روایت دست‌اول یک نماینده از پاریس؛ پشت پرده دموکراسی فرانسه چه چیزی پنهان شده است؟
به گزارش تیترستان؛ حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در اظهاراتی تازه با انتقاد از برخورد پلیس فرانسه با معترضان معیشتی، این رفتارها را در تضاد آشکار با ادعاهای کشورهای غربی درباره دموکراسی و آزادی بیان توصیف کرد. او که خود سابقه حضور در پاریس و مشاهده نزدیک اعتراضات جلیقه‌زردها را دارد، تأکید کرد که واقعیت میدانی در برخی کشورهای غربی با تصویری که از طریق تبلیغات سردمداران این کشورها به جهانیان ارائه می‌شود، فاصله زیادی دارد. این نماینده مجلس با اشاره به اینکه بسیاری از مردم دنیا همچنان تحت تأثیر روایت‌های رسمی درباره مفاهیمی چون آزادی دانشجویی و آزادی بیان قرار دارند، خواستار توجه بیشتر به گزارش‌های مستقل و مشاهدات عینی از تحولات خیابانی در اروپا شد. اظهارات قشقاوی در حالی مطرح می‌شود که در هفته‌های اخیر، اعتراضات گسترده به وضعیت معیشتی در چند شهر فرانسه بالا گرفته و واکنش نیروهای امنیتی به این اعتراضات، بار دیگر بحث‌های جهانی درباره ماهیت دموکراسی لیبرال را داغ کرده است.
روایت دست‌اول از پاریس؛ آنچه قشقاوی در بحبوحه اعتراضات جلیقه‌زردها دید
قشقاوی در بخشی از سخنان خود با یادآوری مأموریت دیپلماتیک گذشته‌اش در فرانسه، به روزهایی اشاره کرد که هم‌زمان با اوج گرفتن اعتراضات جلیقه‌زردها در پاریس بود. او گفت که در آن مقطع برای تقدیم استوارنامه کشور آندورا به امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در پایتخت این کشور حضور داشته و از نزدیک شاهد برخورد بسیار خشن پلیس با معترضان بوده است. این نماینده مجلس تأکید کرد که صحنه‌هایی که او دیده، با روایت رایجی که از رفتار پلیس اروپایی با معترضان در ذهن افکار عمومی جهان شکل گرفته، تفاوت بنیادین دارد. به گفته او، در آن زمان بسیاری از مردم دنیا و حتی شهروندان ایرانی با ناباوری درباره این برخوردها صحبت می‌کردند و تصور می‌کردند که پلیس در اروپا خشن نیست و با معترضان رفتاری تند ندارد. قشقاوی افزود که مشاهده عینی او نشان می‌داد پلیس فرانسه از ابزارهای نامتعارف و خشونت‌آمیز برای کنترل خیابان‌ها استفاده می‌کند و این موضوع تنها به یک مقطع تاریخی محدود نشده است.
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در ادامه با اشاره به تکرار این الگو در اعتراضات اخیر فرانسه، تصریح کرد که این روزها نیز همان برخوردهای خشونت‌آمیز پلیس با مردمی که به وضعیت معیشتی معترض هستند، تکرار می‌شود. او این رفتارها را نشانه‌ای از دوگانگی آشکار در سیاست‌های داخلی و خارجی کشورهای غربی دانست و گفت که چنین صحنه‌هایی، ادعاهای این کشورها درباره حمایت از دموکراسی را که برای سایر کشورها تجویز می‌کنند، به چالش کشیده است. قشقاوی تأکید کرد که افکار عمومی جهان باید بداند آنچه در خیابان‌های پاریس و دیگر شهرهای فرانسه می‌گذرد، با تصویر آرمانی از دموکراسی غربی که در رسانه‌های رسمی این کشورها بازنمایی می‌شود، همخوانی ندارد. به باور او، این تناقض میان گفتار و کردار، مهم‌ترین دلیل برای بازنگری در روایت‌های مسلط درباره آزادی و حقوق بشر در غرب است.
اعتراضات معیشتی و چالش مشروعیت؛ وقتی خیابان‌های فرانسه آرام نمی‌گیرند
اظهارات قشقاوی در شرایطی مطرح می‌شود که فرانسه در ماه‌های اخیر بار دیگر شاهد موجی از اعتراضات خیابانی علیه سیاست‌های اقتصادی و معیشتی دولت بوده است. افزایش قیمت مواد غذایی و انرژی، کاهش قدرت خرید خانوارها و نارضایتی از اصلاحات بازنشستگی، از جمله محورهای اصلی این اعتراضات بوده که طیف گسترده‌ای از اقشار اجتماعی را به خیابان‌ها کشانده است. در بسیاری از این تجمع‌ها، نیروهای پلیس با استفاده از گاز اشک‌آور، باتوم و بازداشت‌های گسترده تلاش کرده‌اند کنترل اوضاع را به دست بگیرند؛ شیوه‌هایی که به گفته منتقدان، با استانداردهای اعلامی حقوق بشری این کشور در تضاد است. گزارش‌های متعدد از بازداشت صدها نفر و زخمی شدن شماری از معترضان و نیروهای پلیس، نشان می‌دهد که تنش میان دولت و جامعه مدنی در فرانسه به سطحی رسیده که دیگر نمی‌توان آن را نادیده گرفت. این وضعیت، پرسش‌های جدی درباره مشروعیت الگوی حکمرانی غربی و توانایی آن در مدیریت نارضایتی‌های اجتماعی بدون توسل به زور مطرح کرده است.
در همین زمینه، برخی ناظران بین‌المللی معتقدند که برخورد دوگانه پلیس فرانسه با اعتراضات داخلی و حمایت رسمی پاریس از اعتراضات در کشورهای دیگر، نمونه‌ای آشکار از سیاست استانداردهای دوگانه است. آنان می‌گویند در حالی که مقام‌های غربی به سرعت درباره برخورد با معترضان در سایر نقاط جهان موضع‌گیری می‌کنند، در قبال خشونت پلیس در خیابان‌های خود سکوت یا توجیه می‌کنند. قشقاوی نیز با اشاره به همین تناقض، خواستار آن شد که افکار عمومی جهان تصویر واقعی‌تری از وضعیت حقوق بشر و آزادی بیان در کشورهای مدعی دموکراسی به دست آورد. به گفته او، آنچه در فرانسه رخ می‌دهد، نشان می‌دهد که دموکراسی غربی بیش از آنکه یک الگوی جهان‌شمول باشد، ساختاری است که در برابر نارضایتی‌های اجتماعی آسیب‌پذیر است و برای حفظ خود به ابزارهای سرکوبگرانه متوسل می‌شود. این اظهارات بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های داخلی و منطقه‌ای داشته و بحث‌های تازه‌ای درباره نسبت میان آزادی و امنیت در جوامع غربی به راه انداخته است.
پیامدهای فرامرزی؛ چرا روایت قشقاوی برای افکار عمومی جهان اهمیت دارد؟
اهمیت اظهارات قشقاوی را نمی‌توان تنها به یک موضع‌گیری سیاسی داخلی محدود کرد؛ این سخنان در چارچوبی گسترده‌تر از رقابت روایت‌ها میان ایران و کشورهای غربی قابل تحلیل است. جمهوری اسلامی ایران سال‌هاست که سیاست استانداردهای دوگانه غرب در حوزه حقوق بشر را نقد می‌کند و بر ضرورت پرهیز از برخورد گزینشی با موضوعات حقوق بشری تأکید دارد. در این چارچوب، روایت دست‌اول یک مقام ایرانی از برخورد پلیس فرانسه با معترضان، به مثابه سندی برای اثبات ناکارآمدی ادعاهای اخلاقی غرب تلقی می‌شود. از سوی دیگر، این اظهارات می‌تواند در فضای دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای نیز مورد استفاده قرار گیرد تا نشان دهد که مشکلات ساختاری در جوامع غربی، از جمله نابرابری اقتصادی و سرکوب اعتراضات، تنها به کشورهای در حال توسعه محدود نیست. کارشناسان معتقدند که چنین روایت‌هایی می‌تواند در بلندمدت بر افکار عمومی جهان، به ویژه نسل جوان، تأثیر بگذارد و تصویر آرمانی از دموکراسی غربی را مخدوش کند.
در نهایت، آنچه قشقاوی روایت می‌کند، بخشی از یک پازل بزرگ‌تر است: پازلی که در آن، خیابان‌های پاریس به عرصه نمایش تناقض میان گفتار و کردار دولت‌های غربی تبدیل شده است. تجربه اعتراضات جلیقه‌زردها و تکرار برخوردهای خشونت‌آمیز پلیس در اعتراضات معیشتی اخیر، نشان می‌دهد که الگوی دموکراسی لیبرال در مواجهه با نارضایتی‌های اجتماعی، به جای گفت‌وگو و اصلاح ساختاری، اغلب به ابزارهای قهری روی می‌آورد. این وضعیت، فرصتی برای بازخوانی انتقادی مفاهیمی چون آزادی بیان و حقوق بشر فراهم می‌کند و پرسش‌های بنیادینی را درباره مشروعیت ادعاهای اخلاقی غرب مطرح می‌سازد. آینده این بحث‌ها به تحولات میدانی در فرانسه و واکنش جامعه جهانی به آن بستگی دارد؛ اما آنچه مسلم است، این است که تصویر یکپارچه و آرمانی از دموکراسی غربی، دیگر برای افکار عمومی جهان قابل بازتولید نیست و روایت‌های جایگزین، جای خود را در فضای رسانه‌ای باز کرده‌اند. تیترستان در گزارش‌های بعدی، ابعاد دیگر این تحولات را بررسی خواهد کرد.
در حال بارگذاری نظرات...