پشت پرده شارژ کالابرگ از مهرماه؛ چه کسانی از قافله جا ماندند و چه سرنوشتی در انتظارشان است؟

به گزارش تیترستان؛ در حالی که بسیاری از خانوارهای ایرانی هنوز درگیر مشکلات معیشتی و تورم افسارگسیخته هستند، خبری از سوی مدیرعامل سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها منتشر شده که نشان می‌دهد طرح کالابرگ الکترونیک قرار است از مهرماه امسال وارد فاز تازه‌ای شود. حسن نوروزی شامگاه دوشنبه با اعلام این خبر اظهار داشت که برای ماه مهر، به سرپرستان خانوارهایی که درخواست افزایش اعتبار کالابرگ را ثبت کرده‌اند، قطعاً افزایش مبلغ اعمال خواهد شد. این در حالی است که بسیاری از مشمولان از جزئیات دقیق این طرح و چگونگی افزایش اعتبار بی‌خبرند و تنها پیامک‌های پراکنده‌ای دریافت کرده‌اند. به نظر می‌رسد دولت در نظر دارد با شارژ مجدد کالابرگ، همزمان با آغاز فصل پاییز، بخشی از فشارهای اقتصادی بر سفره خانوارها را کاهش دهد، اما ابهامات موجود درباره نحوه ثبت‌نام و جاماندگان، پرسش‌های جدی را ایجاد کرده است.

افزایش اعتبار کالابرگ؛ وعده‌ای که برای برخی محقق می‌شود و برای برخی نه!

بر اساس اظهارات نوروزی، برای خانوارهایی که مشمول افزایش اعتبار کالابرگ هستند، علاوه بر مبلغ سرانه هر نفر که یک میلیون تومان است و در حال حاضر به عنوان کالابرگ برای تمامی شهروندان شارژ می‌شود، مبلغ جدیدی نیز اضافه خواهد شد. این افزایش اعتبار می‌تواند برای خانواده‌های پرجمعیت یا افرادی که درآمد ثابتی ندارند، نفس‌گیر باشد و امکان خرید اقلام اساسی بیشتری را فراهم کند. با این حال، نکته مهم اینجاست که این افزایش تنها شامل حال کسانی می‌شود که درخواست خود را ثبت کرده‌اند و در سامانه‌های مربوطه خوداظهاری کرده‌اند. بسیاری از هموطنان به دلیل عدم اطلاع‌رسانی کافی یا مشکلات فنی در سامانه «دولت من»، از این فرصت جا مانده‌اند و اکنون نگران از دست دادن این مزایا هستند. به عبارت دیگر، هرچند خبر افزایش اعتبار کالابرگ در ظاهر خبر خوشی است، اما برای جاماندگان می‌تواند به یک نگرانی جدی تبدیل شود.

نوروزی در ادامه توضیحات خود تصریح کرد که آن دسته از هموطنانی که پیامکی برای آنها ارسال شده اما به هر دلیلی هنوز موفق به ثبت درخواست افزایش اعتبار کالابرگ خود در پایگاه دولت من یا از طریق مراجعه حضوری به دفاتر پیشخوان دولت نشده‌اند، در ماه آبان این فرصت را خواهند داشت تا تقاضای خود را ثبت کنند. این اظهارنظر نشان می‌دهد که دولت به دنبال ایجاد یک فرصت دوباره برای جاماندگان است تا عدالت در توزیع یارانه‌ها تا حدی برقرار شود. اما سوال اساسی اینجاست که آیا این فرصت مجدد با استقبال گسترده‌ای مواجه خواهد شد یا باز هم عده‌ای به دلیل پیچیدگی فرآیند اداری از قافله عقب می‌مانند؟ تجربه سال‌های گذشته نشان داده که هرگونه تغییر در نظام یارانه‌ای نیازمند اطلاع‌رسانی شفاف و دسترسی آسان برای همه اقشار، به ویژه سالمندان و ساکنان مناطق محروم است.

خوداظهاری در آبان؛ آخرین شانس برای جاماندگان یا آغاز چالش‌های تازه؟

مهلت اعلام‌شده برای ثبت درخواست جاماندگان، ماه آبان است و این یعنی حدود یک ماه فرصت برای کسانی که تاکنون موفق به خوداظهاری نشده‌اند. به نظر می‌رسد سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها با درک اهمیت این موضوع، تصمیم گرفته است تا با تمدید فرصت، از تجمع شکایات و نارضایتی‌های مردمی جلوگیری کند. اما نکته قابل تأمل این است که آیا سامانه «دولت من» و دفاتر پیشخوان دولت آمادگی پذیرش حجم بالای مراجعات را دارند؟ در دوره‌های قبل، شاهد صف‌های طولانی و اختلال در سامانه‌ها بوده‌ایم که خود عاملی برای دلسردی مردم شده است. اگر قرار است فرصت دوباره‌ای داده شود، لازم است زیرساخت‌های فنی و نیروی انسانی کافی برای راهنمایی متقاضیان فراهم شود تا همه بتوانند بدون مشکل درخواست خود را ثبت کنند.

از سوی دیگر، برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند که خوداظهاری برای افزایش اعتبار کالابرگ ممکن است به دلیل عدم شفافیت در معیارهای مشمولیت، به بی‌عدالتی منجر شود. به این معنا که افرادی که اطلاعات دقیق‌تری دارند یا دسترسی به اینترنت بهتری دارند، سریع‌تر اقدام می‌کنند و اقشار ضعیف‌تر که بیشتر به این حمایت نیاز دارند، ممکن است از قافله عقب بمانند. بنابراین، دولت باید علاوه بر تمدید مهلت، مکانیزم‌های نظارتی و اطلاع‌رسانی گسترده‌تری را در دستور کار قرار دهد. به هر حال، خبر خوش برای جاماندگان زمانی می‌تواند واقعاً خوشایند باشد که همه مشمولان به طور یکسان از آن بهره‌مند شوند و هیچ کس به دلیل ناآگاهی یا مشکلات دسترسی، از این حمایت محروم نشود.

پیامدهای اقتصادی و اجتماعی افزایش اعتبار کالابرگ؛ نگاهی به گذشته و آینده

طرح کالابرگ الکترونیک از زمان آغاز به کار خود در سال‌های گذشته، همواره با فراز و نشیب‌های زیادی همراه بوده است. در ابتدا با هدف جایگزینی یارانه نقدی و هدایت آن به سمت خرید کالاهای اساسی طراحی شد تا هم از تولید داخلی حمایت شود و هم قدرت خرید خانوارها افزایش یابد. اما در عمل، مبلغ یک میلیون تومانی سرانه که به صورت ماهانه شارژ می‌شود، با توجه به تورم فزاینده، کفایت لازم را برای تأمین سبد غذایی یک خانواده متوسط ندارد. افزایش اعتبار برای مشمولان می‌تواند گامی در جهت جبران بخشی از این کسری باشد، اما بدون هماهنگی با سیاست‌های کلان اقتصادی و کنترل تورم، اثرگذاری آن محدود خواهد بود. تجربه نشان داده که هرگونه افزایش یارانه بدون مهار گرانی، در بلندمدت به تضعیف ارزش واقعی آن منجر می‌شود.

از منظر اجتماعی نیز، این طرح می‌تواند بر کاهش شکاف طبقاتی و افزایش رضایت عمومی تأثیرگذار باشد، به شرط آنکه به درستی اجرا شود. جاماندگان از خوداظهاری، اغلب افرادی هستند که به دلیل عدم سواد دیجیتال یا نداشتن دسترسی به اینترنت، از فرآیندهای اداری عقب می‌مانند و همین امر می‌تواند احساس تبعیض را در آنها تشدید کند. دولت با تمدید مهلت تا آبان، فرصتی برای جبران این عقب‌ماندگی فراهم کرده است، اما باید با اطلاع‌رسانی از طریق رسانه‌های جمعی، ارسال پیامک‌های یادآوری و همکاری با نهادهای محلی مانند شوراهای اسلامی و دهیاری‌ها، اطمینان حاصل کند که همه مشمولان از این فرصت باخبر می‌شوند. در نهایت، موفقیت این طرح نه تنها به افزایش اعتبار، بلکه به اعتمادسازی و شفافیت در فرآیند توزیع یارانه بستگی دارد. اگر جاماندگان احساس کنند که صدایشان شنیده شده و فرصت دوباره‌ای برای جبران وجود دارد، می‌توان امیدوار بود که کالابرگ جدید از مهرماه واقعاً به کام سفره‌های خالی شیرین شود.