اقدام عجیب یک ایرلاین عمانی در تهران؛ پای مسافران ایرانی به تعهدنامه‌ای هفت‌بندی باز شد!
به گزارش تیترستان؛ در روزهایی که پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به عمان متوقف مانده است، بازگشت هواپیمایی سلام‌ایر به تهران با مجوز طرف ایرانی، پرسش‌های جدی و متعددی را در میان کارشناسان هوانوردی و افکار عمومی ایجاد کرده است. محمدسعید شرفی، کارشناس هوانوردی، در یادداشتی برای اقتصادآنلاین ضمن اشاره به روابط دیرینه و محترمانه ایران و عمان، این رابطه را سرمایه‌ای ارزشمند برای هر دو کشور دانسته و تأکید کرده است که حفظ این سرمایه مستلزم آن است که همکاری‌های هوانوردی نیز بر پایه احترام متقابل، شفافیت و توجه منصفانه به منافع مردم و شرکت‌های هواپیمایی دو طرف سامان یابد. وی با طرح این پرسش اساسی که آیا این بازگشت بخشی از توافقی متوازن برای احیای روابط هوایی است یا صرفاً امکانی محدود برای فعالیت شرکت یک طرف، در حالی که محدودیت‌های طرف دیگر همچنان برقرار است، خواستار پاسخگویی مسئولان هوانوردی و دیپلماسی کشور شده است. این در حالی است که بر اساس شرایط گزارش‌شده، استفاده از پروازهای ازسرگرفته‌شده برای عموم مسافران ایرانی فراهم نیست و داشتن اقامت معتبر عمان از شروط پذیرش مسافر اعلام شده است؛ شرطی که به گفته منتقدان، هرچند می‌تواند نیاز بخشی از مسافران را برطرف کند، نباید به‌عنوان عادی‌شدن روابط هوایی یا بازگشایی عمومی مسیر معرفی شود.
بازگشت سلام‌ایر؛ توافقی متوازن یا امتیازی یک‌طرفه؟
از منظر حقوقی، حاکمیت کشورها بر فضای هوایی خود و اختیار آنان در صدور مجوز پروازهای منظم بین‌المللی، در کنوانسیون شیکاگو به رسمیت شناخته شده است. بنابراین، صرف توقف یا محدودسازی پروازها، بدون بررسی موافقت‌نامه دوجانبه و مبانی تصمیم، برای اعلام نقض حقوق بین‌الملل کافی نیست. با این حال، برابری فرصت‌ها و فراهم‌کردن فرصت منصفانه برای فعالیت شرکت‌های هواپیمایی کشورهای عضو، از مبانی و اهداف همین نظام بین‌المللی است. در نتیجه، پرسش اصلی آن است که محدودیت‌های موجود تا چه اندازه با تعهدات دوجانبه، روح همکاری هوانوردی و رویه مبتنی بر توازن منافع سازگار است؟ اگر ملاحظات ایمنی، امنیتی یا الزامات تحریمی مبنای تصمیم بوده، انتظار می‌رود مستندات، دامنه اجرا و شرایط بازنگری آن به‌روشنی برای طرف مقابل توضیح داده شود. تفاوت در نحوه برخورد با شرکت‌های دو کشور نیز نیازمند توضیحی روشن و قابل ارزیابی است تا افکار عمومی و فعالان این حوزه بتوانند قضاوت درستی درباره ماهیت این توافق داشته باشند.
موضوع زمانی حساس‌تر می‌شود که بنا بر گزارش فعالان ایرانی این حوزه، درخواست‌های مربوط به حمل دارو و برخی پروازهای دارای مأموریت دیپلماتیک نیز با پاسخ منفی مواجه شده‌اند. اگر این گزارش‌ها تأیید شود، ضروری است دلایل رد درخواست‌ها و امکان ایجاد ترتیبات استثنایی بررسی شود، زیرا نیازهای درمانی مردم شایسته توجه ویژه و تلاش عملی برای یافتن مسیرهای مجاز و قابل اجراست. در سوی ایرانی نیز، صدور مجوز برای سلام‌ایر باید با توضیح درباره منافع حاصل برای مسافران، وضعیت درخواست‌های شرکت‌های ایرانی و برنامه رفع محدودیت‌ها همراه باشد. تسهیل سفر اقدامی ارزشمند است، اما مسئولیت نهاد تنظیم‌گر هم‌زمان شامل پیگیری فرصت منصفانه برای شرکت‌های داخلی و دفاع از منافع استفاده‌کنندگان ایرانی خدمات هوایی نیز می‌شود و نمی‌توان تنها به جنبه‌های نمادین یا محدود بسنده کرد.
واترسالوت؛ استقبال از پرواز با کدام دستاورد؟
در چنین فضایی، اجرای مراسم واترسالوت برای استقبال از این پرواز، چنان‌که گزارش شده است، از منظر تناسب پیام و تشریفات قابل نقد است. این مراسم در عرف فرودگاهی نمادی از خوشامدگویی و بزرگداشت یک رویداد است، اما هنگامی که محدودیت‌های اساسی پابرجاست، استقبال نمادین و پرشور می‌تواند این برداشت را ایجاد کند که وضعیتی نامتوازن به‌عنوان دستاوردی کامل پذیرفته شده است. پرسش از مدیریت فرودگاه امام خمینی روشن است؛ در شرایطی که شرکت‌های ایرانی همچنان از امکان پرواز محروم‌اند و خدمت برقرارشده نیز در دسترس عموم مسافران ایرانی نیست، چه دستاورد متقابل و مشخصی این سطح از استقبال را توجیه می‌کند؟ انتظار حرفه‌ای، انتشار توضیحی روشن درباره ماهیت مجوز، شروط پذیرش مسافر، وضعیت حقوق متقابل و مسیر مذاکرات برای رفع محدودیت‌هاست.
همچنین، درخواست‌های مرتبط با دارو و نیازهای انسانی باید در سازوکاری مشخص و با اولویت بررسی شوند تا ضمن حفظ کرامت مسافران، دسترسی آنان به خدمات ضروری تسهیل شود. دوستی پایدار ایران و عمان ظرفیت گفت‌وگویی صریح و محترمانه را دارد و ارزش واقعی بازگشت یک پرواز در توازن فرصت‌ها و گشایشی است که برای مردم ایجاد می‌کند. تشریفات استقبال نیز زمانی معنای کامل می‌یابد که بازتاب چنین دستاوردی باشد، نه پوششی بر محدودیت‌ها و شروط یک‌طرفه. کارشناسان تأکید دارند که دستگاه دیپلماسی و وزارت راه و شهرسازی باید با شفافیت کامل درباره این رویداد توضیح دهند و از هرگونه اقدام نمادین که ممکن است پیام اشتباهی به افکار عمومی مخابره کند، پرهیز کنند.
تعهدنامه هفت‌بندی سلام‌ایر؛ شروطی غیرمتعارف برای مسافران
در کنار پرسش‌های مربوط به توازن روابط هوایی ایران و عمان، شرایط پذیرش مسافران در پروازهای سلام‌ایر نیز موضوعی است که ضرورت بررسی جدی دارد. هواپیمایی سلام‌ایر برای سوارکردن اتباع غیرعمانی به پروازهای خود در مسیر تهران به مسقط، علاوه بر مطالبه اقامت عمان، مسافران را ناگزیر کرده است که تن به امضای فرم تعهدی بدهند که شامل هفت بند غیرمتعارف است. فارغ از اینکه این امر در صنعت هوانوردی دنیا به باور کارشناسان بدعتی است که سلام‌ایر هفته گذشته طراحی کرده، غفلت، سهل‌انگاری، تسامح و تساهل مقامات هوانوردی و دیپلماسی کشور در این خصوص بسیار تأمل‌برانگیز است. اعطای اختیار به سلام‌ایر برای اشتراک‌گذاری اطلاعات با نهادهای آمریکایی از جمله تعهدات رقت‌باری است که از دید وزیر راه و شهرسازی و معاونان ایشان در عرصه حمل‌ونقل هوایی، بخش حقوقی و بین‌الملل وزارتخانه و دستگاه دیپلماسی کشور مغفول مانده یا در راستای دستاوردتراشی به آن بی‌توجهی شده است.
اجبار مسافر ایرانی به اعطای اختیار تام به سلام‌ایر برای اشتراک‌گذاری داده‌های او با نهادهای آمریکایی، از جمله وزارت خزانه‌داری، دستگاه‌های امنیتی و احتمالاً سفارت آمریکا در عمان، پرسش‌های جدی درباره حفاظت از داده‌های شهروندان ایرانی ایجاد کرده است. سلام‌ایر خود را محق دانسته است که پس از هماهنگی داده‌های مسافر با مراجع عمانی و البته غیرعمانی، از ادامه سفر مسافر ایرانی ممانعت کند؛ مسافری که متعهد شده سفرش کاملاً جنبه شخصی یا زیارتی دارد و در راستای سیاست‌های کشور متبوع خود نیست و در چمدان خود نیز به‌جز پوشاک و دارو، کالای دیگری ندارد. این شرایط، نگرانی‌هایی را درباره نقض حریم خصوصی و سوءاستفاده از اطلاعات شخصی مسافران به وجود آورده و کارشناسان خواستار بررسی فوری ابعاد حقوقی و بین‌المللی آن شده‌اند.
در پایان، شایسته است وزیر راه و شهرسازی که علاقه زیادی به دیپلماسی حمل‌ونقل دارند و از نظر تعداد سفرهای خارجی نیز رکورددار خوانده می‌شوند، برای جبران این وضعیت اقدام کند. انتظار می‌رود ایشان ضمن عذرخواهی از مردم مقاوم ایران که با تحمل مرارت‌ها و سختی‌ها پای انقلاب و نظام ایستاده‌اند، میدان‌ها و خیابان‌ها را رها نکرده و خود را آماج هرگونه بلا قرار داده‌اند، به‌سرعت نسبت به عزل رئیس سازمان هواپیمایی کشوری و توقف پرواز مذکور اقدام کند. همچنین راه دیگر آن است که بر اساس مقررات و عرف بین‌المللی، اقدامات عاجل برای به رسمیت شناختن حقوق مسافران و شرکت‌های هواپیمایی ایرانی صورت گیرد. مسئولان وزارت راه و شهرسازی، سازمان هواپیمایی کشوری و دستگاه دیپلماسی باید درباره شروط تحمیل‌شده به مسافران، نحوه صدور مجوز برای سلام‌ایر و وضعیت حقوق شرکت‌های هواپیمایی ایرانی پاسخ‌گو باشند و افکار عمومی را در جریان جزئیات این توافق غیرمتعارف قرار دهند.
در حال بارگذاری نظرات...