سکوت معنادار سازمان ملل در برابر یک سوال خبرنگار؛ پشت پرده واکنش تکان‌خورده به آتش‌سوزی‌های اروپا

به گزارش تیترستان؛ در حالی که افکار عمومی جهان این روزها معطوف به تحولات پرتنش خاورمیانه و اروپاست، سخنگوی سازمان ملل متحد در نشست خبری روز دوشنبه خود با اظهاراتی جنجالی، هم به تشدید درگیری‌ها در یمن و حملات به عربستان واکنش نشان داد و هم به شکلی بی‌سابقه، تخریب اماکن عمومی در فرانسه را «تکان‌دهنده» خواند. استفان دوجاریک که در جمع خبرنگاران در مقر سازمان ملل در نیویورک سخن می‌گفت، با لحنی هشداردهنده تصریح کرد که ادامه حملات حوثی‌ها (انصارالله یمن) علیه زیرساخت‌های غیرنظامی و تاسیسات انرژی عربستان سعودی، نگرانی عمیق دبیرکل را برانگیخته است. وی همچنین با اشاره به درگیری‌های شدید در جبهه‌های متعدد یمن، به‌ویژه در شهر تعز، تاکید کرد که آوارگی گسترده و رنج مردم این منطقه، جامعه جهانی را به واکنش واداشته است. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که تحولات میدانی یمن در هفته‌های اخیر شدت گرفته و ناظران بین‌المللی از احتمال گسترش دامنه درگیری‌ها به سایر مناطق منطقه ابراز نگرانی می‌کنند.

نگرانی عمیق سازمان ملل از تشدید تنش‌ها در یمن و حملات به عربستان

سخنگوی سازمان ملل در بخش نخست سخنان خود، با تاکید بر اینکه «ما همچنان عمیقاً نگران تداوم تشدید تنش‌های نظامی در منطقه هستیم»، خواستار خویشتنداری فوری همه طرف‌های درگیر شد. وی با اشاره به حملات حوثی‌ها به زیرساخت‌های غیرنظامی و تاسیسات انرژی عربستان سعودی، این اقدامات را نقض آشکار حقوق بین‌الملل بشردوستانه دانست و از همه طرف‌ها خواست تا به تعهدات خود در قبال غیرنظامیان پایبند بمانند. دوجاریک همچنین با اشاره به درگیری‌های شدید در شهر تعز و آوارگی گسترده مردم، از جامعه جهانی خواست تا برای کاهش رنج غیرنظامیان و یافتن راه‌حل سیاسی از طریق مذاکره، با هانس گروندبرگ، نماینده ویژه سازمان ملل در امور یمن، همکاری سازنده داشته باشند. این در حالی است که تلاش‌های دیپلماتیک سازمان ملل برای پایان دادن به بحران یمن در ماه‌های اخیر با موانع متعددی روبرو شده و طرف‌های درگیر همچنان بر مواضع خود پافشاری می‌کنند.

در ادامه این نشست خبری، دوجاریک با اشاره به پیامدهای ویرانگر ادامه تنش‌ها برای یمن و کل منطقه، هشدار داد که هرگونه تشدید بیشتر می‌تواند عواقب سیاسی، اقتصادی و امنیتی جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد. وی از همه طرف‌ها خواست تا با حسن نیت با نماینده ویژه سازمان ملل تعامل کنند و مسیری به سوی گفتگویی فراگیر و دستیابی به راه‌حل سیاسی از طریق مذاکره را در پیش بگیرند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که برخی منابع خبری از افزایش حملات هوایی به تعز و احتمال پاسخ موشکی گسترده در روزهای آینده خبر داده‌اند، موضوعی که می‌تواند بحران انسانی در یمن را به مرحله جدیدی وارد کند. سازمان ملل پیش‌تر هشدار داده بود که ادامه درگیری‌ها در یمن، تلاش‌های امدادرسانی به میلیون‌ها نفر را با چالش جدی مواجه کرده است.

واکنش تکان‌خورده به آتش‌سوزی‌های فرانسه؛ خشونتی که نگران‌کننده است

بخش دوم اظهارات سخنگوی سازمان ملل به تحولات فرانسه اختصاص داشت، جایی که در روزهای اخیر اعتراضات گسترده و تخریب اماکن عمومی، از جمله به آتش کشیده شدن ساختمان تاریخی شهرداری لیموژ، توجه جهانیان را جلب کرده است. دوجاریک در پاسخ به سوال خبرنگاری درباره اینکه آیا دبیرکل سازمان ملل از سطح ویرانی‌ها نگران شده است، گفت: «بله، به نظرم تصاویری که دیدیم تکان‌دهنده هستند؛ یا دست‌کم باید برای هر کسی که آن‌ها را دیده، تکان‌دهنده باشند.» وی با تاکید بر حق مسالمت‌آمیز اعتراض، تصریح کرد که خشونت‌های اخیر در فرانسه «واقعاً بسیار نگران‌کننده» است و هرگونه تخریب اموال عمومی و خشونت را محکوم می‌کند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که دولت فرانسه با موجی از انتقادات بین‌المللی درباره نحوه برخورد با معترضان، به‌ویژه دانش‌آموزان و جوانان، روبرو شده است.

سخنگوی سازمان ملل در پاسخ به سوال دیگری درباره خشونت پلیس فرانسه با دانش‌آموزان و اهمیت دغدغه‌های آنان در مورد آموزش، هزینه‌های زندگی و حقوق جوانان، گفت که سازمان ملل در سراسر جهان شاهد تظاهرات جوانانی بوده که نگرانی‌های خود را درباره آینده‌شان ابراز کرده‌اند. وی تاکید کرد: «وظیفه هر دولتی است که با مردم، به‌ویژه جوانانی که مطالبه یا اعتراضی دارند، گفت‌وگو کند.» دوجاریک همچنین در پاسخ به سوالی درباره استفاده از گاز اشک‌آور توسط پلیس فرانسه و اینکه آیا سازمان ملل معتقد است دولت می‌تواند برای متوقف کردن خرابکاری‌ها موضع سخت‌گیرانه‌تری اتخاذ کند، گفت: «هر دولتی چه در فرانسه و چه در هر جای دیگر مسئولیت دارد که امنیت شهروندانش را تامین کند. بنابراین، به نظرم این وظیفه هر دولتی است.» این اظهارات نشان می‌دهد که سازمان ملل تلاش می‌کند میان حق اعتراض مسالمت‌آمیز و مسئولیت دولت در برقراری امنیت، تعادلی ظریف برقرار کند.

پیامدهای بین‌المللی و سکوت معنادار در برابر یک پرسش کلیدی

تحلیلگران معتقدند که اظهارات اخیر سخنگوی سازمان ملل را می‌توان در چارچوب تلاش این نهاد برای حفظ بی‌طرفی در قبال بحران‌های متعدد جهانی تفسیر کرد، اما همزمان، این اظهارات نشان‌دهنده نگرانی عمیق جامعه بین‌المللی از گسترش ناآرامی‌های اجتماعی در اروپا و تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه است. در حالی که فرانسه با چالش‌های داخلی بی‌سابقه‌ای روبرو است، سازمان ملل با احتیاط از دولت این کشور می‌خواهد تا با معترضان گفت‌وگو کند و در عین حال، مسئولیت تامین امنیت را نیز به رسمیت می‌شناسد. این موضع دوگانه، بازتاب‌دهنده پیچیدگی‌های سیاسی و حقوقی است که سازمان‌های بین‌المللی در قبال اعتراضات مردمی و خشونت‌های دولتی با آن مواجه‌اند. از سوی دیگر، در خصوص یمن، سازمان ملل همچنان بر لزوم خویشتنداری همه طرف‌ها و پایبندی به حقوق بشردوستانه تاکید می‌کند، اما تجربه سال‌های گذشته نشان داده که این درخواست‌ها بدون فشار عملی بر طرف‌های درگیر، چندان کارساز نبوده است.

در بخش پایانی نشست خبری، دوجاریک با اشاره به اهمیت گفت‌وگو با جوانان و نقش آنان در شکل‌دهی به آینده جوامع، از دولت‌ها خواست تا به جای سرکوب، به مطالبات مشروع نسل جوان پاسخ دهند. وی همچنین تاکید کرد که سازمان ملل آماده است تا در صورت درخواست دولت فرانسه، برای میانجیگری یا ارائه توصیه‌های کارشناسی در زمینه مدیریت اعتراضات مسالمت‌آمیز همکاری کند. این در حالی است که برخی ناظران معتقدند سازمان ملل باید در قبال استفاده از نیروی بیش از حد علیه معترضان در فرانسه موضعی صریح‌تر اتخاذ می‌کرد، اما سخنگوی سازمان ملل با احتیاط از کنار این موضوع گذشت و تنها بر مسئولیت دولت در تامین امنیت تاکید کرد. به نظر می‌رسد سازمان ملل می‌کوشد با پرهیز از ورود به جزئیات اختلاف‌برانگیز، کانال‌های گفت‌وگو با دولت فرانسه را باز نگه دارد و همزمان، نگرانی خود را از خشونت‌ها و تخریب اموال عمومی ابراز کند. این رویکرد، هرچند محتاطانه، نشان‌دهنده اهمیت تحولات فرانسه برای جامعه بین‌المللی است، به‌ویژه در شرایطی که اروپا با موجی از ناآرامی‌های اجتماعی و اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کند.