چین پرده از موضع واقعی خود درباره حملات به ایران برداشت؛ واکنشی که غرب انتظارش را نداشت
به گزارش تیترستان؛ در دیدار محمد رضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور با لی‌چیانگ رئیس شورای دولتی چین، مقام عالی‌رتبه چینی مواضع صریح، قاطع و همه‌جانبه پکن در قبال جمهوری اسلامی ایران و تحولات اخیر را اعلام کرد. لی‌چیانگ در این دیدار با صراحت به تشریح دیدگاه‌های دولت چین درباره اقدامات خصمانه علیه کشورمان پرداخت و اظهار داشت که آنچه توسط رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران اتفاق افتاده، تجاوزی آشکار است که در میانه مذاکرات و بدون مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد رخ داده است. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که پیش از این نیز مقامات چینی در مجامع بین‌المللی نسبت به اقدامات یک‌جانبه آمریکا و رژیم صهیونیستی هشدار داده بودند، اما لحن و صراحت این بار در دیدار با معاون اول رئیس‌جمهور ایران، نشان از تغییر رویکرد یا حداقل شفاف‌سازی بیشتر موضع پکن دارد. کارشناسان معتقدند این موضع‌گیری می‌تواند فصل جدیدی در همکاری‌های دیپلماتیک دو کشور باشد و معادلات منطقه‌ای را تحت تأثیر قرار دهد.
محکومیت صریح تجاوز و تأکید بر حقوق مشروع ایران
رئیس شورای دولتی چین با تأکید بر پایداری پکن در اصول دیپلماتیک خود تصریح کرد: «مواضع ما در محکومیت اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی و دفاع از حقوق مشروع ایران، کاملا شفاف و قاطع است. ما خواهان احیای توافق‌نامه اسلام‌آباد هستیم و با تحریم‌های یک جانبه آمریکا صراحتاً مخالفت می‌کنیم.» این اشاره به توافق‌نامه اسلام‌آباد – که احتمالاً به توافقی منطقه‌ای یا بین‌المللی مرتبط با ایران اشاره دارد – نشان می‌دهد که چین نه تنها به دنبال مدیریت تنش‌هاست، بلکه خواهان بازگشت به چارچوب‌های حقوقی و دیپلماتیک پیشین است. لی‌چیانگ همچنین با اشاره به «تجاوز آشکار» رژیم صهیونیستی و آمریکا، بر لزوم احترام به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی ایران تأکید کرد و خواستار خویشتن‌داری همه طرف‌ها شد. این موضع‌گیری در حالی است که آمریکا و رژیم صهیونیستی همواره تلاش کرده‌اند اقدامات خود علیه ایران را در چارچوب دفاع مشروع یا مقابله با تهدید هسته‌ای توجیه کنند، اما چین با صراحت این اقدامات را «بدون مجوز شورای امنیت» و در «میانه مذاکرات» خوانده است.
کارشناسان روابط بین‌الملل بر این باورند که این اظهارات لی‌چیانگ می‌تواند به معنای پایان سیاست «صبر استراتژیک» چین در قبال تحولات مربوط به ایران باشد و پکن را به سمت ایفای نقش فعال‌تر در معادلات منطقه‌ای سوق دهد. چین به عنوان یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد و شریک تجاری اصلی ایران، همواره از ابزارهای دیپلماتیک برای حل و فصل اختلافات استفاده کرده است، اما این بار با محکومیت صریح حملات، گامی فراتر نهاده و نشان داده که حاضر نیست شاهد نقض حقوق بین‌الملل باشد. این موضع‌گیری می‌تواند سایر کشورهای مستقل را نیز به اتخاذ مواضع مشابه ترغیب کند و انزوای آمریکا و رژیم صهیونیستی را در عرصه بین‌المللی تشدید نماید.
اراده مشترک برای گسترش همه‌جانبه روابط تهران و پکن
لی‌چیانگ در ادامه با اشاره به عزم مشترک تهران و پکن برای ارتقای سطح مناسبات دوجانبه افزود: «اراده ما گسترش همه‌جانبه روابط دو کشور است. دو تمدن بزرگ ایران و چین از هزاران سال سابقه و اشتراکات عمیق برخوردارند و به قول شما ایرانی‌ها «دل به دل راه دارد»؛ بنابراین ما اراده جدی داریم که بنیاد دوستی دو کشور و دو ملت را بیش از پیش تقویت کنیم و در مجامع بین‌المللی نیز قاطعانه از حقوق مشروع ایران دفاع نماییم.» این اشاره به اشتراکات فرهنگی و تاریخی دو کشور، نشان از پیوند عمیق و دیرینه ایران و چین دارد که همواره در طول تاریخ به عنوان دو تمدن بزرگ در مسیر جاده ابریشم با یکدیگر در تعامل بوده‌اند. استفاده از ضرب‌المثل فارسی «دل به دل راه دارد» از سوی مقام چینی، نشان از آشنایی و علاقه وی به فرهنگ ایرانی دارد و می‌تواند پیام دوستی و همدلی را به مخاطبان ایرانی منتقل کند.
در سال‌های اخیر، روابط ایران و چین در حوزه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی گسترش چشمگیری داشته است. چین به عنوان بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران، نقش مهمی در صادرات نفت و واردات کالاهای صنعتی به کشورمان ایفا می‌کند. همچنین دو کشور در چارچوب سازمان همکاری شانگهای و بریکس همکاری‌های نزدیکی دارند و اخیراً نیز توافق‌نامه ۲۵ ساله همکاری‌های جامع راهبردی را امضا کرده‌اند. این دیدار و اظهارات لی‌چیانگ می‌تواند زمینه‌ساز تعمیق بیشتر این همکاری‌ها باشد و به ایران در مقابله با تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا کمک کند. از سوی دیگر، چین با حمایت از حقوق مشروع ایران در مجامع بین‌المللی، می‌تواند به عنوان یک میانجی قابل اعتماد در حل و فصل مناقشات منطقه‌ای ایفای نقش کند و از تشدید تنش‌ها جلوگیری نماید.
ابعاد راهبردی موضع‌گیری چین و پیامدهای آینده
موضع‌گیری صریح چین در محکومیت حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران را می‌توان در چارچوب راهبرد کلان پکن در نظم نوین جهانی تحلیل کرد. چین به عنوان قدرت نوظهور و رقیب جدی آمریکا در عرصه بین‌المللی، همواره از سیاست‌های یک‌جانبه‌گرایانه واشنگتن انتقاد کرده و بر لزوم احترام به حاکمیت ملی کشورها تأکید داشته است. در این راستا، حمایت از ایران در برابر تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی نه تنها به معنای دفاع از یک شریک راهبردی است، بلکه نشان‌دهنده مخالفت پکن با نظم جهانی تک‌قطبی و تلاش برای ایجاد نظمی چندقطبی است. از سوی دیگر، چین با توجه به وابستگی‌اش به واردات انرژی از منطقه خلیج فارس، ثبات و امنیت این منطقه را حیاتی می‌داند و هرگونه تنش و درگیری را تهدیدی برای منافع اقتصادی خود تلقی می‌کند. بنابراین، محکومیت حملات به ایران و حمایت از احیای توافق‌نامه اسلام‌آباد، در راستای حفظ ثبات و امنیت منطقه و تضمین منافع اقتصادی پکن قابل ارزیابی است.
این موضع‌گیری چین همچنین می‌تواند پیامدهای مهمی برای آینده روابط ایران با کشورهای غربی و به ویژه آمریکا داشته باشد. با حمایت علنی چین از ایران، کارت‌های فشار غرب بر تهران تا حدودی بی‌اثر می‌شود و ایران با اتکا به حمایت قدرت‌های شرقی، می‌تواند در مذاکرات آتی موضعی قوی‌تر اتخاذ کند. از سوی دیگر، این اقدام چین ممکن است واکنش تند آمریکا و متحدانش را برانگیزد و تنش‌ها بین واشنگتن و پکن را تشدید کند. با این حال، به نظر می‌رسد چین با توجه به وزن اقتصادی و سیاسی خود، آمادگی پذیرش این هزینه‌ها را در ازای دستیابی به اهداف راهبردی‌اش دارد. در مجموع، به نظر می‌رسد دوران بی‌تفاوتی نسبی قدرت‌های بزرگ نسبت به تحولات ایران به سر آمده و پکن با اتخاذ مواضع شفاف، نقش فعال‌تری در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی ایفا خواهد کرد. این تحول می‌تواند به نفع ایران باشد، مشروط بر آنکه دیپلماسی هوشمندانه‌ای برای بهره‌برداری از این فرصت در پیش گرفته شود.
در حال بارگذاری نظرات...