اردوغان پرده از راز بقای ترکیه در آشوب منطقه برداشت؛ آنچه پشت صحنه «سکوت» آنکارا می‌گذرد
به گزارش تیترستان؛ رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در اظهاراتی که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های منطقه داشت، اعلام کرد که کشورش با وجود قرار گرفتن در میان انبوهی از بحران‌های منطقه‌ای و درگیری‌های خونین در همسایگی، توانسته است با اتخاذ رویکردی «سنجیده» و پرهیز از پاسخ به تحریک‌ها، از ورطه این جنگ‌ها دور بماند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ترکیه در سال‌های اخیر بارها در معرض آزمون‌های سختی از سوی بازیگران مختلف منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قرار گرفته و برخی تحلیلگران معتقدند آنکارا با دیپلماسی پیچیده خود توانسته است تعادل دشواری را حفظ کند. اردوغان بدون اشاره مستقیم به کشور یا گروه خاصی، تأکید کرد که پاسخ ندادن به تحریک‌ها یک «انتخاب استراتژیک» بوده و نه نشانه ضعف، و این سیاست را عامل حفظ امنیت ملی ترکیه در شرایطی توصیف کرد که بسیاری از کشورهای منطقه درگیر جنگ‌های فرسایشی شده‌اند.
چرا آنکارا در برابر تحریک‌ها سکوت کرد؟
رئیس‌جمهور ترکیه در بخشی از سخنان خود با اشاره به اینکه کشورش با «درگیری‌های متعدد منطقه‌ای در نزدیکی مرزهای خود» روبه‌رو بوده است، تصریح کرد که دولت او با رویکردی سنجیده و پاسخ ندادن به تحریک‌ها از این درگیری‌ها دور مانده است. این سخنان نشان می‌دهد که آنکارا به خوبی آگاه است که هرگونه واکنش شتاب‌زده به تحرکات مرزی یا اقدامات بازیگران رقیب می‌تواند ترکیه را به گردابی از منازعات بکشاند که سال‌ها گریبانگیر کشورهای همسایه شده است. اردوغان در ادامه با تأکید بر اینکه «ما به جای واکنش احساسی، خرد جمعی را حاکم کردیم»، افزود که ترکیه امروز به الگویی برای مدیریت بحران در منطقه تبدیل شده است و توانسته است بدون ورود به جنگ، منافع ملی خود را تأمین کند.
به گفته ناظران، این اظهارات در حالی بیان می‌شود که ترکیه در سال‌های گذشته با چالش‌هایی نظیر جنگ داخلی سوریه، تنش‌های عراق، بحران لیبی و اخیراً جنگ غزه دست و پنجه نرم کرده است. در تمام این پرونده‌ها، آنکارا کوشیده است تا با اتخاذ مواضع میانه‌رو و پرهیز از تقابل مستقیم با قدرت‌های بزرگ، ضمن حفظ منافع اقتصادی و امنیتی خود، از تبدیل شدن به طرف اصلی درگیر در این منازعات اجتناب کند. کارشناسان معتقدند که این سیاست «مقاومت در برابر تحریک» نه تنها به کاهش تنش‌های مرزی کمک کرده، بلکه به ترکیه اجازه داده است تا نقش میانجی را در برخی از این بحران‌ها ایفا کند و وجهه دیپلماتیک خود را در سطح بین‌المللی ارتقا دهد.
ترکیه در میان آتش و بحران‌های منطقه‌ای
ترکیه به عنوان کشوری که با هشت کشور همسایه است و در یکی از پرتنش‌ترین مناطق جهان قرار دارد، همواره در معرض تهدیدهای امنیتی گوناگون بوده است. از یک سو، مرزهای جنوبی این کشور با سوریه و عراق که سال‌ها صحنه درگیری‌های خونین و حضور گروه‌های مسلح مختلف بوده، و از سوی دیگر، تنش‌های گاه‌به‌گاه با یونان در دریای اژه و قبرس، آنکارا را در موقعیتی پیچیده قرار داده است. رئیس‌جمهور ترکیه در سخنان اخیر خود با اشاره به این واقعیت‌ها تأکید کرد که کشورش با «هوشمندی» توانسته است از دام تحریک‌هایی که می‌توانست آن را به جنگ بکشاند، بگریزد.
اردوغان در ادامه با انتقاد از سیاست‌های برخی قدرت‌های منطقه‌ای که به گفته او «با ایجاد تنش، به دنبال منافع خود هستند»، گفت که ترکیه به جای پیوستن به این بازی خطرناک، راه گفت‌وگو و همکاری را در پیش گرفته است. وی افزود که آنکارا در سال‌های اخیر با وجود فشارهای فراوان، هرگز اجازه نداده است که خاک این کشور به پایگاهی برای اقدامات تحریک‌آمیز علیه همسایگان تبدیل شود و این خود نشانه حسن نیت ترکیه است. این در حالی است که برخی تحلیلگران غربی معتقدند ترکیه خود در برخی موارد به ایجاد تنش در منطقه دامن زده است، اما مقامات آنکارا این اتهامات را رد می‌کنند و می‌گویند که اقدامات این کشور تنها در چارچوب دفاع از منافع ملی و مبارزه با تروریسم صورت گرفته است.
پیامدهای آینده و اهمیت راهبردی این سیاست
سیاست «مقاومت در برابر تحریک» که اردوغان از آن به عنوان دستاورد دولت خود یاد می‌کند، پیامدهای مهمی برای آینده ترکیه و منطقه دارد. از یک سو، این رویکرد به آنکارا اجازه داده است تا تمرکز خود را بر مسائل اقتصادی و توسعه زیرساخت‌ها معطوف کند و از هزینه‌های سنگین نظامی که کشورهای درگیر با آن دست به گریبانند، دور بماند. از سوی دیگر، ترکیه با حفظ این سیاست توانسته است روابط خود را با طیف متنوعی از بازیگران منطقه‌ای و جهانی، از جمله روسیه، آمریکا، اتحادیه اروپا و کشورهای عربی خلیج فارس، به شکلی متوازن پیش ببرد و به عنوان یک قدرت میانجی در بحران‌های مختلف ظاهر شود.
با این حال، برخی کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامه این سیاست در بلندمدت چالش‌های خاص خود را دارد، زیرا ترکیه باید همزمان با حفظ آرامش در برابر تحریک‌ها، به تعهدات خود در قبال متحدان غربی و ناتو نیز پایبند بماند و از سوی دیگر، پاسخ مناسبی به انتظارات افکار عمومی داخلی که خواستار موضع‌گیری قوی‌تر در قبال برخی تحولات منطقه‌ای هستند، ارائه دهد. اردوغان در پایان سخنان خود با تأکید بر اینکه «ترکیه به هیچ قیمتی حاضر نیست امنیت و آرامش شهروندانش را فدای بازی‌های خطرناک منطقه‌ای کند»، تصریح کرد که دولت او با هوشیاری کامل تحولات را رصد می‌کند و در صورت نیاز، پاسخ لازم را در زمان مناسب خواهد داد. این اظهارات نشان می‌دهد که آنکارا به دنبال حفظ تعادل میان دیپلماسی فعال و بازدارندگی دفاعی است تا از این طریق هم از منافع خود محافظت کند و هم از ورود به جنگ‌های نیابتی که سال‌هاست منطقه را ویران کرده، اجتناب ورزد.
در حال بارگذاری نظرات...