هشدار جدی درباره مکمل‌هایی که در داروخانه نیستند؛ ترکیباتی که نامشان روی برچسب نمی‌آید!

به گزارش تیترستان؛ مدیرکل فرآورده‌های طبیعی، سنتی و مکمل سازمان غذا و دارو، شهرام شعیبی، در هشدار تازه‌ای درباره مخاطرات مصرف مکمل‌های ورزشی و غذایی تقلبی و غیرمجاز اعلام کرد که عرضه و فروش این فرآورده‌ها صرفاً از طریق داروخانه‌های دارای مجوز رسمی مجاز است و تهیه آن‌ها از بازارهای آزاد، فروشگاه‌های ورزشی، باشگاه‌ها، صفحات اینستاگرامی و سایر شبکه‌های اجتماعی و مراکز غیرداروخانه‌ای به هیچ وجه توصیه نمی‌شود. وی افزود بسیاری از مکمل‌های عرضه‌شده در این مراکز فاقد مجوزهای لازم و برچسب اصالت هستند و ممکن است از مسیرهای قاچاق یا واحدهای تولیدی غیرمجاز تأمین شده باشند. به گفته این مقام مسئول، نبود نظارت‌های فنی، بهداشتی و کیفی بر این فرآورده‌ها، احتمال وجود آلودگی و ترکیبات خطرناک را به‌شدت افزایش می‌دهد و مصرف‌کنندگان ممکن است ناخواسته در معرض مواد ممنوعه قرار گیرند.

ترکیبات پنهان در مکمل‌های غیرمجاز؛ از استروئید تا شبه‌هورمون

شعیبی با اشاره به ترکیبات احتمالی موجود در مکمل‌های تقلبی و غیرمجاز تصریح کرد: «برخی از این محصولات ممکن است حاوی استروئیدهای آنابولیک، محرک‌های غیرمجاز، مواد شبه‌هورمون رشد یا ترکیبات لاغری غیرقانونی باشند که نامی از آن‌ها روی برچسب محصول درج نشده است.» این موضوع بدان معناست که مصرف‌کننده هیچ اطلاعی از محتوای واقعی محصولی که خریداری کرده ندارد و ممکن است با مصرف آن، دوز خطرناکی از مواد ممنوعه وارد بدن خود کند. کارشناسان تغذیه نیز بارها هشدار داده‌اند که مکمل‌های غیرمجاز می‌توانند حاوی فلزات سنگین، باکتری‌های بیماری‌زا و حتی داروهای تجویزی باشند که بدون نسخه و نظارت پزشک مصرف می‌شوند. بنابراین، ناآگاهی از ترکیبات واقعی این محصولات، خود به‌تنهایی یک خطر جدی برای سلامت عمومی محسوب می‌شود.

وی در ادامه تأکید کرد که این ترکیبات نه‌تنها مورد تأیید سازمان غذا و دارو نیستند، بلکه به دلیل عدم نظارت بر فرآیند تولید، ممکن است در شرایط غیربهداشتی و با دوزهای نامشخص ساخته شوند. به گفته شعیبی، برخی از این مواد به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که اثرات سریع و فریبنده‌ای بر بدن داشته باشند، اما در پشت این اثرات ظاهری، خطرات جبران‌ناپذیری نهفته است. از سوی دیگر، برچسب‌های اصالت جعلی نیز امکان استعلام صحت محصول را برای مصرف‌کننده دشوار می‌کند و بسیاری از افراد بدون آگاهی از این موضوع، اقدام به خرید می‌کنند. این مقام مسئول از شهروندان خواست تا در صورت مشاهده چنین محصولاتی در مراکز غیرمجاز، مراتب را به سازمان غذا و دارو اطلاع دهند.

عوارض خطرناک مصرف مکمل‌های تقلبی؛ از آسیب کبدی تا پرخاشگری

مدیرکل فرآورده‌های طبیعی، سنتی و مکمل سازمان غذا و دارو عوارض مصرف این ترکیبات را بسیار گسترده و نگران‌کننده توصیف کرد و گفت: «مصرف این ترکیبات می‌تواند عوارضی مانند آسیب‌های کبدی و کلیوی، اختلالات هورمونی، ناباروری، افزایش فشار خون، بیماری‌های قلبی، افسردگی، پرخاشگری و افزایش خطر ابتلا به دیابت را به دنبال داشته باشد.» به گفته وی، این عوارض ممکن است بلافاصله پس از مصرف ظاهر نشوند و به‌صورت تدریجی و مزمن سلامت فرد را تهدید کنند. بسیاری از مصرف‌کنندگان جوان که به دنبال افزایش سریع عضلات یا کاهش وزن هستند، ممکن است بدون آگاهی از این خطرات، به مصرف مکمل‌های غیرمجاز روی آورند و در بلندمدت با مشکلات جدی سلامتی مواجه شوند.

شعیبی خاطرنشان کرد که آسیب‌های کبدی و کلیوی ناشی از این ترکیبات می‌تواند برگشت‌ناپذیر باشد و در مواردی حتی به پیوند عضو یا دیالیز منجر شود. همچنین اختلالات هورمونی ناشی از مواد شبه‌هورمون می‌تواند تعادل طبیعی بدن را بر هم زده و بر باروری و سلامت جنسی افراد تأثیر منفی بگذارد. از سوی دیگر، محرک‌های غیرمجاز موجود در این مکمل‌ها می‌توانند باعث افزایش ضربان قلب، اضطراب و پرخاشگری شوند که خود زمینه‌ساز مشکلات روانی و اجتماعی است. بنابراین، مصرف مکمل‌های فاقد اصالت و مجوزهای لازم می‌تواند سلامت مصرف‌کنندگان را به‌طور جدی تهدید کند و هزینه‌های درمانی سنگینی را به خانواده‌ها و نظام سلامت تحمیل نماید.

راهنمای خرید مطمئن؛ چگونه از اصالت مکمل اطمینان حاصل کنیم؟

شعیبی در بخش پایانی توصیه‌های خود تأکید کرد: «شهروندان برای اطمینان از اصالت فرآورده، مکمل‌های مورد نیاز خود را از داروخانه‌های مجاز تهیه کنند و با استعلام کد رهگیری در سامانه تی‌تک، اطلاعات مربوط به اصالت محصول را بررسی کنند.» این سامانه که توسط سازمان غذا و دارو راه‌اندازی شده است، به مصرف‌کنندگان امکان می‌دهد تا با وارد کردن کد رهگیری درج‌شده روی بسته‌بندی، از اصالت و مجوزدار بودن محصول مطلع شوند. وی خاطرنشان کرد که توجه به مسیر رسمی عرضه و بررسی اصالت مکمل‌ها، از اقدامات مهم برای کاهش خطر مصرف فرآورده‌های تقلبی و محافظت از سلامت افراد است. بنابراین، بهترین راه برای اطمینان از سلامت مکمل، خرید از داروخانه و استعلام کد اصالت است.

کارشناسان نیز بر اهمیت فرهنگ‌سازی در این زمینه تأکید دارند و معتقدند که آگاهی‌بخشی به ورزشکاران و عموم مردم می‌تواند از گسترش بازار سیاه مکمل‌های تقلبی جلوگیری کند. در سال‌های اخیر، با رشد شبکه‌های اجتماعی، فروش مکمل‌های غیرمجاز از طریق صفحات اینستاگرامی افزایش یافته است و بسیاری از این صفحات بدون هیچ مجوزی اقدام به تبلیغ و فروش محصولات خطرناک می‌کنند. سازمان غذا و دارو بارها نسبت به این موضوع هشدار داده و از برخورد با متخلفان خبر داده است، اما به نظر می‌رسد نظارت بر فضای مجازی همچنان نیازمند تقویت باشد. در نهایت، مصرف‌کنندگان باید بدانند که سلامت آن‌ها ارزشمندتر از هر هزینه‌ای است و نباید فریب تبلیغات فریبنده را بخورند.