گزارش تازه سازمان ملل از افغانستان؛ رقمی که برای اولین بار در تاریخ ثبت شد!
به گزارش تیترستان؛ گزارش شاخص جهانی فقر چندبعدی سال ۲۰۲۶ برنامه توسعه سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که ۶۴.۹ درصد از جمعیت افغانستان در فقر چندبعدی زندگی می‌کنند، به این معنا که حدود دو سوم مردم این کشور با محرومیت‌های گسترده در حوزه‌های آموزش، سلامت و سطح زندگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این گزارش که بر داده‌های پیمایشی سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ استوار است، شدت متوسط محرومیت در میان افراد فقیر را ۵۵.۵ درصد برآورد کرده و نشان می‌دهد که ۳۹.۱ درصد جمعیت در فقر شدید به سر می‌برند. علاوه بر این، ۱۹.۹ درصد دیگر از مردم افغانستان در نزدیکی خط فقر چندبعدی قرار دارند و در برابر خطر گرفتارشدن در دام فقر آسیب‌پذیر هستند. این ارقام در حالی منتشر می‌شود که افغانستان از سال ۲۰۲۱ با تحولات سیاسی گسترده و بحران اقتصادی مواجه بوده و نهادهای بین‌المللی بارها درباره وخامت اوضاع انسانی در این کشور هشدار داده‌اند.
آموزش؛ بزرگ‌ترین عامل محرومیت در افغانستان
بر اساس این گزارش، محرومیت آموزشی با سهم ۴۲.۵ درصدی بیشترین نقش را در فقر چندبعدی افغانستان ایفا می‌کند. پس از آن، محرومیت در سطح زندگی با ۳۳.۴ درصد و محرومیت در حوزه سلامت با ۲۴.۱ درصد قرار دارند. این ارقام نشان می‌دهد که دسترسی نداشتن به آموزش با کیفیت و امکانات اولیه زندگی، در کنار ضعف نظام سلامت، از اصلی‌ترین عوامل بازدارنده توسعه در این کشور به شمار می‌روند. کارشناسان معتقدند که محدودیت‌های اعمال‌شده بر تحصیل دختران و بسته‌شدن بسیاری از مدارس در سال‌های اخیر، تأثیر مستقیمی بر افزایش این شاخص داشته است. همچنین، تخریب زیرساخت‌های آموزشی در اثر درگیری‌های طولانی و کمبود معلم واجد شرایط، مزید بر علت شده تا افغانستان یکی از بدترین وضعیت‌های آموزشی در جهان را تجربه کند.
علاوه بر آموزش، محرومیت در سطح زندگی نیز به معنای عدم دسترسی به مسکن مناسب، آب آشامیدنی سالم، برق و سوخت پخت‌وپز است که زندگی روزمره میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار داده است. در حوزه سلامت نیز، کمبود مراکز درمانی، نبود پزشک و متخصص، و هزینه‌های بالای درمان باعث شده که بسیاری از خانواده‌ها حتی برای بیماری‌های ساده به درمان دسترسی نداشته باشند. این وضعیت در مناطق روستایی و دورافتاده بسیار وخیم‌تر است، جایی که مردم برای رسیدن به نزدیک‌ترین کلینیک باید ساعت‌ها پیاده‌روی کنند. مجموع این عوامل نشان می‌دهد که فقر در افغانستان تنها یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه ابعاد گسترده‌ای از زندگی انسانی را در بر می‌گیرد و نیازمند رویکردی جامع و چندوجهی برای مقابله است.
زمستان پیش‌رو و بحران انسانی قریب‌الوقوع
گزارش سازمان ملل همچنین هشدار می‌دهد که نزدیک به ۴۰ درصد از جمعیت افغانستان در زمستان پیش‌رو با ناامنی حاد غذایی مواجه خواهند شد. این بدان معناست که میلیون‌ها نفر در ماه‌های سرد سال با کمبود شدید مواد غذایی و سوءتغذیه دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بر اساس برآوردهای این نهاد بین‌المللی، بیش از چهار میلیون کودک به درمان سوءتغذیه نیاز خواهند داشت که این رقم بسیار نگران‌کننده است. سوءتغذیه کودکان نه‌تنها بر رشد جسمی آن‌ها تأثیر منفی می‌گذارد، بلکه باعث کاهش توانایی ذهنی و یادگیری آن‌ها نیز می‌شود و چرخه فقر را در نسل‌های بعدی تداوم می‌بخشد. کارشناسان هشدار می‌دهند که بدون اقدام فوری و گسترده، افغانستان ممکن است با یک فاجعه انسانی در مقیاس بزرگ مواجه شود.
در سطح جهانی نیز، شمار افراد گرفتار فقر حاد چندبعدی به نزدیک ۱.۲ میلیارد نفر رسیده است که برای نخستین‌بار از زمان آغاز انتشار شاخص فقر چندبعدی در سال ۲۰۱۰ میلادی، افزایش یافته است. کودکان بیش از نیمی از جمعیت گرفتار فقر چندبعدی در جهان را تشکیل می‌دهند، که این امر نشان‌دهنده آسیب‌پذیری ویژه این گروه سنی در برابر محرومیت‌هاست. فقر چندبعدی تنها بر اساس درآمد سنجیده نمی‌شود، بلکه محرومیت افراد را در زمینه‌هایی مانند آموزش، سلامت، مسکن، امکانات اولیه زندگی و دسترسی به خدمات ضروری بررسی می‌کند. شاخص جهانی فقر چندبعدی برنامه توسعه سازمان ملل و ابتکار فقر و توسعه انسانی آکسفورد، تصویری گسترده‌تر از وضعیت زندگی افراد فقیر ارائه می‌دهد و مشخص می‌کند که محرومیت‌ها در چه حوزه‌هایی متمرکز هستند. این گزارش می‌تواند راهنمای سیاست‌گذاران برای طراحی برنامه‌های هدفمند کاهش فقر باشد، اما بدون همکاری بین‌المللی و تعهد جدی دولت‌ها، دستیابی به پیشرفت واقعی دشوار به نظر می‌رسد.
افغانستان در آستانه فروپاشی اجتماعی؛ پیامدها و چشم‌انداز آینده
وضعیت کنونی افغانستان نتیجه سال‌ها جنگ، بی‌ثباتی سیاسی، خشکسالی‌های پی‌درپی و بحران اقتصادی است. پس از روی کار آمدن طالبان در سال ۲۰۲۱، تحریم‌های بین‌المللی و قطع کمک‌های توسعه‌ای، اقتصاد این کشور را به شدت تضعیف کرد و بسیاری از دستاوردهای دو دهه گذشته در حوزه آموزش و سلامت از بین رفت. محدودیت‌های شدید بر اشتغال زنان، کاهش کمک‌های بشردوستانه و انزوای سیاسی افغانستان، وضعیت را پیچیده‌تر کرده است. گزارش جدید سازمان ملل نشان می‌دهد که بدون تغییر رویکرد و دریافت کمک‌های مستمر، میلیون‌ها نفر در این کشور همچنان در فقر و محرومیت غوطه‌ور خواهند بود. این در حالی است که آژانس‌های امدادی بارها هشدار داده‌اند که کمبود بودجه، عملیات امدادرسانی را با چالش جدی مواجه کرده است.
پیامدهای این وضعیت فراتر از مرزهای افغانستان را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ زیرا فقر و ناامیدی می‌تواند به افزایش مهاجرت، قاچاق انسان و ناامنی منطقه‌ای منجر شود. بسیاری از کشورهای همسایه از جمله ایران و پاکستان در سال‌های اخیر میزبان میلیون‌ها مهاجر افغان بوده‌اند و فشار اقتصادی و اجتماعی ناشی از این حضور را تجربه کرده‌اند. از سوی دیگر، جامعه جهانی نیز با چالش تأمین بودجه برای کمک‌های بشردوستانه مواجه است و برخی کشورها به دلیل اختلافات سیاسی با طالبان، تمایلی به افزایش کمک‌ها ندارند. کارشناسان تأکید می‌کنند که ریشه‌کنی فقر در افغانستان نیازمند راه‌حل‌های پایدار، توانمندسازی اقتصادی، سرمایه‌گذاری در آموزش و سلامت، و همکاری گسترده بین‌المللی است. بدون چنین رویکردی، گزارش‌های سازمان ملل در سال‌های آینده نیز احتمالاً تصویری تیره‌تر از وضعیت این کشور ارائه خواهند داد.
در حال بارگذاری نظرات...