رقمی که در البرز شوکه‌کننده بود؛ پای گذشت اولیای دم به میان آمد اما ماجرا چیست؟
به گزارش تیترستان؛ در حالی که بسیاری از پرونده‌های قصاص نفس در کشور به اجرای حکم می‌انجامد، آمارهای جدید از استان البرز حکایت از روندی متفاوت دارد. بر اساس اعلام رئیس کل دادگستری استان البرز، در شش ماهه نخست سال جاری ۱۲ محکوم به قصاص نفس با گذشت اولیای دم از مجازات رهایی یافته‌اند. این خبر در حالی منتشر می‌شود که به گفته مسئولان قضایی، وقوع قتل در این پرونده‌ها بدون قصد قبلی و ناشی از هیجانات اولیه بوده است. نکته حائز اهمیت آن است که این تعداد در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته رشد چشمگیری داشته و نشان‌دهنده تغییر رویکرد در دستگاه قضایی و افزایش تلاش برای صلح و سازش است. حسین فاضلی هریکندی، رئیس کل دادگستری استان البرز، در گفت‌وگو با خبرگزاری میزان با تشریح جزئیات این پرونده‌ها تأکید کرد که همکاری نهادهای مختلف از جمله اداره کل زندان‌ها و خیرین استانی نقش بسزایی در این موفقیت داشته است.
افزایش ۷۱ درصدی سازش‌ها؛ رقمی که توجه‌ها را جلب کرد
رئیس کل دادگستری استان البرز با اشاره به آمار دقیق این پرونده‌ها اعلام کرد که در مدت مشابه سال گذشته تنها ۷ پرونده قصاص نفس به سازش منتهی شده بود، اما در سال جاری این رقم با افزایش ۷۱ درصدی به ۱۲ پرونده رسیده است. این رشد قابل توجه نشان می‌دهد که تلاش‌های صورت گرفته در حوزه صلح و سازش ثمربخش بوده و توانسته است جان چندین نفر را نجات دهد. فاضلی هریکندی در این باره افزود: «گذشت اولیای دم در این پرونده‌ها نقش مهمی در ثمر بخش بودن تلاش‌های همکاران اجرای احکام و خیرین در سازش‌ها داشته است.» به عبارت دیگر، بدون همراهی و رضایت خانواده‌های قربانیان، این موفقیت‌ها هرگز محقق نمی‌شد. این آمار در حالی منتشر می‌شود که بسیاری از کارشناسان معتقدند ترویج فرهنگ گذشت می‌تواند به کاهش آسیب‌های اجتماعی ناشی از اجرای مجازات قصاص کمک کند و زمینه بازگشت محکومان به جامعه و خانواده را فراهم آورد.
نکته جالب توجه آن است که این پرونده‌ها عمدتاً شامل قتل‌های غیرعمدی و ناشی از هیجانات آنی بوده‌اند، نه قتل‌های برنامه‌ریزی شده. این موضوع نشان می‌دهد که بسیاری از این جرائم در لحظه و بدون تفکر قبلی رخ داده و اگر مداخله‌های روانشناختی و اجتماعی به موقع انجام شود، می‌توان از وقوع آنها پیشگیری کرد. رئیس کل دادگستری البرز نیز بر اهمیت پیشگیری از وقوع جرائم منجر به قصاص تأکید کرده و خواستار همکاری بیشتر نهادهای اجتماعی و سمن‌ها در این زمینه شده است. به گفته وی، تداوم این رویکرد می‌تواند علاوه بر احیای حق اولیای دم، به کاهش فروپاشی خانواده‌ها و آسیب‌های اجتماعی کمک شایانی کند.
نقش کلیدی خیرین و سمن‌ها در موفقیت طرح‌های سازش
یکی از ارکان اصلی موفقیت در سازش پرونده‌های قصاص نفس، حضور فعال خیرین و سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن‌ها) است. در استان البرز، خیرین استانی با همراهی دستگاه قضایی و اداره کل زندان‌ها توانسته‌اند در بسیاری از موارد نظر مثبت اولیای دم را جلب کنند. این همراهی می‌تواند شامل پرداخت دیه، میانجی‌گری، یا فراهم کردن زمینه‌های emotional و روانی برای خانواده‌های قربانیان باشد. فاضلی هریکندی در این باره بر نقش مؤثر سمن‌ها و خیرین تأکید کرد و گفت که همکاری با دستگاه قضایی در پیشگیری از وقوع جرائم منجر به قصاص از اهمیت بالایی برخوردار است. به نظر می‌رسد الگوی موفق دادگستری البرز در حوزه رعایت حقوق شهروندی و استفاده از ظرفیت‌های مردمی، می‌تواند به عنوان الگویی برای سایر استان‌ها مورد استفاده قرار گیرد.
علاوه بر این، اداره کل زندان‌های استان البرز نیز در این فرآیند نقش مهمی ایفا کرده است. زندان‌ها با فراهم کردن شرایط ملاقات، برگزاری جلسات مشاوره و میانجی‌گری، و همچنین شناسایی محکومانی که امکان بازگشت به جامعه را دارند، به تسریع روند سازش کمک می‌کنند. در بسیاری از موارد، گذشت اولیای دم نه تنها به نجات جان محکوم منجر می‌شود، بلکه باعث آرامش روانی خود خانواده قربانی نیز می‌گردد. تجربه نشان داده است که خانواده‌هایی که رضایت می‌دهند، اغلب از نظر روحی و روانی وضعیت بهتری پیدا می‌کنند و از بار سنگین انتقام رها می‌شوند. این موضوع در سخنان رئیس کل دادگستری البرز نیز مورد اشاره قرار گرفته است.
پیامدهای مثبت گذشت؛ از نجات جان تا کاهش آسیب‌های اجتماعی
گذشت اولیای دم در پرونده‌های قصاص نفس، پیامدهای گسترده‌ای فراتر از نجات جان یک محکوم دارد. از منظر اجتماعی، هر مورد سازش به معنای جلوگیری از فروپاشی یک خانواده دیگر است. محکومانی که از قصاص رهایی می‌یابند، می‌توانند به آغوش خانواده بازگردند و نقش خود را در تربیت فرزندان و حمایت از همسر و والدین ایفا کنند. در غیر این صورت، اجرای قصاص نه تنها یک نفر را از بین می‌برد، بلکه خانواده او را نیز در معرض آسیب‌های جدی قرار می‌دهد. رئیس کل دادگستری البرز با تأکید بر این موضوع گفت: «تداوم این رویکرد علاوه بر احیای حق اولیای دم و فراهم شدن زمینه اصلاح و بازگشت محکومان به جامعه و خانواده، به کاهش آسیب‌های اجتماعی ناشی از اجرای مجازات و فروپاشی خانواده‌ها کمک می‌کند.» این سخنان نشان‌دهنده نگاه جامع دستگاه قضایی به مقوله مجازات و اهمیت بازپروری اجتماعی است.
از سوی دیگر، ترویج فرهنگ عفو و گذشت می‌تواند به کاهش انتقام‌جویی و خشونت در جامعه کمک کند. وقتی خانواده‌ای از حق قصاص خود می‌گذرد، این پیام را به جامعه منتقل می‌کند که بخشش می‌تواند راهی بهتر از انتقام باشد. این فرهنگ‌سازی نیازمند تلاش مستمر نهادهای آموزشی، رسانه‌ها و سازمان‌های مدنی است. در استان البرز، اقدامات انجام شده در این زمینه توانسته است در مدت کوتاه شش ماهه، آمار سازش را به طور قابل توجهی افزایش دهد. با این حال، کارشناسان معتقدند برای تداوم این روند، باید به ریشه‌های وقوع جرائم نیز توجه شود. بسیاری از قتل‌های ناشی از هیجانات آنی، نتیجه عدم مهارت‌های کنترل خشم و حل مسئله است. بنابراین، آموزش این مهارت‌ها در مدارس و مراکز عمومی می‌تواند در بلندمدت به کاهش چنین حوادثی منجر شود.
در حال بارگذاری نظرات...