عارف پیش از پرواز به تاجیکستان: اولویت پنهان ایران در شانگهای فاش شد؛ ماجرا چیست؟
به گزارش تیترستان؛ محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، پیش از سفر به تاجیکستان برای شرکت در نشست نخست‌وزیران سازمان همکاری شانگهای، در گفت‌وگویی تفصیلی با خبرگزاری مهر، اهداف و اولویت‌های ایران در این سازمان را تشریح کرد. وی با اشاره به تاریخچه شکل‌گیری سازمان همکاری شانگهای اظهار داشت که این سازمان در سال ۱۳۸۱ با مشارکت پنج یا شش کشور بنیان‌گذاری شد و امروز با گذشت بیش از دو دهه، به یک نهاد منطقه‌ای مهم با ده عضو رسمی تبدیل شده است. عارف اعضای فعلی را شامل چین، روسیه، هند، پاکستان، قرقیزستان، قزاقستان، ازبکستان، تاجیکستان، بلاروس و ایران برشمرد و تأکید کرد که این کشورها از مهم‌ترین بازیگران منطقه و حوزه تمدنی ایران محسوب می‌شوند. معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به گستره جغرافیایی و جمعیتی این سازمان گفت: کشورهای عضو در مجموع حدود ۳۶ میلیون کیلومترمربع وسعت دارند که تقریباً یک‌چهارم خشکی‌های جهان را شامل می‌شود و بخش قابل‌توجهی از جمعیت جهان را در خود جای داده است. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ایران از دوران عضویت ناظر تاکنون مشارکتی جدی در کارگروه‌ها، کمیسیون‌ها و کمیته‌های تخصصی این سازمان داشته و به گفته عارف، دستاوردهای ارزشمندی کسب کرده است.
برنامه اقدام دوساله؛ نقشه راه ایران برای بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت شانگهای
عارف در ادامه با اشاره به برنامه‌های دولت برای استفاده از ظرفیت‌های سازمان همکاری شانگهای تصریح کرد که یک برنامه اقدام دوساله تدوین شده است که هدف آن، بهره‌گیری حداکثری از توانمندی‌های این سازمان در حوزه‌های مختلف اقتصادی، تجاری، فناوری و لجستیکی است. وی با تأکید بر ظرفیت‌های داخلی کشور از جمله توانمندی‌های حمل‌ونقل و فناوری‌های پیشرفته، راهبرد ایران را حضور فعال و مؤثر در این سازمان عنوان کرد. معاون اول رئیس‌جمهور همچنین به محورهای اصلی نشست پیش‌روی نخست‌وزیران اشاره کرد و گفت: اجلاس امسال با هدف ارزیابی عملکرد کشورهای عضو و بررسی راهکارهای توسعه همکاری‌ها برگزار می‌شود و محور اصلی آن، اثربخشی همکاری‌های تجاری و اقتصادی و اقدامات بشردوستانه است. به گفته وی، نتایج این نشست در قالب چند سند و بیانیه اعلام خواهد شد و موضوعات بودجه‌ای نیز در دستور کار قرار دارد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، توسعه همکاری در زمینه فناوری‌های پیشرفته و هوش مصنوعی را از اولویت‌های ایران در چارچوب این سازمان برشمرد و افزود: دولت برنامه‌ریزی کرده است تا علاوه بر همکاری‌های اقتصادی و تجاری، در حوزه فناوری‌های نوین نیز نقش فعالی ایفا کند. عارف همچنین از دیدارهای دوجانبه با نخست‌وزیران کشورهای شرکت‌کننده در اجلاس خبر داد و ابراز امیدواری کرد که این دیدارها به تقویت روابط دوجانبه و گسترش همکاری‌های مشترک منجر شود. این در حالی است که کارشناسان معتقدند تمرکز بر هوش مصنوعی می‌تواند نقطه عطفی در روابط ایران با کشورهای عضو باشد، به‌ویژه آنکه چین و روسیه از پیشگامان این فناوری در سطح جهانی به شمار می‌روند.
تقابل با یک‌جانبه‌گرایی؛ از شانگهای تا بریکس
معاون اول رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به رویکرد سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس در زمینه مقابله با یک‌جانبه‌گرایی گفت: اهداف اولیه سازمان شانگهای عمدتاً بر مسائل امنیتی، حفظ ایمنی و مقابله با خشونت متمرکز بود، اما این سازمان به‌تدریج به سمت توسعه همکاری‌های اقتصادی نیز حرکت کرده است. در مقابل، بریکس از ابتدا بر اصلاح ساختارهای حکمرانی جهانی و مقابله با یک‌جانبه‌گرایی تأکید داشته است. وی افزود: در این اجلاس نیز درباره این راهبرد گفت‌وگو خواهد شد و جمهوری اسلامی ایران مواضع خود را در این زمینه اعلام خواهد کرد. عارف با تأکید بر اهمیت مقابله با یک‌جانبه‌گرایی تصریح کرد: کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای بر ضرورت تقویت همکاری‌های منطقه‌ای تأکید دارند و رویکرد ایران نیز مبتنی بر توسعه همکاری‌های منطقه‌ای و چندجانبه‌گرایی است.
وی همچنین به همکاری ایران با برخی کشورهای عضو در چارچوب اتحادیه اقتصادی اوراسیا اشاره کرد و گفت: بخش قابل‌توجهی از دیدگاه‌ها و راهبردهای سیاسی و اقتصادی ایران در تعامل با کشورهای عضو این اتحادیه پیگیری می‌شود. عارف در پایان تأکید کرد: راهبرد جمهوری اسلامی ایران، حرکت بر مبنای نقاط مشترک با کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای است و هرچند در برخی مسائل سیاسی منطقه‌ای و بین‌المللی اختلاف‌نظرهایی وجود دارد، تلاش می‌کنیم از طریق گفت‌وگو و تعامل، این اختلاف‌ها را حل کنیم و به اهداف مشترک دست یابیم. این اظهارات نشان‌دهنده عزم جدی دولت برای استفاده از دیپلماسی چندجانبه به‌عنوان ابزاری برای پیشبرد منافع ملی است.
اهمیت استراتژیک سفر و پیامدهای آینده برای ایران
سفر محمدرضا عارف به تاجیکستان و شرکت در نشست نخست‌وزیران سازمان همکاری شانگهای را می‌توان گامی مهم در راستای تقویت جایگاه ایران در معادلات منطقه‌ای دانست. سازمان همکاری شانگهای که در ابتدا با هدف مقابله با تهدیدات امنیتی و تروریسم شکل گرفت، امروز به یک بلوک اقتصادی-سیاسی قدرتمند تبدیل شده که حدود یک‌چهارم خشکی‌های جهان و بخش بزرگی از جمعیت را در بر می‌گیرد. ایران از سال ۱۳۸۴ به‌عنوان عضو ناظر در این سازمان حضور داشت و در سال ۱۴۰۱ به عضویت رسمی پذیرفته شد؛ عضویتی که به گفته کارشناسان، فرصت‌های بی‌نظیری برای گسترش تجارت، ترانزیت و همکاری‌های فناورانه فراهم می‌کند. اکنون با تدوین برنامه اقدام دوساله، دولت چهاردهم نشان داده است که قصد دارد از این ظرفیت به‌طور عملیاتی بهره ببرد.
از سوی دیگر، تأکید بر هوش مصنوعی و فناوری‌های پیشرفته به‌عنوان اولویت ایران در این سازمان، نشان‌دهنده درک درست از تحولات جهانی و تلاش برای همگام شدن با انقلاب صنعتی چهارم است. کشورهای عضو شانگهای، به‌ویژه چین و روسیه، در زمینه هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری‌های کلانی انجام داده‌اند و همکاری با آن‌ها می‌تواند به انتقال دانش فنی و توسعه زیرساخت‌های دیجیتال در ایران کمک کند. علاوه بر این، نشست پیش‌رو فرصتی برای رایزنی درباره مسائل منطقه‌ای از جمله امنیت افغانستان، مبارزه با مواد مخدر و همکاری‌های انرژی است. در مجموع، به نظر می‌رسد ایران با اتخاذ رویکردی فعال در سازمان شانگهای، به دنبال ایجاد موازنه در سیاست خارجی خود و کاهش اثرات تحریم‌های یک‌جانبه است. نتایج این اجلاس و اسناد امضا شده، می‌تواند مسیر همکاری‌های آینده ایران با کشورهای عضو را روشن‌تر کند و زمینه‌ساز توافق‌های بزرگ‌تر در حوزه‌های اقتصادی و فناوری شود.
در حال بارگذاری نظرات...