی سوق دهد که اگرچه با حضور اوکراین و اروپا همراه نیست، اما می‌تواند به عنوان یک پیروزی دیپلماتیک برای او به تصویر کشیده شود. با این حال، موافقت با چنین نشستی، ترامپ را در برابر انتقادهای شدید متحدان اروپایی و کنگره قرار می‌دهد. از سوی دیگر، چین نیز با احتیاط به این موضوع نگاه می‌کند؛ زیرا برگزاری این نشست می‌تواند دستاوردهای دیپلماتیک پکن در اجلاس اَپک را تحت‌الشعاع قرار دهد و چین را وارد یک بازی پیچیده geopolitik کند که ممکن است منافع اقتصادی‌اش را به خطر بیندازد.
در مجموع، پیشنهاد پوتین برای برگزاری نشست سه‌جانبه با ترامپ و شی جین‌پینگ، یک حرکت دیپلماتیک جسورانه و در عین حال پرخطر است که می‌تواند معادلات جهانی را به کلی تغییر دهد. اگر این نشست برگزار شود، نخستین بار پس از جنگ جهانی دوم خواهد بود که سرنوشت یک کشور اروپایی بدون حضور نمایندگان آن کشور و قاره اروپا تعیین می‌شود. این امر می‌تواند به تضعیف نظام بین‌المللی مبتنی بر قواعد و افزایش بی‌اعتمادی میان متحدان غربی منجر شود. از سوی دیگر، اگر ترامپ این پیشنهاد را رد کند، ممکن است روابط گرم او با پوتین خدشه‌دار شود و مسکو به سمت تشدید تنش‌ها حرکت کند. آنچه مسلم است، این است که پوتین با این پیشنهاد، بار دیگر نشان داده که در پی احیای نقش تاریخی روسیه به عنوان یک قدرت جهانی است و از هیچ تلاشی برای به چالش کشیدن نظم فعلی فروگذار نمی‌کند. جهان باید منتظر بماند و ببیند آیا ترامپ و شی جین‌پینگ تن به این بازی خطرناک می‌دهند یا خیر.
در حال بارگذاری نظرات...