یارانه مهر ۱۴۰۵ واریز شد؛ اما چرا مبلغ دریافتی برخی خانوارها کمتر از انتظار است؟

به گزارش تیترستان؛ یارانه نقدی مرحله ۱۸۸ مربوط به مهرماه ۱۴۰۵ در حالی واریز شد که سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اعلام کرد دهک‌های اول تا سوم مبلغ ۴۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر و دهک‌های چهارم تا نهم مبلغ ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر دریافت کرده‌اند. این در حالی است که دهک دهم همچنان از گروه دریافت‌کنندگان یارانه نقدی خارج است و مبلغی دریافت نمی‌کند. بر اساس اعلام این سازمان، مجموع مبلغ پرداختی در این مرحله بالغ بر ۱۱۳ هزار و ۵۵۱ میلیارد ریال بوده که به حساب سرپرستان خانوارهای مشمول واریز شده است. با این حال، نکته مهمی که بسیاری از خانوارها با آن مواجه شده‌اند، تفاوت مبلغ واریزی با مبلغ پایه اعلام‌شده است که علت آن کسورات مربوط به اقساط تسهیلات و تعهدات مالی است. در ادامه جزئیات کامل این پرداخت و نکات مهم پیرامون آن را بررسی می‌کنیم.

جزئیات مبلغ یارانه مهر ۱۴۰۵ به تفکیک دهک‌ها

طبق جدول اعلامی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، مبلغ یارانه نقدی برای دهک‌های اول، دوم و سوم به ازای هر نفر ۴۰۰ هزار تومان تعیین شده است. این در حالی است که دهک‌های چهارم تا نهم مبلغ ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر دریافت می‌کنند. دهک دهم نیز کماکان غیرمشمول یارانه نقدی است و هیچ مبلغی برای این دهک واریز نمی‌شود. زمان پرداخت این مرحله برای دهک‌های اول تا سوم روز ۲۵ مهرماه ۱۴۰۵ اعلام شده و برای دهک‌های چهارم تا نهم نیز طبق برنامه زمان‌بندی شده انجام می‌شود. این تفاوت مبلغ بین دهک‌ها نشان‌دهنده سیاست حمایتی دولت در جهت کمک بیشتر به اقشار کم‌درآمد است. همچنین خانواده‌هایی که در دهک‌های بالاتر قرار دارند، از مبلغ کمتری برخوردار می‌شوند تا عدالت در توزیع منابع حفظ شود.

نکته حائز اهمیت آن است که مبلغ کل این مرحله از یارانه نقدی بالغ بر ۱۱۳ هزار و ۵۵۱ میلیارد ریال بوده است که نشان از حجم گسترده تعهدات دولت در قبال خانوارهای مشمول دارد. این مبلغ از محل منابع هدفمندی یارانه‌ها تأمین شده و به حساب سرپرستان خانوار در بانک‌های عامل واریز شده است. البته برخی خانوارها ممکن است مبلغ کمتری از مبلغ پایه دریافت کرده باشند که علت آن کسر اقساط تسهیلات یا سایر تعهدات مالی از یارانه آن‌هاست. سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها نیز به صراحت اعلام کرده که این کسورات در پرداخت مهرماه اعمال شده است. بنابراین افرادی که تسهیلات بانکی یا بدهی‌های معوق دارند، ممکن است شاهد واریز مبلغی کمتر از مبلغ اسمی باشند.

مبلغ یارانه برای خانوارهای چندنفره چگونه محاسبه می‌شود؟

مبلغ یارانه نقدی بر اساس تعداد اعضای مشمول هر خانوار محاسبه می‌شود. به عنوان مثال، یک خانوار چهارنفره که در دهک‌های اول تا سوم قرار دارد، در صورت نداشتن هیچ‌گونه کسورات، مبلغ یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان یارانه نقدی دریافت می‌کند. این مبلغ از ضرب ۴۰۰ هزار تومان در چهار نفر به دست می‌آید. همچنین همین خانوار اگر در دهک‌های چهارم تا نهم قرار داشته باشد، مبلغ یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان دریافت خواهد کرد که از ضرب ۳۰۰ هزار تومان در چهار نفر حاصل می‌شود. بنابراین تعداد اعضای خانوار و دهک درآمدی دو عامل اصلی تعیین‌کننده مبلغ یارانه هستند. خانواده‌هایی که اعضای بیشتری دارند، طبیعتاً مبلغ بیشتری دریافت می‌کنند، اما این مبلغ برای دهک‌های بالاتر به ازای هر نفر کمتر است.

نکته مهم دیگری که باید به آن توجه کرد این است که یارانه نقدی با اعتبار کالابرگ الکترونیکی کاملاً متفاوت است. بسیاری از افراد تصور می‌کنند که افزایش اعتبار کالابرگ به معنای افزایش یارانه نقدی است، در حالی که این دو مقوله جدا از هم هستند. مبلغ و زمان شارژ کالابرگ الکترونیکی تابع مقررات و اعلامیه‌های جداگانه است و ارتباطی به یارانه نقدی ندارد. بنابراین خانوارها نباید انتظار داشته باشند که با شارژ کالابرگ، مبلغ یارانه نقدی آن‌ها نیز افزایش یابد. این تفکیک برای جلوگیری از سردرگمی و اطلاع‌رسانی دقیق به مردم ضروری است. در واقع، کالابرگ الکترونیکی ابزاری برای خرید کالاهای اساسی با قیمت یارانه‌ای است، در حالی که یارانه نقدی مبلغی است که به صورت نقدی به حساب سرپرستان واریز می‌شود.

اهمیت این پرداخت و پیامدهای آینده یارانه نقدی

پرداخت یارانه نقدی در ایران از سال ۱۳۸۹ و پس از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها آغاز شد و از آن زمان تاکنون به یکی از مهم‌ترین سیاست‌های حمایتی دولت‌ها تبدیل شده است. در سال‌های اخیر، دولت با حذف دهک‌های بالا از دریافت یارانه و افزایش مبلغ برای دهک‌های پایین، تلاش کرده است تا عدالت در توزیع یارانه را بهبود بخشد. مبلغ یارانه در سال‌های گذشته تغییرات قابل توجهی داشته و هر ساله با تصویب بودجه، مبلغ آن برای دهک‌های مختلف تعیین می‌شود. در سال ۱۴۰۵ نیز شاهد افزایش مبلغ یارانه نسبت به سال قبل هستیم که البته این افزایش با توجه به نرخ تورم ممکن است قدرت خرید واقعی خانوارها را به طور کامل جبران نکند. با این حال، همین مبلغ نیز برای بسیاری از خانواده‌های کم‌درآمد منبع مهمی برای تأمین مخارج ضروری است.

با توجه به روند فعلی، به نظر می‌رسد که سیاست دولت در آینده نیز بر ادامه پرداخت یارانه نقدی به دهک‌های کم‌درآمد متمرکز باشد. اما چالش اصلی، تأمین منابع مالی برای این پرداخت‌هاست. دولت هر ماهه مبالغ سنگینی را برای یارانه نقدی اختصاص می‌دهد که بخش قابل توجهی از بودجه عمومی را به خود مشغول می‌کند. از سوی دیگر، برخی کارشناسان معتقدند که پرداخت یارانه نقدی به تنهایی نمی‌تواند مشکلات معیشتی را حل کند و باید سیاست‌های مکمل مانند ایجاد اشتغال و کنترل تورم نیز در دستور کار قرار گیرد. همچنین بحث حذف تدریجی یارانه نقدی و جایگزینی آن با طرح‌های حمایتی هدفمندتر مانند کالابرگ الکترونیکی مطرح است که البته تاکنون به طور کامل اجرایی نشده است. در هر صورت، آنچه مسلم است این است که یارانه نقدی همچنان یکی از ارکان اصلی حمایت از اقشار آسیب‌پذیر در اقتصاد ایران باقی خواهد ماند و انتظار می‌رود که در ماه‌های آینده نیز پرداخت‌ها طبق برنامه ادامه یابد. خانوارها می‌توانند برای اطلاع از وضعیت یارانه خود و اعتراض به قطع یا کاهش آن، به سامانه‌های مربوطه مراجعه کنند.