تصمیم جنجالی شورای شهر مشهد؛ چرا نام رهبر شهید را روی خیابان‌های قدیمی می‌گذارند؟
به گزارش تیترستان؛ در روزهای اخیر، تصمیم شورای شهر مشهد برای تغییر نام خیابان دانشگاه، میدان شریعتی و بولوار کوهسنگی به نام رهبر شهید، با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شده و موضوع به مراجع بالاتر ارجاع یافته است. این ماجرا فراتر از یک اختلاف اداری ساده، پرسش‌های بنیادینی درباره شیوه تصمیم‌گیری نهادهای عمومی و نحوه گرامیداشت مفاخر ملی مطرح می‌کند. برخی کارشناسان معتقدند که تغییر نام معابر شناخته‌شده، آن هم بدون مشارکت افکار عمومی، می‌تواند به جای وحدت‌آفرینی، زمینه‌ساز اختلاف و نارضایتی شود. از سوی دیگر، دفتر رهبر شهید نیز هشدار جدی درباره نامگذاری‌ها داده و با تغییر نام اماکن باسابقه به نام ایشان مخالفت کرده است. این مخالفت نشان می‌دهد که حتی نهادهای عالی‌رتبه نیز بر لزوم حفظ حرمت نام‌های تاریخی و هویتی شهر تأکید دارند.
ماجرای تغییر نام معابر مشهد؛ از اختلاف نظارتی تا هشدار دفتر رهبری
بر اساس گزارش‌های دریافتی، شورای شهر مشهد در اقدامی بحث‌برانگیز، مصوبه‌ای برای تغییر نام سه معبر اصلی شهر تصویب کرده است. خیابان دانشگاه که سال‌هاست به عنوان یکی از نمادهای علمی و فرهنگی مشهد شناخته می‌شود، میدان شریعتی که خاطرات بسیاری از شهروندان را در خود جای داده، و بولوار کوهسنگی که به دلیل نزدیکی به آرامگاه فردوسی و باغ ملی، هویتی تاریخی دارد، قرار است به نام رهبر شهید تغییر نام دهند. اما این تصمیم با مخالفت دفتر رهبری روبه‌رو شده است؛ دفتری که طی اطلاعیه‌ای رسمی اعلام کرد با تغییر نام اماکن باسابقه به نام ایشان موافق نیست. این مخالفت صریح، نشان‌دهنده آن است که حتی در سطوح عالی کشور نیز نسبت به پیامدهای اجتماعی و هویتی چنین اقداماتی حساسیت وجود دارد. کارشناسان شهری نیز هشدار می‌دهند که تغییر نام معابر می‌تواند به سردرگمی در نشانی‌ها، هزینه‌های اجرایی قابل توجه و احساس گسست از گذشته برای ساکنان منجر شود.
علاوه بر این، ماجرای تغییر نام خیابان‌های مشهد بار دیگر بحث قدیمی «اولویت‌بندی در بزرگداشت» را زنده کرده است. پرسش اینجاست که چرا برای تکریم شخصیتی بزرگ، نخستین گزینه حذف نامی است که سال‌ها با زندگی روزمره مردم عجین شده است؟ منتقدان می‌گویند این رویکرد نشان‌دهنده نوعی عادت مدیریتی به انتخاب آسان‌ترین راه است؛ راهی که کمترین زحمت و هزینه را دارد اما الزاماً بهترین نتیجه را به همراه نمی‌آورد. در مقابل، موافقان تغییر نام معتقدند که نام رهبر شهید باید در سطح شهر برجسته شود و تغییر نام معابر یکی از راه‌های سریع تحقق این هدف است. با این حال، حتی آنها نیز نمی‌توانند منکر این واقعیت شوند که چنین تصمیمی بدون جلب مشارکت مردمی و بدون در نظر گرفتن حافظه جمعی شهر، ممکن است به تنش‌های اجتماعی دامن بزند.
چرا نام خیابان‌ها فقط یک تابلو نیست؟
نام خیابان‌ها و معابر شهری، بخشی از حافظه جمعی و هویت شهری هستند. برای ساکنان یک محله، نام خیابان نه تنها یک نشانی جغرافیایی، بلکه یادآور خاطرات دوران کودکی، رویدادهای مهم زندگی و تحولات محله است. تغییر ناگهانی این نام‌ها می‌تواند احساس ناخوشایند «نادیده گرفته شدن» را در بخشی از جامعه ایجاد کند. به عنوان مثال، خیابان دانشگاه مشهد برای نسل‌های مختلف، یادآور دوران دانشجویی، کتابفروشی‌های قدیمی و جنب‌وجوش علمی است. میدان شریعتی نیز با معماری خاص و موقعیت مکانی‌اش، نقطه تلاقی خاطرات بسیاری از شهروندان است. بولوار کوهسنگی نیز به دلیل نزدیکی به آرامگاه فردوسی و باغ ملی، هویتی تاریخی و فرهنگی دارد. حذف این نام‌ها و جایگزینی آنها با نام رهبر شهید، اگرچه با نیت تکریم انجام می‌شود، اما می‌تواند به نوعی «گسست نسلی» و از دست رفتن بخشی از حافظه شهری منجر شود.
از منظر مدیریت شهری، تغییر نام معابر هزینه‌های پنهان و آشکاری دارد. به‌روزرسانی تابلوها، نقشه‌ها، سامانه‌های ناوبری، اسناد اداری و مدارک هویتی شهروندان، همه نیازمند صرف وقت و بودجه است. علاوه بر این، ساکنان و کسبه محلات باید نشانی جدید را به مراجع مختلف اعلام کنند که خود دردسرهای اداری زیادی ایجاد می‌کند. تجربه تغییر نام خیابان‌ها در سایر شهرهای ایران نیز نشان می‌دهد که این اقدام معمولاً با مقاومت افکار عمومی و کندی در اجرا روبه‌رو شده است. بنابراین، به جای اصرار بر تغییر نام معابر موجود، می‌توان با طراحی و ساخت مکان‌های جدید و شایسته، یاد و نام رهبر شهید را به شکلی ماندگار و بدون ایجاد اختلاف گرامی داشت. ساخت میدان، بوستان، مجموعه فرهنگی یا یادمانی با طراحی زیبا و کارکرد عمومی، می‌تواند هم به توسعه شهری کمک کند و هم حس تعلق خاطر شهروندان را برانگیزد.
راهکار جایگزین: خلق نشانی ماندگار به جای حذف نام‌های قدیمی
منتقدان سیاست تغییر نام معابر تأکید می‌کنند که بزرگداشت واقعی در «ساختن» است، نه در «جایگزین کردن». اگر توان و اراده‌ای برای انجام کاری درخور نام رهبر شهید وجود دارد، چرا به جای دست بردن در نام خیابان‌های شناخته‌شده، مکانی ارزشمند و متناسب با شأن ایشان بنا نکنیم؟ ساخت یک مجموعه فرهنگی، کتابخانه، موزه یا بوستان بزرگ به نام رهبر شهید می‌تواند از همان آغاز هویتی مستقل و ماندگار به آن مکان ببخشد و مردم نیز بدون احساس اجبار، با میل و احترام به آنجا رفت‌وآمد کنند. این رویکرد نه تنها از تنش‌های اجتماعی جلوگیری می‌کند، بلکه به توسعه فضاهای عمومی و ارتقای کیفیت زندگی شهری نیز کمک می‌کند. تجربه موفق بسیاری از شهرهای جهان نشان می‌دهد که نام‌گذاری اماکن جدید به نام مفاخر، بسیار کم‌هزینه‌تر و کم‌دردسرتر از تغییر نام معابر تاریخی است و اثرگذاری فرهنگی بیشتری نیز دارد.
در نهایت، ماجرای تغییر نام خیابان‌های مشهد باید به عنوان یک درس مهم برای مدیران شهری تلقی شود. تصمیم‌گیری در حوزه هویت شهری نیازمند مشورت با شهروندان، کارشناسان و نهادهای ذی‌ربط است. حرمت نام رهبر شهید اقتضا می‌کند که برای پاسداشت آن، بیش از همیشه سنجیده و آینده‌نگر باشیم. قرار نیست هر یادبود تازه‌ای با حذف یک نام قدیمی آغاز شود. بزرگداشت واقعی در پیوند دادن است، نه در زمینه‌سازی برای فاصله‌ها. شوراها و مدیران شهری باید از بازی مکرر با هویت خیابان‌ها و محلات فاصله بگیرند و به سوی خلق ارزش‌های تازه مبتنی بر حل مسئله مردم و استقبال عمومی حرکت کنند. در غیر این صورت، حتی با نیت خیر، ممکن است اقداماتی انجام شود که به جای وحدت، به کدورت و اختلاف بینجامد. امید است که مسئولان با درایت و توجه به خواست عمومی، راهی میانه و شایسته برای گرامیداشت رهبر شهید بیابند.
در حال بارگذاری نظرات...